Betere huwelijkshulpverlening

In het novembernummer van het EOvrouwenmagazine Eva stond een behartigenswaardig interview met de theoloog mevr. drs. Anne Westerduinde Jong. Zij deed onderzoek naar de pastorale zorg aan echtparen met huwelijksproblemen binnen het orthodoxe deel der Nederlandse Hervormde Kerk. In 1997 verscheen haar doctoraalscriptie met als titel de bekende woorden: Hulp en bijstand 'ook wanneer men zulks allerminst verwacht'. Samen met Maria Stoorvogel schreef ze nog twee boekjes: Echtscheiding kwam niet in mijn woordenboek voor en Help, mijn ouders zijn gescheiden. In de voorbereiding op de workshop 'pastoraat rondom het huwelijk', die ondergetekende mocht leiden op de studiedag over de pastorale gemeente, kwam bovengenoemd onderzoek mij goed van pas. Het ging er ons immers om de pastorale huwelijkshulpverlening te bevorderen en te verbeteren. We weten dat veel jonge en oudere echtparen hulp en bijstand nodig hebben. Ook aan hen die zich op het huwelijk voorbereiden, moet hulp geboden worden. Wat is het evenzeer nodig dat gemeenteleden die een scheiding achter de rug hebben, tegemoet getreden worden met 'een liefdevol oog en een open oor'; en de kinderen van gescheiden ouders niet minder.

Voorwaarden

Mevr. Westerduin-de Jong noemt vier voorwaarden waaronder optimale pastorale huwelijkshulpverlening gerealiseerd kan worden. In de eerste plaats merkt ze terecht op dat we kennis moeten nemen van de huidige huwelijkswerkelijkheid. Er is de laatste jaren heel wat veranderd. Prof. dr. W. H. Velema schreef in 1988 het boekje Kennen jullie elkaar (over huwelijk en relaties), waarin de opvattingen en praktijken van die tijd beschreven worden, mede aan de hand van weergave van dagbladartikelen. We leven nu vijftien jaar later. Een herziene druk zou goed zijn. Hoe nodig is het om in het huwelijkspastoraat bij de tijd te zijn. We kunnen zo mensen met problemen laten merken dat we met beide benen in de werkelijkheid van 2004 staan. We zijn er niet door te weten hoe het allemaal behoort te zijn. We hebben een helder beeld nodig van hoe het nu is. Natuurlijk zullen we de opvattingen en praktijken van vandaag hebben te stellen onder de lamp van Gods Woord. Dat geldt echter ook de traditionele waarden die onder ons gelden.

Een tweede voorwaarde is het doordenken van de vorm met het oog op de inhoud van het huwelijkspastoraat. Het pastoraal gesprek is allerwegen bekend. Maar we zullen terdege beseffen dat het zogenoemde echtpaargesprek tot de moeilijkste vormen van pastorale gespreksvoering behoort. Het vergt veel tijd en ook een bepaalde mate van deskundigheid van de kant van de pastor.

In de workshop hebben we grote nadruk gelegd op groepspastoraat. We worden immers vaak 'te laat' geroepen bij huwelijksproblemen. We zullen ons moeten richten op het voorkomen van problemen en het leren omgaan met spanningen in het huwelijk. In de prediking zal er - naar dat de tekst daar ruimte voor biedt - helder en klaar aandacht aan besteed moeten worden. Op de catechese zullen de jongeren regelmatig over zaken aangaande verkering, huwelijk en seksualiteit onderwezen moeten worden. Een gesprekskring voor hen die vaste verkering hebben, is een goede zaak. Zeker zullen we aanstaande echtparen vanuit de kerk hulp bieden om zich goed voor te bereiden. Ook is het goed om gehuwden van tijd tot tijd bijeen te brengen om ze op te wekken te blijven bouwen aan hun huwelijk en ze te begeleiden, opdat ze zullen gaan in het rechte spoor en elkaar 'mooi' maken. Deze vormen van huwelijkspastoraat zijn vooral preventief bedoeld. Er is de laatste jaren heel wat goede literatuur verschenen om aan deze vorm van pastoraat inhoud te geven.

Deskundigheid

Een open gesprek over het Evangelie is ook een voorwaarde voor goed huwelijkspastoraat. Onze relatie onder de Lamp van Gods Woord. We stellen ons dan weliswaar kwetsbaar op. Maar dat is een goede zaak. Het gaat toch om ons heil? ! Laten we de bijbelse notities aangaande het huwelijk proberen te vertalen naar onze tijd. Echtparen krijgen zo een handreiking om praktisch bezig te zijn in het herstellen van/het bouwen aan hun huwelijk. En dat zonder dat de bijbelse boodschap geweld aangedaan wordt.

Een vierde voorwaarde is dat we rekening houden met de beschikbare tijd en aanwezige deskundigheid. Als pastor is het goed de tijd te bewaken en ook je eigen grenzen te kennen wat betreft deskundigheid. Verwijzen naar andere hulpverleners is soms nodig. Daarmee moeten we dan niet te lang wachten, terwijl we als pastor dan onze eigen taak behouden.

Samenwonen

We spraken met elkaar in de workshop over de vragen met betrekking tot samenwonen, het 'gemengde huwelijk' en echtscheiding. Duidelijk werd dat het ook in onze tijd voor jong en ouder helder moet zijn dat in de kerk niet alles kan en ook hoe we als gemeente van Jezus Christus het huwelijk zien. Het is van belang dat er bij de kerkenraad ook in deze zaak een duidelijk beleid is. Rechtlijnigheid werkt niet, maar laten we in dit alles het rechte spoor houden.

Laten we als pastor met een herderlijk hart hen die samenwonen, benaderen. Een liefdevol oog en een open oor om achter de motieven van deze vorm van samenleven te komen, is een goede zaak. Hoe leiden we hen op een weg die heilzaam is en waarop Gods zegen rust? Wanneer men behoort tot een verschillende kerk, is het zinnig daar tijdig over te spreken. Samen naar één kerk gaan is zeer aan te bevelen. Wat moet een kerkenraad met het verzoek van een 'gelovige' bruid en een 'ongelovige' bruidegom om in de kerk Gods zegen te vragen over hun huwelijk? Kun je aan een 'ongelovige' een belijdende vraag stellen? Mag je zo iemand vragen om te knielen voor God, om Zijn zegen te ontvangen? Wanneer we het klassieke huwelijksformulier goed lezen, worden de vragen gesteld aan 'een godvrezend man' en aan 'een vrome en getrouwe (huis)vrouw'! Ik hoor daar zo weinig over spreken. In gesprek met zo'n bruidspaar kun je soms tot een aanvaardbaar alternatief komen. Een dienst waarin je bidt, om Gods zegen. Het is een goede zaak om hen ook na hun trouwdag pastoraal verder te begeleiden. Dat we de inbreng van de godsdienst van een anders-gelovende partner afwijzen, zal duidelijk zijn.

Begripvol

Over echtscheiding, als een pijnlijke werkelijkheid in de christelijke gemeente, spraken we uitgebreid met elkaar. Vaak is het moeilijk om vast te stellen of er 'bijbelse grond' is. Ook hier zij alle rechtlijnigheid verre van ons geweerd. Het gebed om de gave des onderscheids is ook hier meer dan nodig.

Dat echtscheiding in de meeste situaties de oplossing niet is, wordt beaamd. Maar er zijn situaties waarin zoveel schade berokkend wordt aan elkaar en aan kinderen, dat het niet; meer verantwoord is om lange-r bij elkaar te blijven. Uit twee kwaden moet dan de minst kwade gekozen worden. Laten buitenstaanders daar niet te simpel over oordelen.

Het is goed om als pastor te weten dat zij die zich in een echtscheiding bevinden of er een achter de rug hebben, door een reeks van verwarrende gevoelens heengaan. Men is geschokt, er is verdriet, angst, boosheid, agressie, depressie, eenzaamheid, schuldgevoel, opluchting... blijvend gevoel van gehechtheid. Wees begripvol. Wees een herder. Een klankbord zijn, een praatpaal. Van groot belang is om contact te houden en de kinderen niet te vergeten...! Wat dit laatste betreft verwijs ik naar de uitgave van de Geref. Bond, Trouw en liefde. Over pastoraat in het huwelijk (drs. P. J. Vergunst, red., Heerenvee 2001, pag. 35 ev.).

Seksualiteit

Pastoraat rondom seksualiteit is ook broodnodig. Er rust nog steeds taboe op deze zaak. Maar de problematiek neemt in onze tijd toe. Seks- en pornoverslaving is actueler dan we denken. Laat in prediking, catechese en pastoraat deze zaak helder naar voren komen. Jong en ouder moet weten: ik kan er met mijn predikant, mijn ouderling over spreken. Soms is ook hier verwijzing naar een seksuoloog of relatietherapeut nodig.

Het werd ons duidelijk dat ook pastoraat rondom het huwelijk alleen biddend bedreven kan worden. Biddend in het spoor van de Goede Herder te mogén bijdragen aan het geluk van mensen. Gemeenteopbouw... ziende op Christus en Zijn Gemeente bij te dragen aan herstel van geluk.

Wat zou het een zegen zijn wanneer de schade beperkt kan worden door preventief bezig te zijn. In woord en wandel te getuigen van de genade die geneest, van de liefde die troost en van . de hoop die blijft. Dan zullen we adviseren om niet lichtvaardig een huwelijk te sluiten. Dan zullen we elkaar

manen om in de band van het huwelijk te leven, ziende op Christus en Zijn Gemeente en zo elkaar dienen in de liefde. Elkaar mooi maken. Een opdracht tot de dood ons zal scheiden... of tot de dag dat Christus komt en ons zal verwelkomen in de Bruiloftszaal.

A. Baas, Alblasserdam

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen