Boekspreking

Bij liefhebbers van vooral christelijke literatuur kan en zal Bert van Weenen bekende zijn. in onMeze htèprfuur teproiwcm. EerslKKi een \ \ doqr hem en anderen uitgegeven tijöschrift, Chroom geheten. Maar de laatste jaren via een website (www.chroom.net/vanweenen), waarop hij nieuws en actualiteiten, recensies en toelichtingen geeft bij verschenen proza en poëzie. Zonder meer een zeer verdienstelijke inzet.

Nu is dan zijn eigen romandebuut verschenen. Twee gegevens spelen een rol in dit boek. Een intense en daardoor spannende en menig keer ook gespannen vader-zoon relatie, die zijn ontknoping vindt in de dood van de vader. Een tweede gegeven vormt het bevindelijk-gereformeerde leven, zoals we dat kennen in orthodoxe kring tot op de dag van vandaag. Hoe gaat, in dit geval een zoon, om met een opvoeding in deze geest, terwijl hij probeert een eigen weg te zoeken in het leven?

De roman kent een heldere opbouw. Een proloog die het spiegelbeeld vormt van de epiloog. Het middengedeelte vormt het verhaal. De hoofdstukken gaan om en om over de vader-zoon relatie en het privé-leven van de hoofdpersoon, Peter Versteeg. De zoon kijkt huizenhoog op tegen zijn vader. Vader leert hem van alles op het praktische vlak, vissen bijvoorbeeld. De spanningen tussen vader en zoon spelen zich vooral af op het terrein van het geestelijk leven. Vader is daar om te beginnen erg gesloten in, laat weinig van zichzelf merken, durft zich helemaal niets toe te eigenen. De opvoeding is in de ogen van de zoon conservatief, traditioneel. Boeken die hij wil lezen, worden verboden en zelfs een keer verbrand. Een centraal hoofdstuk in de roman is het uitvoerige verslag van een huisbezoek, aan het gezin (vader, moeder en zoon Peter) gebracht. Zeer herkenbaar voor wie de bevindelijk-gereformeerde wereld van binnenuit kent. Een zorgzame moeder die enigszins op de achtergrond blijft, een zoon die bij het gesprek nauwelijks betrokken wordt en een vader op wie de ernstige woorden van de ouderlingen vooral gericht zijn. Het gesprek wordt respectvol weergegeven en beeldend geschilderd. De humor ontbreekt niet: een van de broeders die nauwelijks aan het gesprek deelneemt, verorbert stilletjes de spritsjes die op tafel staan. Ik citeer: 'Er bewoog iets bij de tafel. De getaande hand van Steenis pakte opnieuw een koekje. Even hing de hand als een soort grijper boven de schaal - toen was hij plotsklaps met zijn buit verdwenen... tussen De Wits woorden door hoorde ik hoe Steenis' tanden het spritsje voorzichtig vermaalden'.

Tegen de achtergrond van een doodernstig gesprek, biedt dit leesplezier. Dodelijke ernst en toch door en door menselijk. Vader wordt ernstig ziek en overlijdt. Dat brengt de zoon in een menselijke maar vooral geestelijke crisis. Heel zijn leven was vader bezig met de eeuwige dingen, het hiernamaals, en toch reist hij weg in het duister en zal hij wellicht voor eeuwig verloren zijn. In heftige scènes vertolkt de schrijver de gevoelens van de zoon. De metaforen zijn niet van de lucht: er komt veel kou en sneeuw in het verhaal voor, eenzame uren waarin alles donker en duister is, doodsdreiging en andere gevaren waaraan hij ternauwernood ontsnapt. Toch wel verbitterd sluit de zoon zijn rouwproces af met woorden als: 'Ach, vader, hoe bent u misleid. Zijn het niet allemaal potentaatjes, met hun versjes en hun tekstjes en hun uurtjes van korte duurtjes? Wie lezus is, daar konden ze u niks over vertellen. Het echte leven hebben ze verzwegen'. Zo eindigt het boek. In de proloog staat vader hoog op een ladder. Na een storm repareert hij de daken. Maar in de epiloog ligt vader in zijn donkerbruine kist. 'Waar ben je nu, vader? In de eeuwigheid? In het nimmer dovende licht? '

Een aangrijpend slot van een goed geschreven roman. Van Weenen heeft naar mijn smaak een goede stijl, schrijft korte, heldere zinnen, rijk aan beeldende kracht. Hij doet het bevindelijk-gereformeerde leven recht en legt deze stroming een heldere vraag voor, namelijk die van de overdracht van haar bedoelingen naar een jongere generatie.

Een paar opmerkingen. Ik vind de titel van het boek een paar woorden te lang. Ik bedoel, Het echte leven was genoeg geweest, zoals ook binnen de roman gebeurt. Nu wekt het de indruk als zou het om een essay gaan. En verder: af en toe vond ik de stijl iets te bombastisch, te dramatisch. Een ietsje minder had van mij wel gemogen. De schrijver kent het bevindelijk leven van binnenuit, dat is te merken. En dat laatste is positief bedoeld.

J. MAASLAND

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen