Nauwe aansluiting bij de Schrift

Bij dé basis

De voïm van de eredienst in een gemeente is meestal een kwestie van jaren. Het is niet zo dat men om de haverklap deze vorm omturnt. Wie veranderingen gaat aanbrengen in de liturgie, begeeft zich meestal op glad ijs. Het geeft altijd spanningen en vergroot polarisatie. Voor de een zijn het geen echte verbeteringen en voor de ander gaat de minste verbetering te ver. Er is altijd een groot gevaar dat bij de bezinning over liturgie en prediking de emotionele gevoelens domineren en de positie die we volgens het Woord van God en de gereformeerde belijdenis moeten innemen, niet echt aan bod komt.

Daarom sta ik achter de stelling dat liturgie en prediking een twee-eenheid vormen. Dat betekent voor vandaag dat we voor het kiezen van liederen in de eredienst een nauwe aansluiting zoeken bij de Schrift. Vragen rondom de liturgie die geïsoleerd van de Bijbel en het gereformeerd belijden aan de orde komen, kunnen onze identiteit bedreigen of zelfs aantasten. Martin Ros, bekend door zijn boekbesprekingen op zaterdagmorgen op de radio, roept steeds dat die kerk zal overleven die dicht bij de basis blijft.

Statenvertaling

Twee elementen van de liturgie zijn in onze kring erg gevoelig: ik bedoel het gebruik van de bijbelvertaling en het zingen van de liederen in de kerkdienst. In de kerkdienst gebruik ik altijd de Statenvertaling. In de diensten waarin ik voorga, hebben de meeste kosters deze vertaling al opengelegd bij het Schriftgedeelte dat wordt gelezen. Een enkele keer komt het voor dat mij zelfs gevraagd wordt te lezen uit de oude kanselbijbel.

Persoonlijk ben ik een voorstander van de Statenvertaling. Als kind ben ik al opgevoed en vertrouwd geraakt met deze vertaling. Bepaalde uitdrukkingen met inhoud wil ik absoluut niet verliezen. Schaven aan fundamentele geloofstaal wijs ik af. Om mij heen neem ik waar dat de Groot Nieuws Bijbel en Het Boek heel populair zijn. Jongeren hebben in plaats van de Statenvertaling Het Boek op hun nachtkastje liggen en in de gezinnen leest men bij de maaltijden alleen Het Boek. Door de toenemende vervreemding van het taaleigen van de Statenvertaling pakt men helaas de boodschap niet meer goed op.

Verstaanbaarheid

Mijn voorkeur voor de Statenvertaling is gebaseerd op het feit dat deze vertaling tot stand is gekomen uit eerbied voor de oorspronkelijke tekst. Wetenschappelijk is een grote prestatie geleverd. De Statenvertaling wordt algemeen geacht een van de beste vertalingen van de Reformatie te zijn. Bovendien was bij de vertalers een verstrengeling van wetenschap en vroomheid. De Statenvertalers werkten in het geloof en vertrouwen dat Gods Geest hen leidde in het werk.

Het is gebleken dat het taaleigen van de Statenvertaling, taal uit de zeventiende eeuw, ook in de gereformeerde gezindte een probleem is geworden. Het negeren van dit probleem is niet goed. We hebben te waken voor de verstaanbaarheid van het Woord van God. Het gaat erom dat jongeren en ouderen in verstaanbare taal de grote daden van God kunnen lezen. Daarom heeft het hoofdbestuur van de Gereformeerde Bond na een zorgvuldige bezinning van vier jaar de beslissing genomen om tot herziening van de Statenvertaling te komen. Deze herziening vind ik oké. Ik vertrouw erop dat de herziene Statenvertaling geen flauwe weergave van het origineel wordt. Hoewel er taalkundig een kloof kan zijn, moeten we geen concessies doen aan de oorspronkelijke tekst. Een aantal jaren geleden bezocht ik het Qumran-museum in Jeruzalem. Dit museum bevat de Dode-Zeerollen. Deze rollen zijn de oudst bekende handschriften van bijbelteksten. Ik hoorde daar de gids het volgende zeggen: 'Mijn bezwaar tegen jullie is dat jullie te veel met de oorspronkelijke teksten knoeien. Elk groepje christenen heeft zijn eigen boekje'. Met haar verwijt sloeg de gids volgens mij de spijker op de kop. Een schrijver staat niet toe dat de uitgever met zijn manuscript knoeit. Dit geldt nog veel meer voor het Woord van God, dat door de Heilige Geest is geïnspireerd. Daar moeten we van afblijven!

Op woensdag 28 januari stond de jaarvergadering van de afdeling Amsterdam van de Gereformeerde Bond in het teken van de relatie tussen liturgie en prediking. Uitgenodigd om te spreken waren ds. J. Harteman uit Hilversum, secretaris van het hoofdbestaurvan de Gereformeerde Bond, en ds. A. J. Zoutendijk uit Utrecht. In twee afleveringen plaatsen we de bijdrage van ds. Harteman.

Red. de Waarheidsvriend

Dromen

Het zingen van liederen in de eredienst hield mij zo bezig dat ik er pas in één nacht twee dromen van kreeg. In mijn eerste droom bezocht ik in Doornspijk in de hervormde kerk een kerkdienst. De dienst duurde bijna een uur. De dominee preekte nog geen tien minuten. Hij gaf geen psalm op. De gemeente zong enkele gezangen en veel opwekkingsliederen. In mijn tweede droom zat ik in een van de SoW-wijkgemeenten van Hilversum. De predikant was lang van stof. Alleen de preek duurde al ruim 50 minuten en in de dienst zongen we allemaal psalmen volgens de berijming van 1773. Toen de kerk na dik anderhalf uur uitging, werd ik wakker. Meteen schoot het door me heen: dromen zijn bedrog. Want in Doornspijk heb ik eens zeven kwartier in de kerk gezeten en we zongen psalmen volgens de berijming van 1773. Ook de dienst in de SoW-wijkgemeente is anders dan in mijn droom. De preek duurt niet zolang en het zingen van liederen is erg gevarieerd. Veel psalmen en klassieke liederen van de kerk vinden ze gauw oubollig. Mijn twee dromen hebben een duidelijke en overtuigende boodschap. Niemand kan ontkennen dat er een relatie is tussen de liturgie en prediking. Wie de liturgie van een gemeente weet en geen vreemde is in Jeruzalem, kan zich enigszins voorstellen welke prediking er wordt gebracht en welke sfeer er heerst. Als u met een predi- , kant een gesprek voert over het Woord van God, dan is het mogelijk dat u vermoedt hoe zijn liturgie er ongeveer uitziet. Zeg mij hoe de liturgie van uw gemeente is en ik zal u zeggen hoe er gepreekt wordt!

J. Harteman, Hilversum

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen