Globaal bekeken

^m^ p 23 april jl. belegde het Archief- • 1 en Documentatiecentrum i.s.m. ^mjr het Centrum voor Reformatorische Wijsbegeerte een studiedag over het thema 'Tussen tijdelijkheid en verzet - Gereformeerden en de Tweede Wereldoorlog'. Uit een impressie in ...adc-etcetera, het orgaan van het Documentatiecentrum, volgt hier een passage waarin o.a. het gereformeerde verzet in de Tweede Wereldoorlog ietwat wordt genuanceerd.

Aandacht trok eveneens hetgeen prof. C. Harinck, bijzonder hoogleraar geschiedenis aan de gereformeerd-vrijgemaakte Theologische Universiteit te Kampen te berde bracht inzake de Kamper hoogleraar dr. K. Schilder. De vraag was hoe zijn verhouding ivas tot het verzet. Duidelijk is dat Schilder in de eerste maanden van de oorlog wel opriep tot geestelijke weerbaarheid tegenover het nationaal-socialisme, maar ook schreef erop te vertrouwen dat het Nederlandse volk geen gewapend verzet zou plegen tegen de Duitse bezetter. Opvallend is dat in Bezet bezit, de heruitgave uit 1945 van Schilders bekende artikelen uit de zomer van 1940, de tekst van Schilder - vermoedelijk door derden - op dit punt zodanig is aangepast, dat het leek alsof de mogelijkheid tot gewapend verzet - die anders dan Schilder in 1940 verwachtte werkelijk-heid werd - door hem werd opengehouden.

De historicus Peter Bak zette uiteen hoezeer in de kring rond Trouw, bij personen als H.J. H.J. S. Bruins Slot en Gesina van der Molen, de discussie speelde ouer de houding jegens de wettige overheid en de vraag of het verzet mensenlevens waard was. Het duurde tot 1943 voor het gereformeerde verzet overhelde naar een radicaler standpunt en de idee breed gedragen werd dat de Duitse bezetter niet de wettige overheid was en dat de strijd tegen de bezetter desnoods mensenleuens uroeg. Deze omslag hing nauw samen met de uitleg van bepaalde bijbelteksten en met een juridische discussie ouer de rechten en plichten van en onder een bezettende macht. Hanteerden sommigen hoofdzakelijk de juridische redenering, anderen, zoals Frits de Zwerver (schuilnaam van de gereformeerde predikant te Heemse E. Slomp) wekten op tot verzet op basis van religieuze motieven. H.J. Ph. G. Kaajan liet zien dat Frits de Zwerver reeds voor de oorlog doorzag welke consequenties het had om te leven onder het nationaal-socialistische regime.

Toen dat in 1940 voor Nederland de realiteit werd koos hij voor het verzet. Dit leverde spanningen op met zijn kerkenraad en met de landelijke kerkelijke gemeenschap, die hem zijn gedrag roekeloos achtte en die hij ueel te voorzichtig vond.

D ezer dagen kreeg Tijs van den Brink, medwerkervan de Evangelische Omroep, ook ambtsdrager in de Hervormde gemeente van Gouda de Marconi-award voor de beste radiojournalist van 2004.Proficiat! Hier volgt de waardering van de jury en een fragment uit het speechje dat Van den Brink daarna hield.

Jury

Technisch sterk, scherp, kritisch en origineel, dat is Tijs van den Brink. Een goede journalist die weet waar hij ouer praat én weet hoe je een spannend gesprek moet voeren. Langzaam groeit hij naar een belangrijke rol toe op radio en ook tv. De jury ziet een grote toekomst voor Van den Brink.

Van den Brink

Raar eigenlijk wat er met je kan gebeuren als je wordt genomineerd voor een Marconi-award. Vorige week dinsdagavond, uitgeput na een uitzending, een sms-je uan een televisie-collega.- Gefeliciteerd met je Marconi-nominatie. Sorry, met m'n wat? (...)

Ik dank God, want die deelt de talenten uit. En de jury want die heeft er buitengewoon ueel verstand van.

v.o.G.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen