Heelmaken wat gebroken is

'Vanuit ons huis hoorden we alles: de geweren, het geluid van de mensen die aan het sterven waren, de radio's... We konden niet naar buiten, want er waren wegversperringen. Gelukkig was er een Hutu-jongen bij ons, die ons hielp met het halen van water en voedsel. Op zekere dag klopten de interahamwe (de moordende milities, red.) op de deur en ze vroegen onze identiteitspapieren, waarop 'Tutsi' stond. Ze hebben ons uiteindelijk met rust gelaten. Ik zou niet weten waarom. We baden veel en lazen de Bijbel. Het verhaal van Noach heeft ons moed gegeven. De Heere zou ons bewaren zoals Hij Noach heeft bewaard.'

Dit vertelt Rose Gakwandi. Zij heeft zich tijdens de honderd dagen van de volkerenmoord in haar huis in Butare schuilgehouden. Om God te danken dat zij, haar man en haar zeven kinderen het er levend afhebben gebracht, heeft ze besloten weeskinderen te helpen. Haar vereniging heet Mwana Ukundwa (Het geliefde kind). De rest van de familie van Rose (vader, moeder, broers en schoonzus) is allemaal gedood.

Heelmaken

Hoe kun je tien jaar na de genocide gebroken relaties tussen mensen herstellen? Een immense opgave na wat er gebeurd is. Slachtoffers waren daders en daders slachtoffers. Partnerkerken en - organisaties van Luisterend Dienen proberen mensen weer bij elkaar te brengen, de harten weer te helen en het gebroken land weer helpen opbouwen. De Rwandezen hebben een lange weg te gaan.

Heelmaken gaat om herstel van wat in de gemeenschap stuk is geraakt en wat herstel nodig heeft. Dit is een proces dat dwars tegen de gevolgen van de zonde en duivelse machten ingaat: verbroken relaties tussen mensen onderling en tussen groepen, uitsluitingsmechanismen, geweld, sociale verbanden die onder druk staan. Heelmaken gaat over het verlaten van heilloze wegen, over het overwinnen van gebrokenheid en het hervinden van verhoudingen zoals die bedoeld waren. Het evangelie roept op het kwaad te benoemen, vraagt ons recht te doen en gemeenschap te herstellen. Dat is niet alleen in Rwanda nodig. Ook in onze eigen Nederlandse samenleving hebben we herstel van veel gebroken relaties nodig. Juist in zulke situaties heeft de kerk haar taak als helende gemeenschap en wordt er gezocht naar lijnen uit het Evangelie naar de praktijk van het leven van alle dag.

Verzoening

Woorden als bekering en verzoening spelen in het hervinden van heelheid een belangrijke rol. Die begrippen kunnen nooit losgemaakt worden van het evangelie van Jezus Christus. Het oude, van oorsprong Germaanse woord Heiland betekent immers niet anders dan 'heelmaker'. In het leven van Jezus zien we de confrontatie met de gebrokenheid. Niet alleen in Zijn lijden en sterven, ook in Zijn omgaan met mensen om Hem heen en hoe Hij omging met ziekte en onrecht. Maar de belangrijkste reden van de komst van de Heere Jezus was om de verbroken relatie tussen God en mensen weer 'heel te maken'. We hebben de lijdenstijd achter de rug. Daarin hebben wij weer stil gestaan bij het lijden en sterven van de Christus. 'Zijn striemen zijn ons genezing geworden. De straf die ons de vrede aanbracht, lag op Hem', sprak Jesaja. Deze diepe woorden zijn in Christus vervuld. Op deze woorden mogen wij aanspraak maken. Maar wat betekent dat voor de wereld om ons heen? Hoe kunnen wij navolgers van onze Heiland zijn door in onze omgeving heel te maken wat gebroken is? Ten diepste is er schuldbelijdenis nodig, voordat er sprake kan zijn van verzoening en opnieuw beginnen. De geschiedenis in Rwanda

leert ons dat schuldbelijdenis niet alleen een persoonlijke zaak is. Ook de samenleving in haar geheel is debet aan wat er gebeurde. De regering gaat zeker niet vrijuit, ook de huidige regering niet.

Kerken

In Rwanda proberen allerlei organisaties en kerken mee te werken aan verzoening tussen de verschillende bevolkingsgroepen. Meer dan 70% van de bevolking van Rwanda rekent zich tot één van de christelijke kerken. Hoe was het mogelijk dat ook christenen elkaar uitmoordden? Binnen de kerk heerste de gedachte dat de meeste christenen de boodschap van God verkeerd hadden begrepen. Hoe was het anders mogelijk geweest dat er een dergelijke verschrikkelijke genocide had plaatsgevonden? Hierin wilden de kerken verandering brengen. Het ontbrak echter aan actieve gemeenteleden die mee konden helpen bij de opbouw van de kerk, nadat bijna alles verwoest was. Tijdens de oorlog van 1994 is de organisatie van de kerk ingestort en werd het onmogelijk om nog onderricht te geven. Om meer mensen op te leiden en theologisch te scholen is CORVT opgericht na de genocide. CORVT organiseert theologische trainingen voor gemeenteleden en is een initiatief van de Presbyteriaanse Kerk van Rwanda. Hierdoor kan onderricht gegeven worden aan mensen in kleine groepjes en zijn ze met het Evangelie bezig in de diepte.

Aids

Naast de traumaverwerking van de genocide kampt Rwanda ook met het

grote aids-probleem. Door de genocide zijn velen besmet geraakt met het hivvirus. Vele vrouwen en meisjes zijn verkracht en zo besmet geraakt. Ook in de kampen waar honderdduizenden na de genocide naartoe vluchten, zijn velen met dit virus besmet geraakt. Het verspreidde zich daar razendsnel. Vijftien procent van de bevolking is hiv-positief. Eén van de partners van Luisterend Dienen is de Eglise Protestante au Rwanda (EPR). Deze kerk is één van de grootste gevestigde protestantse kerken in Rwanda. Zij houdt zich be-

zig met informatie, preventie en medische begeleiding van mensen die leven met aids. Ook heeft de EPR zelfhulpgroepen voor hiv-positieve mensen in het leven geroepen. Deze groepen komen maandelijks bijeen om ervaringen met elkaar te delen, elkaar te bemoedigen. Zij krijgen voorlichting en praktische tips om langer te leven met hiv/aids. De groepen hebben een belangrijk positief effect. Het helpt patiënten zich openlijk uit te spreken over deze ziekte en het taboe rond de ziekte te verbreken. Het aantal groe-

pen neemt nog steeds toe. Daarnaast heeft de EPR een alfabetiseringsprogramma. In veel dorpen in Rwanda klinkt de roep om onderwijs voor volwassenen. Mensen willen erg graag alsnog leren lezen en schrijven. De EPR heeft alle kerken en ontmoetingsruimten ingezet voor een breed bereik van dit programma. De kerk traint jaarlijks een nieuwe groep leraren en leraressen. Iedere leerling krijgt in principe één of twee jaar les.

Annemieke Schouten, MEDEWERKER LUISTEREND DIENEN

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen