Globaal bekeken

evr. R. Riekie Schuurman-Hijnissen, dominee in Ridderkerk, gaf bij de herdenking van de razzia te Putten (eind deze week 60 jaar geleden) een (cadeau-)boekje uit met 12 gedichten onder de titel Gestempeld (zie aankondigingen). Hier volgt het gedicht:

Dominee Holland leest de dodenlijst 10 mei 1945

Het lampje flakkert en de schemering valt. Teken van wat er leeft in alle vrouwen. Flikkering van hoop en dreiging die zich balt. Ik ken de lijst, weet dat zij moeten rouwen.

Bange vermoedens worden werkelijkheid. Ik zie meer duisternis en nacht opdoemen.

Het duister sluit om de vrouwen en ik lijd. Ontroerd bij elke naam die ik moet noemen.

Wees ons genadig Heere. Troost in verdriet. Wij zijn verwond, diep bedroefd, totaal verslagen. Zonder Uzelf, God doorstaan wij alles niet. Leer Gij ons met Uw hulp dit leed te dragen.

In Kerk op Zuid gaf dr. C. A. van der Sluijs, na 15 jaar de wijkgemeente Maranatha in Rotterdam-Zuid te hebben gediend, in een bijdrage 'Erfenis van de Maranathakerk' zijn visie op de plaats en toekomst van de wijkgemeente:

Een gewone wijkgemeente

De opzet van de destijds nieuw gestichte predikantsplaats van hervormd-gereformeerde signatuur in de wijkgemeente Maranathakerk was in de eerste plaats dat er aldus kerkelijk onderdak geboden werd aan de hervormd-gereformeerden in het geheel van de Centrale Her-vormde Gemeente te Rotterdam-Zuid. Deze wijkgemeente zou overigens van dezelfde structuur zijn als de andere wijkgemeenten. Een bepaald geografisch gedeelte van de Centrale Gemeente werd aan haar pastorale zorgen toevertrouwd. Kerkordelijk gezien was dit eigenlijk de prioriteit en het bovengestelde bijkomstigheid. Want de wijkgemeente Maranathakerk was geen buitengewone wijkgemeente of deelgemeente. Daarmee was en is nog altijd het spanningsveld gecreëerd van idealiteit en realiteit. Daarbinnen zal nog altijd de identiteit van de Maranathakerk moeten worden bepaald.

In feite is de kerkelijke en geestelijke respons uit de geografische wijk minimaal gebleken en gebleven. En dat terwijl de pastorale zorg voor de hervormd-gereformeerden in de andere wijken en uit omliggende plaatsen alleen maar toegenomen is'en nog altijd toeneemt.

'Immigratie'

Tot de oorspronkelijke opzet behoorde uitdrukkelijk de opdracht om weer een kerkelijk onderdak te bieden aan al die 'verstrooiden' die in de loop der jaren vanuit de centrale gemeente weggetrokken waren naar omringende afgescheiden kerken, maar zich daar nooit helemaal thuis gevoeld hebben. Welnu, deze immigratie is in de loop van de tijd ook op gang gekomen, en wel in grote getale.

Een daarmee toenemende zorg was en is wel dat al deze mensen in de (afgescheiden periode) ook weer veel van de Afscheiding in hun persoonlijke en kerkelijke opstelling in zich hebben opgenomen. Ze voelden zich niet helemaal thuis in de afgescheiden kerken, maar eigenlijk ook niet zo in die grote en wat voor velen onbegrijpelijk in elkaar zittende toenmalige Hervormde Kerk. En men stelde zich vaak al heel gauw tevreden met het 'Maranathakerk-gebeuren' op zichzelf. En het geheel van de Centrale Gemeente werd gemakkelijk en wat al te gemakkelijk overgelaten aan de daartoe aangewezen afgevaardigde kerkenraadsleden. Maar een zorg was en is dit de wijkgemeente als zodanig niet of nauwelijks. Daardoor liep de Maranathakerk voortdurend het gevaar een in praktisch opzicht afgescheiden kerk te zijn of te worden in het geheel van

de Centrale Gemeente en in het geheel van de toenmalige Hervormde Kerk en loopt zij nu dit gevaar in toenemende mate in de Protestantse Kerk in Nederland. In denkwijze en opstelling is het niet ondenkbaar dat de hervormde wijkgemeente Maranathakerk straks voortdurend de neiging tot afgescheiden allures zal vertonen. Wanneer deze in een levende betrekking tot het geheel zouden kunnen worden gebracht, dan zou de mogelijkheid tot relativeren aanwezig zijn en ook wenselijk worden geacht. Maar, zoals opgemerkt, het praktische isolement beneemt de mogelijkheid hiertoe grotendeels. Ondertussen dient de pastorale zorg dit afgescheiden sentiment voortdurend te corrigeren. Met wijsheid! Maar toch!

Behoud van de schriftuurlijke erfenis

Analoog aan het bovengestelde kan ook worden gesignaleerd dat velen uit de afgescheiden kerken in meerdere of mindere mate hun eigen 'geestelijke' bagage hebben meegebracht. En dit behoeft niet per se negatief te worden geduid. Veel oprechté vroomheid in de afgescheiden kerken was in de Hervormde Kerk destijds teloor gegaan. En tot de beweegredenen van de 'verstrooiden' in de afgescheiden kerken om over (terug) te gaan naar de Hervormde Kerk behoorde uiteraard dat men het in de kerk van herkomst kennelijk niet meervond. Wat dit dan ook precies geweest moge zijn. Mogelijk dat sommigen een grotere vrijheid beoogden, waarin de Maranathakerk hen moest teleurstellen, omdat iedere vrijheid, die men zich meende te kunnen veroorloven nog niet overeenkwam met de christelijke vrijheid.

Maar als ik het geheel nu overzie, zou de 'geestelijke' 'bagage hieruit hebben kunnen bestaan dat men 'van huis uit' een 'wedergeboorte-theologie' heeft meegekregen. Daarmee bedoel ik dat de wedergeboorte in theologie en prediking en geestelijk leven de grootste aandacht kreeg. Mijn leermeester wijlen ds. W. L. Tukker heeft mij destijds geleerd dat deze theologie te kort doet aan het geheel van de Schrift én van het geestelijk leven. De verzoening door voldoening diende centraal te staan in theologie, prediking en geestgelijk leven. Alleen dan zou de wedergeboorte in al zijn noodzakelijkheid en scherpte schriftuurlijk worden geleerd. Dat is de leer van de Hervorming en daarom is dat de leer van de Hervormde Kerk geweest. Zó komt er plaats voor de rechtvaardiging van de goddeloze en blijkt allerlei godsdienstigheid absoluut onhoudbaar en ontoereikend te zijn.

Welnu, om het behoud van de schriftelijke erfenis der vaderen, ging het in de Hervormde Kerk en zal het te gaan hebben in onze Hervormde Wijkgemeente Maranathakerk en zó in de Centrale Hervormde Gemeente van Rotterdam-Zuid met enkele Protestantse Gemeenten. En tot onze vreugde moet ook opgemerkt worden dat dit het nu juist is wat velen uit de afgescheiden kerken bij ons bracht en nog altijd brengt.

Echter, de zorg voor het behoud van de rechte leer strekt zich dus nauwelijks uit in de richting van de Centrale Gemeente, maar veel meer in een voortdurende 'omscholing' van het afgescheiden denken en doen.

Van geestelijke eenheid naar missionaire beweging

Een andere zorg is dat door die uitgestrektheid van de gemeente de directe onderlinge communicatie niet optimaal is. Hoewel zij er aan hecht dat de onderlinge verbondenheid in de gemeenschap der heiligen in de eerste plaats gestalte krijgt onder de Woordbediening en niet in allerlei sociale manifestaties op grotere of kleinere schaal. Toch vraagt dit van de afzonderlijke leden enige inspanning om elkaar zoveel mogelijk te leren kennen. Het zou een bijzonder onheilige zaak worden als de wijkgemeente Maranathakerk uiteen viel in een soort consumptiegemeente, waarbij de Maranathakerk 's zondags zou functioneren als een soort 'drive-in' waar men een hapje zou kunnen komen halen om dan weerzo snel mogelijk te verdwijnen. Nogmaals de uitgestrektheid van deze gemeente heeft als zodanig deze verzoening in zich, die met alle (geestelijke) kracht geweerd of gecorrigeerd dient te worden.

Daartegenover staat de grote gemotiveerdheid van zo goed als alle gemeenteleden. Er is daarom nauwelijks sprake van een onkerkelijke rand of het moest zijn de geografische gemeente. En deze merkwaardige ingebouwde tweeslachtigheid dient nauwlettend in het oog te worden gehouden, wil er geen desastreuze verschuiving plaatsvinden, die de oorspronkelijke identiteit van deze gemeente aantast. Ondertussen staat de grotendeels gelijke gemotiveerdheid ook weer garant voor een betrekkelijk grote geestelijke eenheid. En... het zou haar een grote vreugde mogen zijn als deze alleen maar en altijd weer verdiept en verbreed zou worden, zo mogelijk door alle muren van de Maranathakerk heen naar buiten toe in een waarlijk missionaire beweging naar de wereld om haar heen, die wegsterft zonder God. Want de velden daar omheen zijn wit om te oogsten. Deze motivatie blijkt tegelijk ook de inspiratie te zijn, die anderen 'opdoen' als ze met de Maranathakerk van doen hebben of krijgen.

Vraag aan de centrale gemeente

Ondertussen blijkt deze absolute eigenheid van de Maranathakerk-wijkgemeente steeds meer de Maranatha in beeld te hebben gebracht als een 'Fremdkorper' in het geheel van de Centrale Gemeente. Hetgeen allerminst betekent dat ze geen waardering ontvangt en dat vele van onze ambtsdragers in de bredere verbanden "niet zouden zijn gewaardeerd. Zeker wel! Maar steeds meer kreeg ik in de loop der jaren de indruk dat men toch niet goed raad met de Maranatha-kerk wist. Omgekeerd zou ik nadrukkelijk de vraag willen stellen, met name voor de toekomst: Wat heeft de Centrale gemeente aan haar? ! En dan afgezien van de grote individuele bijdrage van sommige van onze ambtsdragers. Ik pretendeer niet direct het antwoord te weten ofte hebben, maar dat deze wijkgemeente een hoge verantwoordelijkheid heeft, zowel naar binnen als naar buiten, dat staat vast. God geve deze gemeenteleden persoonlijk, gemeentelijken kerkelijk hun roeping en verkiezing vast te maken. Dat doende zal ze nimmermeer struikelen, ook niet in kerkelijk opzicht.

V. D. G.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen