Ga, keer weder

Na de Israël-zondag gaat onze 'kerkhistorische reis' naar Egypte. Kerkhistorisch? Ja, want 'Uit Egypte heb Ik mijn Zoon geroepen', zegt God in het boek Hosea. En Jezus deed die 'uittocht" over, zegt Matthéüs, als dé Zoon. Wij hopen na het Nijldal ook de Sinai te beklimmen, de berg van Mozes. Het wordt een soort 'pelgrimstocht'; om op de berg Gods uit te huilen over de 'breuke Zions'. Protestanten op pelgrimage? ! vraagt u. Ja, net als Elia!

i. Pelgrim naar de Sinai

De Godsman was na de Karmel gevlucht. Voor hem hoefde het niet meer. Maar in de woestijn klonk: 'Sta, op, eet, want de weg zou voor u te veel zijn.' Welke weg? Naar de Horeb! Zo werd de vlucht tot een pelgrimage. Maar de Horeb ligt toch buiten Palestina? Ja, maar juist daar lagen de wortels van Israëls volksbestaan. Hier sloot God een verbond met Zijn volk. Hier gaf Hij het zijn wet: 'Blijf bij Uw Bevrijder.' Het werd voor de profeet een 'roots-reis'. Wat was er na zoveel eeuwen van terechtgekomen? ! Wat een contrast! De berg zweeg, maar de Heere sprak nog weer! 'Wat doe je hier, Elia? ' En deze klaagt dan: 'Zij hebben Uw verbond verlaten, uw altaren verbroken en uw profeten gedood'.

Ik heb me ingezet voor waarheid ('de Heere is God!') en eenheid (een altaar van twaalf stenen!). 'Ik heb zeer geijverd', maar ben bitter teleurgesteld. De man Gods mag uithuilen. Dat helpt. Maar dan? 'Ga terug', weer aan je werk, man! Zalf Hazael in Syrië, Jehu in Israël, maar zalf ook Elisa tot je opvolger. Het zwaard komt over de 'staat' Israël; maar het volk erin wordt niet prijsgegeven. De profetie blijft ook in de tien stammen nog klinken!

Er was ook daar nog een 'rest', die niet knielde voor Baal. Elia zag ze niet, maar God wel! Telden voor Elia een man als Obadja en de profetenschool niet mee? Uit die rest kwam ook zijn opvolger.

Hoe trekken wij de lijn nu - verantwoord! - dóór naar het Nieuwe Testament?

Wel, deze passage wordt aangehaald in Romeinen 9: Heeft God Zijn volk verstoten? Dat zij verre! 'Ik heb Mij doen overblijven....'. Ook nu, zegt Paulus eeuwen later. Wie zijn dat dus? Net als Paulus: Messiasbelijdendejoden! Ze vallen vaak tussen ka en schip: in de synagoge worden ze uitgeworpen, in de kerk der heidenen voelen zich niet meer thuis, in de staat Israël zijn ze nog steeds niet welkom als burgers. Ja, ze hinderen ons gesprek met de synagoge. Maar zij vervullen juist een sleutelpositie!, ontdekte Karl Barth. En hun aantal groeit, buiten en binnen de staat!

Laten Christenen voor Israël luisteren

naar deze christenen in Israël. Zij willen geen groot-Israël, maar juist verzoening.

En die kerk? U bent als wilde takken geënt, zegt Paulus. Wees blij, maar pas op! Waar zijn de tien stammen gebleven? De Reformatie vergeleek de roomsen ermee: wel in de valse kerk, maar niet buiten het verbond. (Daarom doopten onze vaderen kinderen van röomse ouders!)

Nu zien wij die afval om ons heen: t& kken breken, hele generaties vallen af.rlvjaar wat kun je ook in de overgebleven kerk teleurgesteld worden. Ik yoel mij .in de Protestantse Kerk soms bij de tien stammen. Het hoeft dan ook voor mij niet meer. Maar hoor de stem van God: 'Ga, keer terug!' Dat is als thema van de Israël-zondag gekozen. Maar wat betekende die oproep: 'Ga, keer terug? ' Terug naar die Tien stammen. Zalf Gods beulen, maar ook Elisa. Nu is dat: buig onder het oordeel én inspireer nieuwe dienaren des Woords!

2. Onopgeefbaar verbonden: ook met de staat?

De kerkorde van de Protestantse Kerk is ook op het punt van Israël gewijzigd. 'Onopgeefbaar verbonden met Israël' werd gepreciseerd: met 'het volk' Israël; dus niet met de staat (dat kunnen we niet meer sinds de Intifada, Sjaron en zijn 'muur'!). Die wijziging verraadt de omslag van Nederland: dat zie je sprekend aan oud-premier Van Agt! De hervormde handreiking Israël, land, uolk en staat (1970) is voorbij. Een opsteller kwam erop terug (mevr. Flesseman-van Leer met haar 'retractationes').

Wat moeten we daar nu van denken? Al in die handreiking van dr. H. Berkhof was er gradatie: het land blijft beloofd en het volk in het verbond, maar de staat is daarvan slechts afgeleid. En Jeruzalem als hoofdstad was een laatkomer in het Oude Testament. Een eigen staat had Israël al niet meer vóór Christus en na Hem helemaal niet meer. Maar na de holocaust kreeg de Joodse 'rest' toch weer een staat, als door een wonder, zelfs volkenrechtelijk mogelijk gemaakt: 1948! En geen volk kan zonder staat, zeker niet tussen vijandelijke buren. Wie met het Joodse volk verbonden is, is dat onlosmakelijk ook met de staat. Maar welke staat? Met welke grenzen? De discussie gaat niet over '1948' (de UNO-verdeling), dus over het bestaansrecht, maar over '1967', dus de omvang.

3. Vergeet de geschiedenis niet

Voor wij gaan duiden, willen we begrijpen wij wat hier gebeurt. Historisch hebben Joden zeker de oudste rechten: zij woonden er eeuwen eerder. Maar Arabieren troffen een verwoeste tempel aan in 737 en het is dus ook al eeuwen een 'heilige stad' voor de islam, - al staat dat zo niet in de Koran van Mohammed. Is de islam antisemitisch? Zij is nu anti-Israël, maar vergeet niet dat ooit Joodse vluchtelingen uit Spanje in Istanboel (Turkije) een 'reddende halve maan' vonden.

Zijn alle Palestijnen terroristen? Terroristen gebruiken geweld, waarvan wij gruwen. Maar ook christen-Palestijnen begrijpen niet dat zij niet mogen terugkeren naar hun geboortegrond, en vreemde Joden uit verre landen wél. De PLO wil nu een eigen staat, maar er was al een soort 'verdeling' in 1922: de Balfour-declaratie (een nationaal tehuis voor de Joden) gold niet voor het héle Britse mandaat-gebied; geen Zionisten in Transjordanië! En er kwam een nieuwe verdeling in 1948, die de Palestijnen toen niet accepteerden. Zijn de Palestijnen de dupe van de holocaust in 'christelijk' Europa? De groot-moefti van Jeruzalem was in de oorlog bij Hitier en liet de Joden niet naar Palestina maar naar Poolse gaskamers sturen! De PLO wil 'alleen' nu de bezette gebieden terug, maar ontstond al voor 1967, dus voor de 'annexatie', en: bij Clinton was Barak bereid tot een Palestijnse staat, maar Arafat verspeelde zijn kans.

4. Duiden is niet legitimeren

Maar na de eerlijke feiten willen Joden en christenen die geschiedenis ook theologisch duiden. Werden hier de profetieën vervuld? Ik geloof het, met rabbi Kook en dr. Berkhof. Maar vergeet niet dat het Zionisme een seculier initiatief was: Herzl citeerde geen bijbelteksten! En orthodoxen wilden in 1948 niet dat de socialist Ben Goerion het land zou herstellen. Dat moest de Messias doen!

Spannende vraag is nu: kan ook in zo'n seculier initiatief Gods Hand zijn? Hartman zei: niet zoals Exodus, maar zoals Esther. De Naam wordt niet genoemd, maar je voelt Zijn hand. Ik vond dat een eye-opener. 'Zionisme' was oorspronkelijk zelfs een christelijk idee: Wilberforce bepleitte al in 1840 'herplanting', en Balfour had een Puriteinse moeder!

Dat leidt tot de volgende vraag: kent ook het Nieuwe Testament dan nog een landbelofte? De scheidsmuur is toch in Christus doorbroken? Jazeker, maar juist Hij sprak een en andermaal: Jeruzalem wordt verwoest, 'totdat....'! En is de voorzegde bekering van een heel volk denkbaar zonder land? Maar pas op: duiden is niet hetzelfde als legitimeren! Dat zou kortsluiting zijn. De profeten voorzegden niet alleen terugkeer, maar waren ook kritisch. Denk maar terug aan Elia: de profeet stelde de koning met zijn huis onder Gods kritiek. Zo mogen (niet wij, maar gelovige) Israëli's dat nóg doen. En zo blijven zij onopgeefbaar verbonden met dit volk en dus ook met de staat! Dat hartzeer en die hoop hadden ook Hosea en Amos! 'Hoe zal

Ik U vergeten, o Efraim? ' Ook Paulus had hartzeer over het Joodse ongeloof en toch hoop voor 'gans Israël' (als volk!). Dat lijkt mij de toetsteen! Horen wij over dat hartzeer en die hoop in 'Utrecht'? En in Jeruzalem? En in Nijkerk? 'Ga, keer terug!' Niet maar van je eigen ideeën voor of tegen de staat, maar naar dat diepe hartzeer en die onopgeefbare hoop! Dominee, preek daarover op de Israelzondag!

5. Bijbelland-zondag?

Die hervormde 'Israël-zondag' van 1948 staat na 2000 ter discussie. De hervormde 'Israël-theologie' al eerder. Moet er nu misschien een Midden- Oosten-zondag komen? vraagt de Utrechtse handreiking. Maar de 'Werkgroep' vanuit Jeruzalem (dr. Cohen Stuart e.a.) is furieus: tornt de kerk weer aan het bestaansrecht? ! Wat zegt nu een waarheidsvriend? Geen Midden-Oosten zondag! Het Midden-Oosten is gewoon een regio. Ik heb een ander idee. Mijn vrouw en ik gingen ooit met de Bible Land Mission (van de Armeense opwekkingsprediker Doctorian) van Egypte via Jordanië naar Israël. Jesaja 19 is

haar visioen: een weg van Egypte naar Assyrië; met Israël als derde! Zoiets gebeurde op Pinksteren: Joden uit alle buurlanden hoorden Gods daden in Christus en zij baanden de weg voor Paulus. Wie Israël-zondag dan te eenzijdig vindt, spreke van 'Bijbèllandzondag'. En met de Morgenlandzending zijn wij ook solidair met het oudste christelijke volk der Armeniërs. Ook de Near East Ministry steunt Israël, maar pleit voor verzoening met de Palestijnen; de Tabitha-ministry eveneens. Verzoening, Moesalaha! Om te beginnen: verzoening tussen Messiasbelijdende Joden en christen-Palestijnen.

Dat is het. Als niet elke zondag al over verzoening ging, zou je Israël-zondag ook Moesalah-zondag kunnen noemen. Of meteen maar: Jom Kippoer. En dan niet zonder de Hogepriester van de Hebreënbrief, die Zichzelf offerde. In het Midden-Oosten zijn wij als kerk niet primair solidair met Arabische staten, wél met Arabische kerken. De oudste kerk staat in de Rechte Straat van Damaskus! Daar leerde Saulus: 'Waarom vervolgt gij Mij? ' Wie aan Mijn Lichaam komt (toen: Messiasbelijdende Joden!), komt aan Mij. Ik heb aan één Israël-zondag per jaar niet genoeg. Het woord 'Israël' komt in de Bijbel duizenden malen voor. Maar zonder Israël-manie: het is - helaas - niet alles Israël, wat Israël heet.

De Tien Geboden ontstonden buiten Israël, op de Sinaï. En: 'Uit Egypte heb Ik Mijn zoon geroepen.'

C. Blenk, Delft

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen