Globaal bekeken

I n het Nederlands Dagblad schreefWillem Bouwman een boeiend artikel over de negentiende-eeuwse, vrijzinnige theoloog J. H. Scholten, 'de apostel der rede', die ooit predikant was (1837) in Meerkerk. Twee fragmenten over het 'modernisme' van Scholten:

• 'Scholten ging het rechtlijnige denken van de Meerkerkse caluinisten waarderen. "Allengs werd hij zich bewust, dat hij op het hoofdpunt der Gereformeerde leer, het '"hart der kerk'", de leer der voorbeschikking, '"dichter stond bij de vaderen van Dordrecht dan bij de professoren van Utrecht'"."

Maar bij Scholten pakte de kennismaking met het calvinisme anders uit dan bij De Cock in Ulrum en bij Kuyper in Beesd, want Scholten was ook onder de indruk gekomen van nieuwe filosofieën die destijds opgang maakten, het positivisme en determinisme, met hun geloof in feiten en wetten. "Wie boven het exacte weten uit, een samenvatting zocht in een geestelijke wereldbeschouwing, kon slechts als phantast, hoogstens als dichter worden gewaardeerd", meende K. H. Roessing, de historicus uan het modernisme.'

' 'Volgens Abraham Kuyper was het geloof der modernisten een "fata morgana". "Hun God is een abstractie, waarin geen levend God beantwoordt." Maar het mooist werden de bezwaren verwoord in het lekedichtje "Van boven naar beneden" van dominee/dichter P. A. de Ge'nestet:

Toen ik met dien Hooggeleerde Op zijn kamer redeneerde; In dien heilgen, veilgen kring Wijsheid uan zijn lippen uing; Toen hij, zwevend bouen de aarde, 't Universum, mij verklaarde, Op zijn onweerspreekbren toon, - Och, wat klonk dat waar en schoon! Euen logisch als uerheuen! Menschenurijheid, Godsbestuur, De orde en wijsheid der natuur, Goed en kwaad, het doel uan 't leuen... Hij zette alles wonderbaar Uit elkaêr en in elkaêr: Zoo iets had ik nooit vernomen; 'k Was 'Beuredigd' en ik uond Niets dan orde en licht in 't rond... Maar op straat teruggekomen, 488

Op de Markt, daar ving mijn strijd Alweer aan gelijk altijd; 'k Raakte fluks de kluts weer kwijt; Al mijn idealen uloden Plotseling - uoor 't verward gerucht Van de droeve kermisklucht: Vooreen troep uerkleedejoden, Die, de beenen in de lucht, Onder duizend apensprongen, Vast naar 't doel des leuens dongen! Voor het bleek en scheel gezicht Van een zieklijk, jankend wicht, Op een orgel vast gebonden, Lijdend voor zijn moeders zonden, Reeds tot beedlen afgericht! - God! wat last van zwarigheden, Die op eens mijn ziel bestreden! En ik dacht, wie 't kwalijk neem': Wijsheid moog ten hemel streuen, - 't Schijnt me, of't raadselvolle leven Droevig lacht met elk systeem!

U it een boek van Hanneke I. Ploeg, Humor uoor onbepaalde tijd (uitgave Boekencentrum, Zoetermeer; zie Aankondigingen) een fragment:

'Humor draagt dus bij aan het uerbeteren uan relaties en het op gang brengen uan processen. Humor verandert de manier waarop we ons gedragen. Wanneer we humor eruaren, praten we meer, maken we meer oogcontact met anderen, enzouoort. Humor geeft ons meer energie, waarmee we vervolgens activiteiten ondernemen die we anders wellicht vermeden zouden hebben.

Dit betekent dat de afwezigheid uan humor toch meer gevolgen heeft dan we op het eerste gezicht zouden zeggen. Vooral in organisaties die ideëel zijn zoals christelijke organisaties en instituten. Daar heb je uaak te maken met idealisten en perfectionisten. Een idealist heeft natuurlijk ook ueel goede kanten, maar een nadeel dat altijd op de loer ligt, hangt samen met het feit dat zijn werkelijkheid bestaat uit principes. Principes kunnen helpen bij het varen van de juiste koers. Ze kunnen echter ook verworden tot wetten uan Meden en Perzen, kortom: dogma's. Misschien is dat wel een uan de redenen waarom erzoueel christelijke organisaties zijn waar problemen bestaan met samenwerken. De ambities liggen hoog en er zijn ueel perfectionisten. En juist perfectionisten hebben moeite om het ideaalbeeld los te laten en de eigen beperktheid te aanuaarden.'

V.D.G.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen