Alister McGrath Christus kennen. Uitg. Kok, Kampen; 243 blz.; € 19,90.

Deze recente vertaling van het in 2001 uitgegeven boek van Alister McGrath, getiteld Knoiuinfl Christ, wil een breed publiek in , aanraking brengen met het oorspronkelijke denken van deze anglicaanse theoloog te Oxford. McGrath studeerde eerst natuurwetenschappen, maar kreeg een toenemende behoefte aan een verklaring en evaluatie van het christelijke geloof. In die periode werd hij duidelijk beïnvloed door C. S. Lewis. Daarna begon er zich voor hem een spirituele afgrond af te tekenen. Hij ontdekte dat de erfenis die hij had meegekregen om alleen het menselijke verstand te gebruiken om kennis van Christus op te doen, niet voortvloeide uit het Nieuwe Testament, maar uit het seculiere en rationalistische wereldbeeld van de Verlichting. In deze tijd leerde McGrath luisteren naar de Reformatie en ging het er hem om de aanwezigheid van Christus op de juiste manier te verstaan.

Op een eenvoudige wijze legt hij rekenschap af van de vraag hoe Christus gekend moet worden. En indringend stelt hij daarbij de vraag hoe we Christus in al zijn volheid kunnen leren kennen. De zinvragen van het leven, zoals hij die bij Augustinus hoort stellen en in zijn eigen tijd door Lewis, blijken dan voor hem alleen beantwoord te kunnen worden door een ontmoeting met en kennis van Christus. Daarbij moeten we het feit onder ogen willen zien dat niets aan ons een dergelijke bevoorrechte relatie rechtvaardigt. Hoe meer we ons bewust zijn van onze persoonlijke onwaardigheid, des te meer waarderen we het privilege dat we Christus persoonlijk mogen kennen.

Een zekere training of oefening acht McGrath daarin onontbeerlijk. En als breed georiënteerd anglicaan verwijst hij dan naar De Geestelijke Oefeningen van Ignatius van Loyola (1491-1556). Blijkbaar staat dit geestesklimaat voor hem niet op gespannen voet met dat van de Reformatie. Wellicht verklaarbaar uit een zeker methodisme, dat hem verbindt met zijn bekende anglicaanse voorgangers en voorvaderen John Wesley en George Whitefield. Nadrukkelijk stelt hij dan ook dat onze relatie met God iets is waaraan we moeten werken (vgl. Filip. 2 : 12, 13). Een duidelijke reflex van de Puriteinse spiritualiteit, die een enkele keer merkwaardig kan balanceren op de rand van het arminianisme. Zijn in zekere zin methodistische werkelijkheidsbeleving vult hij echter sterk luthers in: hoe dichter we bij Christus komen, hoe meer worden we ons van onze zonde bewust. En een toenemend besef van zonde kan dus betekenen dat we dichter bij Christus komen, in plaats van verder van Hem verwijderd te raken. Evenals in de middeleeuwse vroomheid en ook bij Luther vinden we bij McGrath een sterke mystieke ader. Een geestelijke dimensie die trouwens ook kenmerkend is voor het puritanisme.

Het gaat duidelijk niet alleen om kennis van de geloofsleer, maar de geloofstocht is een reis van voortgang en onderscheiding, waarin we in toenemende mate een diepgaande en betekenisvolle relatie ontwikkelen met degene die ons heeft geroepen en ons tot de Zijne heeft gemaakt.

Daarbij is voor deze Oxfordse theoloog de verbeeldingskracht van de anglicaanse liturgie (worship) dienstbaar om tot een levende en warme ontmoeting met Christus te komen. Het evangelische gevoelselement komt in dit Engelse evangelicalisme sterk tot uitdrukking, maar dan als tegenhanger van een dode orthodoxie. Deze vorm van het voluntarisme van de Engelse Reformatie moet hier niet worden uitgespeeld tegen het intellectualisme van de Nederlandse Nadere Reformatie, maar zou heilzaam compenserend verdisconteerd kunnen worden als eventuele correctie op ons eigen, vaak gespleten geestesklimaat.

Alister McGrath weet zich ook te oriënteren aan eigentijdse theologen als Dietrich Bonhoeffer, wiens boek Gemeinsames Leben hem erg aansprak door zijn aandacht voor gemeenschappelijk gebed en bijbelstudie. Maar tegelijk bewondert hij het innige piëtisme van Angelus Silesius (1624-1677) in zijn bekende these: 'Al ware het dat Christus duizendmaal in Bethlehem was geboren, maar nog niet eenmaal in u, dan bent u nog steeds verloren'. En: 'Het kruis van Golgotha kan u niet van zonde bevrijden, tenzij dat kruis in u wordt opgericht'. Het gaat McGrath om een vitale vroomheid en een warme spiritualiteit. En daar kunnen we wat aan hebben en daarvan kunnen we wellicht wat leren.

C. A. VAN DER SLUIJS, ROTTERDAM

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen