Gastvrij en herbergzaam

OPEN GEMEENTE, WAT BEDOELEN WE DAARMEE?

In het kader van de missionaire en diaconale bezinning van de gemeente komt de vraag naar de openheid van de gemeente vaak aan de orde. Hoe open is de gemeente voor zoekers, randkerkelijken en buitenstaanders? Is het meer dan een vriendelijk welkom aan het begin van de eredienst, een Alpha- of Emmaüs-cursus en verschillende andere laagdrempelige activiteiten en evangelisatieacties?

Inmiddels constateren veel gemeenten dat genoemde activiteiten niet altijd goed aansluiten bij de beoogde doelgroepen en de kloof tussen 'wij' (de gemeente) en 'zij' (de zgn. buitenstaanders) nog net zo groot blijft en moeilijk te overbruggen is. Daarbij speek ook mee de vraag: hoe sluiten bepaalde missionaire activiteiten aan bij bestaande activiteiten (gericht op geloofsontwikkeling) van de gemeente?

Maar er zijn ook hoopvolle ervaringen. Wie de verhalen leest uit bijv. de bladen Tijding en Transmissie (zie hieronder het verhaal uit Gouda) van de IZB en de moeite neemt het laatste boek van Stefan Paas, De merkers uan het laatste uur te lezen, komt tot de ontdekking dat er regelmatig 'toetreders' zijn, die na enige tijd als leden aan de gemeenten worden toegevoegd. Vruchten van de Geest, zeker! Maar ook door middel van het gebruik van goed doordachte methoden! In dit artikel wil ik enkele gedachten over de open gemeente doorgeven met het oog op de missionaire en diaconale taak van de gemeente.

Openheid

Enkele jaren geleden is het project De open gemeente geïntroduceerd. Het project is een samenwerkingsproject van het Protestants Dienstencentrum Gelderland en de Inwendige Zendingsbond. Het project wil plaatselijke gemeenten ondersteunen om te groeien

in gastvrijheid en openheid. Het project geeft de volgende definitie over de open gemeente: 'Een gemeente waar gastvrijheid en herbergzaamheid belangrijke uitgangspunten zijn, omdat de gemeente gelooft dat God naar mensen omziet en men Hem daarin wil volgen'.

Het project omvat een werkmap met bezinningsmateriaal waar de gemeente zelfstandig mee aan de slag kan gaan. Ter introductie van het project is een video beschikbaar. De video geeft een boeiend beeld van deze tijd en hoe verschillende gemeenten omgaan met gastvrijheid. Ook toont zij voorbeelden die in de eigen plaatselijke situatie ontwikkeld zouden kunnen worden.

De praktijk

Al enige tijd ben ik als gemeenteadviseur betrokken bij een projectgroep van een gemeente op de Veluwe, die door de kerkenraad is ingesteld met de opdracht een onderzoek te doen naar de mate van openheid van deze (wijk)gemeente. Wie het kerkblad, de wijkbrief en het informatieboekje leest, komt onder de indruk van de vele activiteiten van deze wijkgemeente. Voor elk wat wils. Ook op missionair terrein laat de gemeente zich niet onbetuigd. Voorbeeld van een levende en bruisende wijkgemeente. Als daar geen werfkracht van uitgaat? Er zijn goede ervaringen opgedaan met de Alpha-cursus, een Alpha-cursus voor jongeren en verschillende vervolgcursussen. Enthousiaste gemeenteleden zijn erbij betrokken.

De projectgroep constateerde in eerste instantie een grote mate van openheid, maar na grondige evaluatie van de bestaande activiteiten bleek dat er meer sprake was van openheid voor de eigen gemeente(leden) zelf dan voor buitenstaanders. Uit een zgn. 'sterkte/zwakte-analyse' kwam naar voren dat bepaalde missionair bedoelde acti-

viteiten niet de doelgroep beoogt die voor ogen staat (buitenstaanders dus), maar juist veel eigen gemeenteleden aantrekken. Overigens kom je dit niet alleen in deze Veluwse gemeente tegen, maar op meer plaatsen. Ik noem enkele voorbeelden: Een volleybalwedstrijd tijdens een vakantiebijbelweek trekt eigen mensen en weinig anderen aan. De drempel om een zangdienst te bezoeken in de kerk, georganiseerd door de evangelisatiecommissie, is voor buitenkerkelijken veelal te hoog. Een zgn. gastendienst is voor de eigen gemeenteleden aantrekkelijk en weer eens wat anders, maar trekt nauwelijks 'buitenstaanders'. Gesprekken van deur tot deur leveren vaak weinig respons op. Laat ik dit zeggen: geen kwaad woord van al deze activiteiten. We moeten er zeker mee doorgaan. Voor de opbouw van de gemeente van groot belang. Het gaat niet om de kwantiteit en het meest spectaculaire. Nee, als één mens geraakt wordt, is er feest in de hemel. Laat dat duidelijk zijn. Waar het me in het kader van de vraagstelling om gaat, is dit: Hoe kunnen we zó open zijn dat we de kloof tussen 'wij' en 'zij' kunnen overbruggen en daarmee kunnen aansluiten bij de leefwereld en de cultuur van het niet-gemeentelid?

Overwegingen

Enkele jaren geleden was ik aanwezig op een christelijk congres over de aantrekkelijke en aanstekelijke gemeente. De bekende Amerikaanse evangelist Bill Hybels hield een sprankelend betoog. Hoe je buitenstaanders benadert? Maak vrienden in je buurt, sprak Hybels. Ga met ze uit, doe aan sport en nodig ze hierna uit voor jouw kerkdienst, of zoals Hybels noemde, een 'seekers-dienst'. Een dienst speciaal afgestemd en ingericht voor onkerkelijken met eigentijdse muziek, videoclips en een hartverwarmende toespraak! Vriendschapsevangelisatie 'noemen we dit. Een tijdje oplopen met een ander, 't Kost tijd, maar wel de moeite waard. De Emmaüs- cursus is er een voorbeeld van! Of, die bijeenkomst 's middags op een zondag in de Sint Jan te Gouda, met de dominee zonder stropdas erbij. Spontaan in de kring met elkaar in gesprek over geloof en kerk. Een doeltreffende manier om in je eigen omgeving met anderen in contact te komen en iets van de geheimen van jouw kerk en geloof te onthullen.

Andere voorbeelden: openheid voor ouderen, niet-werkenden en alleengaanden, door het organiseren van een maaltijd. De tafelgemeenschap, als deelplaats van verschillende gaven voor en met elkaar. Tijd voor een praatje, aandacht voor je handicap en beslommeringen van elke dag. Samen het Onze Vader bidden en Gods Woord meekrijgen voor je levensweg. Een hartverwarmend woord! De projectgroep waar ik over sprak, besloot naar eigen inzicht en gelet op de eigenheid van de wijkgemeente openheid te definiëren en kwam tot de conclusie dat openheid alles te maken heeft met herbergzaamheid. Waar je dan aan moet denken? Aan een gemeente, een kerk, het kerkgebouw, dat er ook doordeweeks is voor mensen. Aan een kofïieuurtje voor eenzamen, een diaconaal spreekuur voor uitkeringsgerechtigden, een stilteplek voor meditatie en gebed. Aan een luisterend oor. Aan vertrouwenspersonen, bij wie men terecht kan. Aan een anoniem telefoonnummer. Aan pastorale en diaconale presentie om zo mensen de weg te wijzen naar Jezus (Hij redt).

Gastvrije kerk

In de praktijk is het vaak niet gemakkelijk om als gemeente open en gastvrij te zijn. We hebben de handen al vol om intern orde op zaken te hebben. Bovendien is het niet gemakkelijk om gastvrijheid concreet handen en voeten te geven. We worden dan immers opgeroepen vragen te stellen over onze houding en ons handelen. Willen we dit werkelijk als gemeente? Open gemeente zijn vraagt aan de ene kant van gemeenteleden te communiceren over hun geloof en er handen en voeten aan te geven, open te zijn naar buiten toe. Aan de andere kant vraagt het om laagdrempelig te zijn, open voor velen. Een gemeente die functioneert als een herberg, een plaats om

even op te ademen, waar je mag zijn wie je bent. Een plaats waar gesprek mogelijk is over geloof en leven. Is er eigenlijk wel de bereidheid iets aan ons zo vertrouwde 'interieur' te doen? In het laatst verschenen boek van dr. Jan Hendriks (red), Kijken met andere ogen, een rondreis langs open en gastvrije kerken, wordt onder meer een profiel van de beweging open kerk gegeven. Enkele aandachtspunten van dit profiel geef ik graag ter overweging en bezinning door:

- Zij denkt van buiten naar binnen; - Zij heeft een open positieve houding ten opzichte van de samenleving; die wordt niet als een bedreiging, maar als een kans gezien; - Zij zoekt een taal waarin voor mensen van nu herkenbaar over God gesproken kan worden; - Zij ziet mensen als evenmensen, als onvervangbare individuen, en behandelt hen dus met respect; - Zij is open naar God, open naar elkaar en open naar buitenstaanders; - Zij is laagdrempelig voor gasten, maar stelt duidelijk eisen aan de gastvrouwen en - heren; - Zij gaat in vertrouwen verder; - Zij is niet te vinden in het machtscentrum van dorp en stad, maar langs de wegen van mensen. Voor hen wil zij fungeren als herberg onderweg; - Er wordt niet gemord.

Gemeenschap

Het boek staat verder vol met initiatieven, die proberen te beantwoorden aan het profiel van de open kerk. Alles geheel afhankelijk van de eigen situatie en mogelijkheden. Open kerk begint..? Bij jezelf in je eigen hart! Samen met elkaar als gemeenschap kan deze openheid worden vergroot. Mogelijk ligt daar het startpunt: samen nadenken over een van de belangrijkste aandachtsgebieden van de kerk vandaag: gemeenschap! Het vormen van kleine gemeenschappen, waarin het kerk-zijn gestalte kan krijgen. Onmisbaar voor de integratie van nieuwelingen en voor de opbouw van de gemeente (Paas).

Aart Peters, Barneveld

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen