Getuigend in de samenleving

BOODSCHAP AAN EUROPA [1]

In de loop van het vorige jaar verscheen een interessante studie van de Guido de Brés stichting, het studiecentrum van de SGP, getiteld Boodschap aan Europa. Het betreft een studie over de ontwikkelingen van de Europese Unie onder redactie van ir. L. van der Waal. Ik wil eerst de betekenis van deze uitgave aantonen: de SGP pleit voor een profetische boodschap aan Europa. Daarna wil ik uiteenzetten dat Europa mijn inziens een méér profetische boodschap nodig heeft dan deze studie bepleit.

Dagelijks in het nieuws

Laat ik beginnen met de actuele betekenis van dit boekje. Er gaat geen dag voorbij of Europa is in het nieuws. Of u het wilt of niet, we hebben er dagelijks mee te maken. De eenwording van Europa merkt iedereen dagelijks in de portemonnee. Dit jaar vindt een belangrijke uitbreiding van de Europese Unie plaats: tien nieuwe lidstaten komen erbij, waaronder Hongarije, Polen, Tsjechië, Cyprus. Tegelijkertijd wordt er druk onderhandeld over nieuwe kandidaten, zoals Roemenië en Bulgarije en - wat veel stof tot gesprek geeft - Turkije. Niemand kan zeggen wat de uiteindelijke gevolgen zijn voor gevoelige kwesties als landbouwpolitiek, het vluchtelingenprobleem, de grensoverschrijdende criminaliteit en de verhouding christendom-islam. De hele kwestie van de Europese grondwet en het ontbreken van de verwijzing naar de christelijke grondslag van Europa heeft de gemoederen ook in onze kring beziggehouden. Ook het mislukken van het overleg over deze grondwet is nogal schokkend. Het schenden van de afspraken rondom het stabiliteitspact door de grote lidstaten was voorpaginanieuws. Het tekent de broosheid van de samenwerking in de Unie.

En wat vindt u: kan Turkije op den duur als kandidaat-lid van de EU worden toegelaten? Het zou het eerste land zijn met een duidelijke islamidentiteit. Daarom is dit land bij velen niet welkom in een verenigd Europa. Maar zou toetreden ook nieuwe kansen geven voor het Evangelie?

Het belang van deze publicatie

Ik wil dan ook eerst mijn waardering voor deze uitgave uitspreken. Eigenlijk hoort iedere lezer(es) van de Waarheidsvriend deze in huis te hebben, ook al ben je het met de SGP-visie niet eens. Waarom?

1. Van der Waal geeft met zijn werkgroep namelijk heel heldere overzichten van de belangrijkste ontwikkelingen in de EU. Fundamentele teksten uit de verdragen vanaf 1951 (de oprichting van de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal, EGKS) tot aan de Verklaring van Laken (2001) vind je moeiteloos terug. Bovendien worden veel begrippen uitgelegd, bijvoorbeeld: wat is nu precies de Europese Commissie en hoe staat die ten opzichte van het Europees Parlement en hoe zit het met Europese Hof van Justitie? Wat is een belangrijk begrip als 'subsidiariteitsbeginsel' nu precies? Achterin is een verklarende begrippenlijst opgenomen. Het helpt je gewoon om de krant goed te lezen of het nieuws over Europa te begrijpen! 2. Een tweede punt van waardering ligt voor mij in de bezinning op de grondslagen van Europa. Waarom is een verwijzing naar het christelijk erfgoed van groot belang in een Europese constitutie of in de samenwerkingsverdragen? Hiervoor geeft de publicatie bijbelse argumenten, argumenten ondeend aan de kerstening van Europa, maar ook argumenten ondeend aan de ontkerstening van Europa in de moderne tijd (vanaf ongeveer 1700). De SGP zoekt opnieuw naar de geestelijke wortels van Europa, legt getuigenis af van de betekenis van die wortels voor politiek en samenleving in het Europa van vandaag.

3. Uiteraard vinden we in deze publicatie de SGP-standpunten ten opzichte van een verenigend Europa terug. We proeven duidelijk het verzet tegen machtsconcentraties, iets wat bij ieder van ons huiver oproept. Het nationale belang wordt tegen het gemeenschappelijke Europese belang afgewogen en er wordt duidelijk gepleit voor een unie uan soeuereine staten die de zelfstandigheid en culturele identiteit van haar lidstaten respecteert.

In de ogen van de SGP dient de EU zich niet te ontwikkelen tot een politieke staatsvorm als een federatie of confederatie. Daarom wordt in de publicatie ook duidelijk stelling genomen tegen de ontwikkeling van een Europees Hof. Als de macht van jurisdictie in een Europees hof toeneemt, krijgt de EU steeds meer het karakter van een politieke eenheidsstaat. Mijn vermoeden is dat dit standpunt in de praktijk niet ver van de visie van de ChristenUnie vandaan ligt. De CU zal de SGP-grondslag (het recht van God als norm voor elk overheidshandelen) en het doel (nastreven van recht en bijbelse gerechtigheid en vrede in internationaal verband) zó niet onderschrijven. Maar er is gelukkig nauwe samenwerking met de CU en daarnaast contact met andere Europarlementariërs en commisselieden die de fundamentele christelijke waarden voor Europa eerbiedigen.

Na deze waardering in drievoud wil ik een aantal vragen bespreken die met name het christelijk getuigenis in de Europese politiek en samenleving raken.

Verlies van integriteit

In de publicatie blijft de SGP trouw aan wat zij ziet als haar roeping, kort omschreven: het profetisch getuigenis in het maatschappelijk en politiek bestel. Dit profetisch getuigenis blijft gestempeld door de Reformatie. Nog steeds is er principieel verzet tegen samenwerking met overwegend roomskatholieke landen. De SGP bepleit de fundamentele (bijbelse) ethiek die ooit

kenmerkend was voor het ontstaan van de Nederlanden. In het eeuwenlange proces van ontkerstening van Europa zoekt de SGP niet wat in ethisch en politiek opzicht haalbaar is, maar zet zij zich in voor herkerstening van de samenleving, nationaal en internationaal. 'Ondanks de verregaande ontkerstening rust op Nederland de taak om de rijke erfenis van de reformatie te revitaliseren en deze als soeverein blijvende staat in te brengen in de Europese politiek' (p. 92). Dat klinkt wel goed, maar worden we al niet bij voorbaat onderuitgehaald door verlies aan integriteit?

Ik heb verschillende christenen in Roemenië horen zeggen dat zij wel naar grotere welstand verlangen, maar dat ze de invloed van de liberale westerse levensstijl, het materialisme en de secularisatie vrezen. 'Hoe', zeggen zij, 'gaan jullie in het Westen nu om met het schriftwoord: Want Uw goedertierenheid is beter dan het leven? ' Dat zeggen baptisten en Roemeens orthodoxen, en zij hebben recht van spreken. Het christelijk getuigenis in een verenigd Europa wordt al decennia lang overstemd door de economisering en daarmee een merkwaardige, nieuwe dehumanisering van de samenleving. We hoeven ons geen illusie te maken over het getuigenis dat vanuit ons land naar de randen van de Europese Unie klinkt.

Ik heb me in de contacten met christenen en kerken in kandidaat-lidstaten van de EU meer dan eens met plaatsvervangende schaamte moeten verantwoorden voor wat er uit christelijk Nederland komt: om de populaire trits maar te noemen: drugs, euthanasie en vrije seksuele moraal. Daarom wordt het profetisch getuigenis dat de SGP beoogt, bij voorbaat al onderuit gehaald door het gebrek aan integriteit dat ons als West-Europeanen en zeker als Nederlanders aankleeft.

Turkije als toetssteen

Laten we nog eens kijken naar één van de omstreden kandidaat-lidstaten: Turkije. Het is opvallend dat de publicatie zich ten aanzien van een land als Turkije vooral defensief opstelt en daarin staat ze bepaald niet alleen. Een land met een cultuur dat zo ver van het christendom vandaan staat, hoort niet in Europa thuis, volgens de publicatie (p. 140). Maar eigenlijk zou de SGP er van harte vóór moeten zijn. Want opname van Turkije in de EU zou toch ook 'kansen' voor de doorwerking van het Evangelie in de samenleving kunnen geven?

Je moet je echter om heel andere redenen afvragen of een land als Turkije werkelijk gebaat is met inlijving in de Europese gemeenschap. Want het land zou gebaat zijn met democratie en vrijheid van meningsuiting. Het zou de christelijke minderheid misschien iets meer vrijheid geven. Hoewel ook dit nog maar de vraag is, als je ziet dat Griekenland, al sinds 1981 lid van de EU, nog steeds de rechten van de protestantse minderheden schendt. Maar wat zal de liberalisering van waarden voor zo een land meebrengen? Zal dat juist niet brandstof te over zijn om het vuur van het fundamentalisme in alle hevigheid te doen oplaaien? Iemand zei me pas dat het voor een land als Turkije misschien wel beter was als juist de sharia (waarin de islam en de landspolitiek verbonden zijn) werd ingevoerd. Het zou de westerse, seculiere en liberale waarden buiten de deur houden. Tegelijkertijd zouden burgers het ware gelaat van de islam ontdekken, zoals nu in Iran, en zich uit onvrede ervan afkeren. Juist een streng sharia-regime zou in deze tijd door God gebruikt kunnen worden om mensen tot Hem te brengen. Misschien is dit zo. Het maakt tegelijkertijd duidelijk hoe men ook vanuit een moslim-samenleving naar het 'christelijke' Europa kijkt.

Het gebrek aan integriteit moet ons bescheiden maken. Toch ligt hier niet mijn voornaamste vraag als het gaat om grondslag en doel van de SGP. Die ligt veel meer hierin: dat het profetisch getuigenis dat de SGP beoogt in het maatschappelijk en politiek bestel van Europa juist te weinig profetisch is. Daarover in een volgend artikel.

N. M. Tramper, Vlaardingen

Ds. Tramper was van 1993 tot 2002 secretaris Europa uan de Gereformeerde Zendimjsbond

N.a.v. Ir. L. van der Waal e.a. Boodschap aan Europa. SGP-visie op de Europese Unie. Uitg. Guido de Brès-stichting, Den Haag; 185 blz., € 12, 75 (incl. porto € 14, 63).

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen