Globaal bekeken

'In de 43 jaar dat hij op het podium stond, heeft Max uan Egmond (68) tussen de vijfhonderd en achthonderd keer als solist de Mattheüs of Johannes Passie gezongen. De basaria's of de Christuspartij. Hoewel de aria's zangtechnisch moeilijker zijn, zingt de meer gerenommeerde zanger doorgaans de Christuspartij. Van Egmond: "Die partij is nu eenmaal de hoogste opgave, waarbij je expressie van groot belang is". Hoever gaat zijn inleving? "Je moet je heel sterk vereenzeluigen. Je moet bijna zelf het leed doormaken dat in de rol besloten ligt. Dat vraagt emotioneel heel veel. Na de vertolking uan de Christuspartij ben ik ook meer uitgeput dan na de aria's." Van Egmond is niet met een godsdienst opgevoed, al ging hij wel naar de zondagsschool omdat zijn ouders bijbelkennis wel van belang vonden. "Maar alle tijd die ik heb geïnvesteerd in de muziek van Bach heeft mijn denken en innerlijke leven erg verdiept. Iemand die christelijk is, kan diepvoelend zijn maar kan evengoed een oppervlakkig mens zijn die de kerk als een routine beleeft. Omgekeerd kan ook. Ik geef mij wel degelijk rekenschap van de wonderbaarlijkheid van ons bestaan maar wil daaraan, bewust geen religieuze duiding geven. Uit bescheidenheid, omdat ik die wonderbaarlijkheid te onbegrijpelijk en te groots vind om daar een naam op te plakken. Bovendien heb ik geconstateerd dat er in naam van religies, God en heilige geschriften zoveel leed is veroorzaakt, zoveel oorlogen en vervolgingen, dat ik mij daarvan liever afzijdig houd. Maar als ik de Christuspartij zing, word ik wel volkomen door het drama gepakt. Dan zing ik de rol van de man die in het christelijke denken een hoofdrol speelde. Ook kunstenaars, dichters, schilders en componisten hebben deze man als centrale figuur beleefd. Het is een enorme eer om die rol te vervullen, bijna alsof je de hemel ingedragen wordt."

Het meest raakt hem in zijn partij het fragment van het laatste auondmaal. "Daar voorspelt Christus zijn einde. Dat is zo smartelijk. Vooral de manier waarop dat gebeurt met wijn en een stuk brood. Bach heeft dat prachtig getoonzet, met een toenemende intensiteit. En dat het "'Eli, eli lama sabachtani'" ("'Mijn God, mijn God, waarom hebt gij mij verlaten'")? Dat is de ultieme wanhoop, als je weet dat niemand je meer bijstaat. Het zijn Christus' laatste woorden. In de Johannes Passie zijn dat: "Es ist volbracht". Dat is meer een vredige afsluiting. Ja, . ik voel mij na afloop absoluut religieuzer. Het gaat je niet in de kouwe kleren zitten. Gelukkig volgen er dan nog een paar prachtige aria's en koralen, zodat je niet meteen van het toneel naar je trein hoeft te rennen.'"

Men kan de grondslag van een kerkorde tot op de laatste punt en komma zuiver willen hebben, in de praktijk doet het er kennelijk niet meer toe. Woord en Dienst liet Jansje Sick-Vernhout, aftredend voorzitter van de Ver. van Vrijzinnig Hervormden en ooit lid van het heruormd moderamen aan het woord. Haar verhaal spreekt voor zichzelf.

'Ook lastig was het om de besluiten die de SoW-synode nam aan de achterban uit te leggen. Steeds moest je aan radicaal-vrijzinnigen uitleggen dat het belangrijk was om mee te blijven doen, hoe merkwaardig sommige besluiten in hun ogen ook waren.

Het Jezusrapport, bijvoorbeeld, is een uiting van een theologie waar vrijzinnigen zich in het geheel niet in herkennen. De nadruk op de traditionele verzoeningsleer spoort volstrekt niet met hoe de vrijzinnigen dat beleven. "Jezus is de zoon van God en Zijn bloed heeft ons verlost", dat zeggen veel vrijzinnigen zo niet na. Ja, Jezus was een goed mens, een bijzonder mens, maar wel een mens. Een begrip als triniteit staat mijlenver af van de vrijzinnigheid. Persoonlijk heb ik ook niet zoveel met Jezus, ik heb meer met God dan met Jezus. Met het evangelicale '"Jezus in je hart'" kan ik persoonlijk niets."

Over haar synode-ervaring: Uw geloofsbeleving staat mijlenver van die van andere leden van de kerk. Hoe ervaart u dat? 'Dat vind ik juist het mooie van kerk. De mensen die ik in de kerk ontmoet, zijn niet allemaal mijn vrienden. Ik zou ze niet zelf hebben uitgezocht, maar het zijn wel mensen die proberen eenzelfde weg te gaan als jij. Omgaan met andersdenkenden scherpt je geest en je geloof. Tijdens mijn tijd in de synode heb ik dat ook uiterst boeiend gevonden. Als we in kleinere groepen spraken, was er doorgaans veel herkenning over en weer. We formuleerden het misschien anders, maar ten diepste bedoelden we hetzelfde.

De ellende was dat in de plenaire vergadering, waar de pers zat, iedereen zijn eigen punt weer moest maken. Dan bleef er van die zachte kant weinig over. In de bar van Hydepark kan het nog wel, maar voor het oog van het publiek zeker niet. Er zit bij die bondsjongens heel veel spiritualiteit, maar dat komt zo weinig naar buiten. Er is veel sociale controle, zij willen voor elkaar niet onderdoen. De gelederen moeten vooral gesloten blijven. Altijd die geharnaste taal!

Als zij hun bevindelijke kant meer zouden laten zien en er kwam op dat niveau een gesprek op gang, zou de kerk daar beslist beter van worden. Dat heb ik echt gemist. Sommige vrijzinnigen vinden mij te kerkelijk. Het is voor een vrijzinnige echt niet normaal om elke zondag naar de kerk te gaan. Maar ik mis het als ik niet ga. Er is altijd iets dat me treft: een lied, iets in de preek, een ontmoeting. Ik heb de kerk nodig om niet los te raken van het geloof.'"

v.d.G.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen