Boekbespreking

Bart Cusveller Met zorg verbonden. Een filosofische studie naar de zindimensie van verpleegkundige zorgverlening. Uitg. Buijten & Schipperheijn, Amsterdam; 239 blz.; € 19, 90.

Ondanks alle .kritische gekaden over de zorgsector vinden veel verpleegkundigen nog voldoening in hun werk. Hoe komt dat? Zelfs wanneer zij ernstig zieken en stervenden moeten verzorgen, is dat blijkbaar zinvol en bevredigend. Deze ervaring hebben niet alle verzorgenden en verpleegkundigen. Sommigen zien dit werk niet meer zitten, raken overwerkt of kijken uit naar een andere baan. Maar in het algemeen is zieken verzorgen mooi en zinvol werk. De vraag is echter: wat maakt dit werk zinvol? Wat bepaalt dat een verpleegkundige goed en zinvol bezig is? Deze vragen vormden voor Bart Cusveller de basis voor een uitgebreide studie. Op wijsgerige wijze heeft hij onderzoek gedaan naar de zinvragen van de verpleegkundige zorgverlening. Medio januari heeft hij deze studie in Leiden verdedigd en is daarmee gepromoveerd tot doctor. Een felicitatie waard!

In de introductie van zijn studie, verschenen als deel 14 in de Lindeboom-reeks, merkt Cusveller terecht op dat de zin van het verpleegkundig handelen meer is dan persoonlijke ervaringen van deze of gene verpleegkundige. Het werk is zinvol, ook al wordt het niet door iedereen als zodanig ervaren. Verder is verpleegkunde ook meer dan het aanleren van een aantal technieken en vaardigheden. Verzorgen en verplegen behoren, zo veronderstelt Cusveller, bij het menselijke leven. Het is met ons mens-zijn gegeven. De ontmoeting van mens tot mens en de confrontatie met ziekte en dood raken ons gehele bestaan, aldus de auteur.

Om deze veronderstelling te kunnen onderbouwen, is Cusveller nagegaan hoe over zorgen en verzorgen is geschreven in leerboeken voor verpleegkundigen, en hoe erover is gesproken binnen het zorgdebat. Daarin vond hij bevestiging voor zijn veronderstelling.

Verder dacht Cusveller na over de invloed en betekenis van het ziek-zijn. Mensen kunnen door een ziekte geïsoleerd raken. Ziekte doet een appèl op de medemens. Die medemens, een verpleegkundige, zal zorg bieden overeenkomstig de kaders die de professie heeft gesteld. Bij de interpretatie van deze kaders en de reflectie op het be-, roep spelen onvermijdelijk - en vaak ook onuitgesproken - levensbeschouwelijke motieven een rol. Verschillende (religieuze) levensvisies worden door Cusveller besproken.

De auteur komt uiteindelijk tot de conclusie dat de verpleegkundigepraktijk een genormeerde bezigheid is. De norm voor het verpleegkundige handelen ligt volgens Cusveller in de zorgpraktijk zelf, en bestaat dus niet uit het toepassen van een ethische visie op deze zorgpraktijk.

De gedachtegang van Cusveller vind ik sympathiek. Toch zie ik zelf minder contrast tussen de normatieve praktijk en het toepassen van een ethische theorie. M.i. is de zorgpraktijk een weerslag of concretisering van een eeuwenoude ethische theorie, namelijk het christelijke beginsel van barmhartigheid. Ik zou Cusveller volledig gelijk geven, wanneer hij duidelijk kan aantonen dat het barmhartigheidbeginsel voortvloeit uit het existentiële karakter van zorgverlening. De studie van huisarts Lam, waarin hij beschrijft hoe divers verschillende culturen omgaan met ernstig zieken en stervenden, illustreert dat zorgverlening niet altijd barmhartig behoeft te zijn. Kortom: het zal m.i. voor Cusveller niet meevallen om een afhankelijke relatie tussen beide aan te tonen.

Afgezien van deze kritische kanttekening is het een waardevolle studie. Ik vind het knap dat de auteur zich niet heeft beziggehouden met hot items binnen de zorg, zoals euthanasie en versterven, maar zich heeft gericht op de basale zorg en het wezenlijke proces van zorgverlenen. Juist in onze tijd is dat het doordenken waard.

A. A. Teeuw, Ridderkerk

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen