Boekbespreking

Met de ondertitel van dit boek, 'De geschiedenis yan de rijkstractementen in de Nederlandse Hervormde Kerk', is de inhoud et- • van adequaat weergegeven. In 1796 werd in de Nationale Vergadering besloten tot opheffing van de bevoorrechting van één kerk (de gereformeerde kerk) in dit land. Kerk en staat waren (werden) voortaan gescheiden maar door Koning Willem I werd in 1813 de financiële zorg van deze kerk gecontinueerd. In 1983 werd de 'zilveren koorde' afgekocht. De auteur heeft zich ingezet om de rijkstractementenregeling 'op het spoor te komen en historisch veilig te stellen'. In eerste instantie deed hij dat met zijn promotiestudie over Kerk onder patriottenbewind (1994), waarin de problematiek tot 1801 aan de orde kwam. In dit boek treffen we het vervolg tot de datum van de afkoopregeling in 1983.

Na een korte 'voorgeschiedenis' volgen hoofstukken 'Onder R, J. Schimmelpenninck', 'Onder Lodewijk Napoleon' en 'Inlijving bij Frankrijk (1810-1813)'. Daarna volgt een hoofstuk 'Kerk en staat na 1870', een periode waarin een nieuwe fase intrad in de kwestie 'Bestuur en beheer', vanwege het Algemeen College van Toezicht dat bij koninklijk besluit van 9 februari 1866 was ingesteld en waarmee een 'beheerskwestie' was ontstaan. Vanaf dat moment ontstaat een langdurige strijd tussen 'bestuur en

beheer', die, zegt de auteur, tot vandaag voortduurt. Ten spijt de verandering die kerkelijk in 1951 tot stand kwam met de zogeheten aanpassing van de kerkvoogdij, waarmee het Algemeen College van Toezicht een einde nam, bleven de problemen voortduren. In 1990 hadden 987 van de 1439 zich aangepast, 452 gemeenten waren nog niet aangepast. Vanaf 1 januari 1996 werden alle gemeenten geacht een aangepaste kerkvoogdij te hebben. In totaal 73 gemeenten conformeerden zich niet aan dit besluit en gingen procederen, zoals al eerder geprocedeerd was t.a.v. de kwestie van de Raad voor de Predikantstractementen (na 1924, zie Globaal bekeken). De uiteindelijke uitspraak van de Hoge Raad in december 2003 kon de auteur net niet meenemen.

De laatste twee hoofdstukken, 'Het verdere verloop gedurende de 20e eeuw' en 'De afkoopregeling en wat eraan voorafging' geven een goed inzicht in een kwestie die als een molensteen om de hals van de kerk heeft gehangen. Daarom mag het boek, samen met het proefschrift van de auteur, een standaardwerk heten m.b.t. een aangelegen item in de Nederlandse Hervormde Kerk. Dr. Den Ouden, hervormd emeritus predikant, initiatiefnemer van de geldwervingsactie 'Kerkbalans', was als geen ander in de positie om dit boek te schrijven. Hij heeft het ook tot een zeer leesbaar geheel gemaakt, zeker ook doordat hij persoonlijke ervaringen uit zijn ambtelijke loopbaan meeneemt in deze historische studie.

v.d.G.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen