Boekspreking

In de literatuurwetenschap heeft men het wel over 'close reading', wat zoveel wil zeggen als: een tekst zeer nauwgezetlezen om zo tot een optimaal begrip en verstaan te geraken. Wel, zo leest Barnard de psalmen. Al eerder verscheen van zijn hand een eerste deel waarin hij de psalmen 1-41 las, erover mediteerde en Tegen David aan praten schreef. Nu is er een tweede deel verschenen waarin de Psalmen 42-72 aan bod komen. Een stille duif in de verte, kreeg het als titel mee. Die komt uit het opschrift boven Psalm 56: Jonath-elem-rechokim, zo laat de Statenvertaling gewoon onvertaald staan. Maar Barnard doet een poging deze woorden te vertalen. Hij schrijft: Als erjona staat in het Hebreeuws, als eigennaam of als gewoon zelfstandig naamwoord of als epitheton, dan is dat altijd meer dan alleen maar die vogelnaam, die duif. Het gaat dan niet ornithologisch toe, maar theologisch. Door heel de Schrift heen is de duif, de jona, het kenteken van wat Israël tot ecclesia maakt, roepingsvolk.

Zo'n uitleg acht ik typisch te zijn voor de grondige manier waarop Barnard zoekt naar diepere lagen in de bijbeltekst. Erg gevoelig voor beelden. In metaforen wordt in de Schrift geschreven. De Bijbel is poëzie. Vandaar dat de duif in de loop van haar barre geschiedenis vet van haar til is geraakt. In ballingschap zelfs, zo ver dat ze zwijgt. En daar heb je het weer: voor Barnard is die 'stille duif in de verte' een beeld van het psalter zelf, dat uit de verte, uit een ver verleden en in een vervreemd taaleigen tot mij spreekt. Niet lawaaierig, maar met een stille stem, zomaar achter alle rumoer en marktgeschreeuw om waar onze wereld zo van vervuld is.

Nog een voorbeeld van nauwgezet lezen: als hij het opschrift: van Psalm 42 toelicht, komt er een hele uitweiding over de uitdrukking 'kinderen van Korach'. Althans, zo heeft het de Statenvertaling, die ook bijna altijd vertaalt 'de kinderen van Israël'. Niet: Israëlieten of Korachieten, want dan

beperk je de uitdrukking tot een clanaanduiding. Maar daar gaat het in de Bijbel niet om. Het gaat zowel bij het volk Israël als bij de stamvader Korach om een traditie, een door te geven opdracht. Gevoelvol is de verdere uitleg van Psalm 42. Wij hebben via de berijming van 1773 altijd gezongen van het 'hijgend hert'. Maar, zegt Barnard, een hert is mannelijk, maar er wordt een vrouwelijk woord gebruikt in de Hebreeuwse taal, dus het woord 'hinde' is veel nauwkeuriger. Een hert is strijdvaardig, een hinde niet. De ziel verlangt naar lafenis en die lafenis komt maar niet van God, maar is God zelf. Zo zijn er uit het hele boek voorbeelden te noemen van waar 'close reading' toe leidt.

Barnard is ook heel eerlijk over zichzelf. Ik bedoel over hoe hij zelf vaak is als het om getuigenissen uit de psalmen gaat: vragend, twijfelend, niet verhullend als het gaat om zijn reactie op wat er geschreven staat. Hij wil niet geleerd doen, erkent gedurig weinig verstand te hebben van wat heet 'godgeleerdheid'. Hij biedt 'medi-gese', een combinatie van meditatie en exegese. Er spreekt een groot respect uit dit boek voor wat er staat in de Schriften. Je hoeft het niet met alle uitspraken en meningen eens te zijn om toch te beseffen: hier spreekt een mens die diep is geraakt en nog steeds geraakt wordt door wat er in de heilige boeken geschreven staat. Zijn taalbeheersing is indrukwekkend, maar dat is te begrijpen van iemand die dichter is.

J. MAASLAND

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen