Het convenant erkend

IMPRESSIE VAN DE HERVORMDE EN TRIOSYNODE

Wat vraagt als eerste de aandacht, als we terugzien op deze dagen? Dat is de brief die de synode verstuurde naar de classis Alblasserdam, en waarin schriftelijk gereageerd werd op het convenant uit deze classis. In dit in maart vorig jaar verstuurde convenant binden de gemeenten in die classis zich onvoorwaardelijk aan het Woord en de gereformeerde belijdenis. Ze spreken uit op die basis hun plaats in de kerk in te zullen nemen. Over dit gemeenschappelijke beleidsplan van gereformeerde gemeenten binnen de Protestantse Kerk was nog geen officieel schrijven van de synode ontvangen.

Het moderamen schrijft nu er zich van bewust te zijn dat er hervormde gemeenten binnen de PKN zullen zijn die er moeite mee hebben om de lutherse confessies naast de gereformeerde belijdenisgeschriften voluit te aanvaarden en ook niet in staat zijn om de betekenis van de Barmer Thesen en de Konkordie van Leuenberg te erkennen. Het schrijft vervolgens de keus die de gemeenten voor het convenant hebben gemaakt positief te duiden. Zo ook verwoordde dr. B. Plaisier de reactie in de hervormde synode. Met dankbaarheid onderstrepen we dit antwoord, zodat onzekerheid over de status van dit convenant voorbij is. Gemeenten - het is nog weer eens duidelijk geworden - kunnen het gemeentelijk leven (blijven) inrichten overeenkomstig de gereformeerde belijdenis, daarop het geheel van de kerk aanspreken en afwijzen wat met dit gereformeerde in strijd is. Laten we zo on- 162 ze roeping verstaan, ons betrokken blijven weten op het geheel van de kerk en beseffen wat gereformeerd zijn is, ook in de overdracht van het te bewaren pand aan de komende generaties. Het is zoals ds. Van Lingen vorige week inzake het convenant schreef: 'We brengen het Woord: Gevraagd en ongevraagd'.

Wegwijzer

Wie in geweten bezwaard is vanwege de weg van de kerk, heeft nu ook op deze wijze duidelijkheid dat er inhoudelijk geen zaken erkend of gerespecteerd moeten worden die tegen Gods Woord ingaan. Wie dit in de gemeenten blijft zeggen, heeft de kerkordelijke feiten niet op een rij en laadt een grote verantwoordelijkheid op zich in deze cruciale tijd in onze kerk. Ik verwijs hierbij naar de brochure Wegwijzer, waarin de synode de meest gestelde vragen rubriceert en beantwoordt. Daarin wordt aangegeven dat het gaat om de erkenning dat de lutherse gemeenten bijzonder met hun belijdenisgeschriften verbonden zijn.

Op donderdagmorgen kwam de triosynode voor het laatst bijeen, een woord dat binnenkort uit het kerkelijk spraakgebruik verdwenen zal zijn. Allereerst stelde ze unaniem de huishoudelijke regeling voor de generale synode van de Protestantse Kerk vast, althans voorlopig. Het gaat hier om niet meer dan het overnemen en aanpassen van de huidige regeling, omdat de discussie over haar functioneren door de synode zelf gevoerd moet worden. De opmerking van het afscheid nemende synodelid ds. W. van den Brink over de beperkte spreektijd en de overvolle agenda kon daarom niet inhoudelijk behandeld worden.

Synode in Lukas 2

Het laatste woord in de triosynode was gegeven aan prof. dr. J. P. Boendermaker, die de rede Reisgenoten. Synode ooit en straks, omzien en verwachting uitsprak. Nieuw voor velen was dat het woord synode slechts één keer in de Bijbel voorkomt, niet in Handelingen, maar in Lukas 2 : 44, waar Jezus' ongeruste ouders Hem zoeken bij de synodia, het reisgezelschap. Dat reisgezelschap was zonder Hem op weg gegaan, en zonder Hem aanvankelijk te missen... De hoogleraar sprak in zijn rede over de geïmproviseerde organisatie die de vluchtelingen in de tijd van de Reformatie kenden, tipte aan de discussie in de werkgroep Kerkorde over ware en valse kerk - 'het uiteindelijke oordeel is aan Hem die de harten kent'-, zei veel van ontmoetingen in de toekomstige classes te verwachten, erkende dat de lutheranen zich in 1791 aan de eerste kerkscheuring in Nederland bezondigden en deed van daaruit een appèl: 'Alsjeblieft, laten we die heilloze weg van scheiding en scheuring toch niet inslaan, want het is uiteindelijk schadelijk voor die ene Naam die wij dienen'. In zijn bladeren in de geschiedenis stipte prof. Boendermaker aan dat het koning Willem I niet lukte om gereformeerden en lutheranen te verenigen, 'evenmin als het Voetius twee eeuwen eerder lukte, die het met Duraeus eens was'.

Hij gaf aan te willen staan voor de hele kerk, die 'wij nu samen vormen. En dan wil ik best kwijt dat ik een gezonde naijver voel als ik zie en hoor hoe., , elders de kerken nog tweemaal per '., zondag vol zitten. We hebben elkaar nodig, en dan ga ik niet voorbij aan de problemen in vele gemeenten: laten we de Heer bidden dat het niet al te erg wordt'.

Indruk maakte Boendermaker met zijn verhaal over die Vlaamse drukker, die met gevaar voor eigen leven Luthers bijbel in Antwerpen op de persen legde, omdat de man de Schrift als nieuw hoorde. Hij wilde de mensen daar laten zijn waar ook Jezus vertoefde.

Bezwaarden

En toen was de laatste triosynode ten einde. En toen begon de laatste hervormde synode, opnieuw een marke-, ringsmoment. Hét agendapunt vorm, de een informatieve bespreking aangaande de ontwikkelingen na 12 de-r cember aan de hand van een door het moderamen opgestelde notitie. De, , verwarring in de gemeenten blijkt , , daarbij uit bijna elke bladzijde van de

uitvoerige rapportage. Zo deelden 64 kerkenraden vanwege onder andere huil verstaan van de artikelen 7 en 32 van de Nederlandse Geloofsbelijdenis aan de synode mee geen deel uit te zullen maken van de Protestantse Kerk.

De synode draagt een eerste verantwoordelijkheid voor het leiden van de kerk. Maar daarbij hebben kerkenraden na 12 december evenzeer de opdracht de gemeente voor te gaan en hun verantwoordelijkheid voor de kudde te nemen. Ds. J. Stelwagen merkte in dit verband terecht op dat de bezwaarden 'ook sleutels in handen hebben'. In ieder geval gaat het in de Nederlandse Geloofsbelijdenis om de volledige autoriteit van het Woord in de kerk. Dat is het ijkpunt bij alle besluiten. En daarom is ook de Protestantse Kerk in Nederland een belijdende kerk, waar ze allereerst uitspreekt in gehoorzaamheid aan de Heilige Schrift als enige bron en norm van de kerkelijke verkondiging en dienst, de drie-enige God te belijden, wat er vervolgens dan ook gebeurt waartegen onze stem blijft klinken. En daarom kunnen deze artikelen niet gebruikt worden om een weg buiten de kerk te zoeken. Waar een kerk besluiten neemt die tegen de Schrift ingaan, blijven we ons op dat Woord van God beroepen en weten we ons eraan gebonden, maar krijgen we geen vrijbrief om de kerk te verlaten.

Ten volle verbonden

Tot 1 mei zal energie op creatieve wijze aangewend worden om een verdrietige breuk te voorkomen - en dat is ieders inzet waard. Waarbij na alle gesprekken het besef levend is dat de uitkomst niet van mensen, maar van de Heere te verwachten is. Dr. B. Plaisier gaf aan dat het moderamen deze maanden nauwelijks bezig is met de taken van de kerk na 1 mei, maar zich bezighoudt met de zorg voor veel gemeenten. Hij signaleerde dat veel voorlichting buiten de kerkorde omgaat. Vier moties werden vervolgens ingediend. Ds. J. Joppe (classis Zierikzee) zei dat bezwaarden zich (boven)plaatselijk exclusief wilden binden aan de gereformeerde belijdenis en erkende daarbij dat al veel gedaan is om elkaar vast te houden. Hij bepleitte dat hervormde gemeenten en bezwaarde leden nog zeker twee jaar onder de kerkorde van 1951 zouden voortbestaan, terwijl ondertussen gezocht wordt naar fundamentele oplossingen.

Ds. G. de Fijter (classis Kampen) merkte op dat waar zelfs Daniël lid kon zijn van de vakbond van tovenaars, wij toch in de PKN kunnen zijn. In zijn motie riep hij op, vooruitlopende op de uitkomst van de gang naar de burgerlijke rechter, zich niet aan de kerk te onttrekken en de kerkelijke situatie te bezien in het licht van Jesaja 42, het geloof dat de Heere het gekrookte riet niet zal verbreken. Deze motie werd ruim aanvaard.

Oud. M. Burggraaf(classis Ede) pleitte ervoor bezwaarde gemeenten de mogelijkheid te bieden na overleg met de classis voor vijfjaar de status van hervormde gemeente van bijzondere aard te verkijgen, waarbij zij zich in leer en leven ten volle verbonden mogen weten aan de belijdenisgeschriften uit de gereformeerde traditie. In deze vijfjaar gaan deze gemeenten dan niet over tot de vorming van een nieuwe kerkgemeenschap, waarna, indien nodig, een adequate voorziening voor hen wordt getroffen. Met 41 stemmen voor werd deze motie aanvaard, opnieuw een poging om de gemeenten tegemoet te komen.

Het is te verwachten dat ten volle afgezet zal worden tegen exclusief. In hoeverre is op ten vólle echter nog af te dingen? Zijn mensen die jarenlang in de Hervormde Kerk functioneerden, niet in een merkwaardige situatie terechtgekomen, als het als onvoldoende gekarakteriseerd wordt als we ons ten volle kunnen binden aan de gereformeerde belijdenis én anderen daarop kunnen aanspreken? De motie van diaken A. Guyt (classis Veenendaal) om zolang de juridische strijd gevoerd wordt, te zoeken naar tijdelijke oplossingen, werd verworpen.

Wat doen we?

Voor 1 mei zal de synode niet meer bijeen komen. De gemeenten dienen het te doen met de voorliggende besluiten en de gegeven informatie. Wat doen bezwaarden nu? Al eerder citeerden we hier een woord van ds. G. Boer: 'Wanneer een zeer verderfelijk kwaad de kerk binnenkomt, is het beter er treurend te blijven dan eigenmachtig te gaan. Dat moet u goed onthouden'. Zo ligt het.

En wie geen lid van de Protestantse Kerk in Nederland kan zijn, kan met de gemeente blijven meeleven en zo blijk geven van verbondenheid met de gemeente. Wie zo in het register opgenomen wil worden, voorkomt een definitieve scheiding. De prijs die hiervoor echter betaald wordt, is het inleveren van het stemrecht en zo de verantwoordelijkheid voor de plaatselijke gemeente!

Ondertussen: we blijven ons gebonden weten aan de belijdenis van de kerk der eeuwen en zien uit naar het functioneren ervan in de harten van velen.

P. J. Vergunst

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen