Het verdriet leren loslaten

De vorige aflevering hebben we afgesloten met iets te schrijven over het verdriet na een echtscheiding. Verdriet hoort erbij. Wanneer dit verdriet niet doorleefd wordt en men probeert er overheen te leven, zal dit blijven smeulen en de weg om andere wegen in te slaan, bemoeilijken. Ook gebeurt het wel dat mensen in hun verdriet blijven steken. Dat is jammer, omdat dit werkelijk perspectief op verder leven bemoeilijkt. Door het verdriet 'heengaan' is goed, maar als het leven alleen maar verdriet is en dit verdriet niet losgelaten kan worden, ontstaat er een slachtoffer die dit als levensstijl gaat invoeren.

Bij echt verdriet staat de pijn van het verlies centraal en dat mag. Bij zelfbeklag staat het eigen ik centraal, waarbij je vastzit aan jezelf en waar je moeilijk los van komt. Je kunt verbolgen zijn: 'Waarom moet mij dit nu overkomen? ' deze vraag blijft rondcirkelen. Het is dan ook een belangrijke opgave om te leren 'loslaten'. Rietkerk geeft een prachtig voorbeeld over loslaten uit de tijd van de KNIL-militairen in Nederlands-Indië. Deze militairen vingen aapjes door in het bos een klein appeltje in een fles met een nauwe hals te doen. De aapjes lustten deze appeltjes erg graag. Ze pakten het appeltje door hun handje door de nauwe hals te steken en vervolgens het appeltje te pakken. Alleen konden ze hun vuistje met het appeltje niet meer uit de fles krijgen, zolang ze het appeltje vasthielden. Door dit vasthouden werden ze gevangen. Door los te laten kwamen ze vrij.

Loslaten in de Bergrede

Vasthouden geeft gevangenschap en loslaten geeft vrijheid. Ook in de Bijbel kómt dit thema voor en wel in de Bergrede. Jezus spreekt in de synagoge in Nazareth over het loslaten van gevangenen. Even later gaat Hij van start met de Bergrede. Aan het einde van een aantal heel praktische tips (Lukas 6) klinkt het in ver 37: 'Laat los en gij zult losgelaten worden'. Wat betekenen deze woorden? Veel verklaarders wijzen op de beteke-

nis van vergeving. De ander vergeven, heeft als gevolg dat er ook vergeving verkregen wordt. Prof. J. van Bruggen spreekt over de samenhang tussen het ontvangen van Gods ontferming en ons eigen ontfermend gedrag. Na echtscheiding speelt dit sterk, de ander niet kunnen vergeven, jezelf niet kunnen vergeven, zodat de zaak muurvast komt te zitten. Ds. D. M. van de Linde merkt bij bovenstaande tekst het volgende op: 'Niet koesteren watje aangedaan is, en daarop de ander steeds maar weer aanzien, maar loslaten'. Dit geeft de kern weer van de toepassing op ons thema, namelijk 'loslaten' na echtscheiding.

Loslaten van verdriet dat het leven overspoelt en verstikt. Stilstaan en verdrietig terugblikken, maar niet meer vooruit kijken, beperkt het weer beproeven van nieuwe mogelijkheden. Het verdriet beperkt zich dan niet meer tot het feit van dit verdriet, maar beheerst het gehele leven. 'Laat los, opdat gij losgelaten wordt'. Het zoeken naar nieuw evenwicht waarbij er een nieuwe tijd ontstaat, waar vrijheid heerst, kost tijd, in de meeste gevallen enkele jaren. Loslaten staat niet aan de start van een relatie, maar aan het einde. Het blijven zien van onhaalbare alternatieven voor ons leven, blijft soms lang gepaard gaan met zorgen en angsten. Meer praten, meer schuld belijden, meer forceren, meer bidden, nog meer raad vragen... Helpt het? Soms lijkt het op de tekst uit Jeremia over die bakken die geen water houden. Gescheurde waterbakken die steeds maar vol water gegooid worden en waar het water steeds maar weer uitloopt.

Compenseren van je verdriet, is geen loslaten.

Als het aapje in Indië het appeltje vast blijft houden, is het met zijn vrijheid gedaan.

Het risico van een andere relatie

Verdriet is niet leuk, maar er voor weglopen is geen goede remedie. Het gebeurt niet zelden dat het verdriet ontvlucht wordt door snel een nieuwe relatie aan te gaan, voordat het verdriet

verwerkt en losgelaten is. Het aangaan van een nieuwe relatie is niet automatisch het loslaten van de oude relatie. De dingen hebben hun tijd nodig. Het aangaan van een nieuwe relatie kan pas wanneer het 'oude' losgelaten is, zodat er ruimte komt voor iets nieuws. Er zijn genoeg voorbeelden van het snel aangaan van een nieuwe relatie om vervolgens snel weer op de klippen te lopen. Naast het niet verwerkt en losgelaten hebben van het verdriet, zijn er echter nog meerdere oorzaken. Nog een gevaar is het nemen van onomkeerbare beslissingen. Het oude huis snel verkopen waar alle herinneringen liggen en snel een nieuw huis kopen waar de herinneringen niet meer aanwezig zijn. Ook hier is geen sprake van loslaten, omdat het nieuwe het oude niet automatisch verdringt. Loslaten heeft tijd nodig. Loslaten om een nieuwe periode in te treden. Het is begrijpelijk datje pijnlijke herinneringen weg wilt poetsen, maar ze zijn aan de binnenkant niet zo gemakkelijk weg te poetsen. Het zoeken naar nieuw evenwicht kost tijd. In de meeste gevallen kost dit enkele jaren, zeker wanneer de band hecht was en het huwelijk een aantal jaren standgehouden heeft.

Loslaten en dankbaarheid

Als wij rondcirkelen in ons eigen wereldje van verdriet en schaamte, dan zullen wij weinig zicht hebben op het goede dat er geweest is. Loslaten van ik-gericht verdriet en ik-gerichte schaamte kan ruimte geven voor een realistische kijk op de werkelijkheid in het verleden en het heden. Loslaten kan ten diepste alleen wanneer je dankbaar kunt zijn voor het goede dat er geweest is en niet door het wegdrukken en compenseren van alle ellende die er was en nog is. Uit ervaring blijkt dat gescheiden mensen die dankbaar kunnen zijn voor het goede dat er wel in de relatie is geweest, gemakkelijker afscheid kunnen nemen en vrijer verder durven leven. Ondanks de pijn en het verdriet. Gescheidenen die dit niet kunnen, blijven veelal rondcirkelen in boosheid, frustratie en schuldgevoelens. Zo van 'had ik het maar anders gedaan' of'wat heb ik precies fout gedaan? '

Schuldgevoelens zetten ons vast en bieden geen ruimte voor groei. Loslaten is iets dat we zelf moeten doen.

Het is een keuzevrijheid. Wanneer we deze aan het leven overlaten, zullen w< ook moeten loslaten, ons moeten overgeven, maar het is dan een gedwongen capitulatie. Met dit loslaten kunnen we onmogelijk vrede hebben. Een keuze die we bewust met ons gehele geweten maken, geeft vrede en rust en doet ons groeien. Wanneer we dit aan anderen en aan de omstandigheden overlaten, leveren we onze vrijheid in en maakt het ons bitter en teleurgesteld. Neem de moed om te schuilen bij de Heere. Hij is bij uitstek de Schuilplaats, maar ga er wel naar toe. Ik zal opstaan en naar mijn Vader gaan. Dit was ook een keuze. Jezus had het over gevangenen die vrijheid krijgen. Houdt het appeltje niet vast... kies de vrijheid, kies het leven.

Loslaten van de woorden van God?

De woorden van God 'Gij zult niet echtbreken', zijn duidelijk. 'Bij U is er vergeving', dat is ook duidelijk, zeker ook voor een vastgelopen huwelijk. 'Wie de verlatene trouwt, pleegt overspel'... ook dit zijn de woorden van God. Moeten we deze woorden loslaten om ruimte te krijgen voor een nieuwe relatie? Duidelijk is geworden dat een te vroege vlucht in een nieuwe relatie risico's geeft. In de artikelen van ds. J. Beider vinden we veel gegevens over de woorden van God in een situatie van echtscheiding, ik wil dit niet herhalen.

Wel is het van belang dat de woorden van God, die een 'tegenover' kunnen zijn inzake echtscheiding, pastoraal gecommuniceerd worden. Hierbij is het nodig dat de pastorale relatie intact blijft door de persoon van de 'gescheidene' niet af te wijzen en waarbij op een invoelende manier blijvend troost geboden wordt. De woorden van God mogen niet losgelaten worden, maar dienen pastoraal gehanteerd te worden door als pastor of omstanders in de waarheid te wandelen. Duidelijk is dat dit niet gemakkelijk is en dat het hier wel eens mis gaat. Er is fijngevoeligheid nodig om de relatie ii stand te houden en de 'waarheid' zo t< communiceren dat deze helend en steunend is.

Enkele keren is het woord 'schaamte' gevallen. Hier hopen we in het laatste artikel nader op in te gaan.

A. Pals, Rhene? >

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen