Emoties in het stadion

Op de vingers van één hand zijn de Nederlanders te tellen die een lied van André Hazes nooit op de lippen namen, zo klonk het tijdens de herdenking. Nu kan ik naar eer en geweten verklaren onbekend te zijn met het oeuvre van deze bij het volk geliefde artiest. Smaken lopen nu eenmaal sterk uiteen. Ongetwijfeld geldt dit voor duizenden andere volksgenoten. Maar dat neemt niet weg dat bij zijn overlijden een schok ervaren werd in vrijwel alle geledingen van onze samenleving. André Hazes overleden, 53 jaar oud, ineens.

De zanger was een symbool. Hij was bereikbaar voor mensen, omdat de ellende in zijn leven vergelijkbaar was met het verdriet dat zovelen meemaken. Alcohol was voor hem niet alleen genot, maar ook een probleem en behalve drie huwelijken wist hij aan den lijve wat een echtscheiding betekent. In zijn smartlappen zong Hazes zich boven de narigheid uit. In zijn liedjes schiep hij een wereld van verlangen, naar bij elkaar zijn, niet zonder elkaar kunnen. Hij bereikte het volk en was één met hen.

Nog één keer

Het leven van de zanger was niet qua roem, maar wel qua 'mogelijkheden over zijn hoogtepunt heen. De weg van blinken naar verzinken was duidelijk ingezet. Zijn gehoor werd slecht en voor een definitief einde van zijn optredens werd gevreesd. Nog één keer een vol stadion, nog één keer in het middelpunt, dat was Hazes' wens. Zo kwam het dat vorige week maanden tienduizenden Nederlanders de herdenking van deze man bijwoonden. Het werd een uitermate aangrijpende avond, die ook christenen veel te denken geeft.

Christelijke natie?

Is Nederland nog een christelijk land? Dat was de vraag die premier Balkenende publiek beantwoordde, voordat hij onlangs in het ziekenhuis terechtkwam. Ja, zei onze regeringsleider, ook als het gros van de Nederlanders de kerk niet meer bezoekt, blijft Nederland een christelijk land. De sporen van zoveel eeuwen gestempeld zijn door christelijke waarden en normen, laten zich immers niet wegvegen.

De vraag of Nederland christelijk is, zal van tijd tot tijd via statistieken gemeten worden. Het NIPO of Sociaal Cultureel Planbureau bieden een schat aan cijfers, die geïnteresseerden steeds weer veel leert. Maar de vraag naar het godsdienstig karakter van onze natie kwam mij sterker voor ogen bij het volgen van de herdenking van volkszanger André Hazes. Ook hierin ligt een sterke boodschap voor allen die met het Evangelie leven en dit begeren uit te dragen.

Twee en een halfjaar geleden was het Pim Fortuyn, die als een messias geroemd werd, na zijn even onverwachte sterven. Rotterdammers waren zwaar van slag, want hun hoop op een beter bestaan was door een paar kogels aan flarden geschoten. Bloemen werden geworpen op zijn lijkauto, zijn naam werd gescandeerd. Nu waren het vooral Amsterdammers die 'hun' Hazes herdachten, als de man die met zijn lied hen uittilde boven het leven dat elke dag geleefd moet worden.

Televisiecultuur

Het was duidelijk dat, in en mede dankzij onze televisiecultuur, emoties de het dóen. Zodra bij een prominente ndse gast ook maar de kleinste traan een iana ooghoek verliet, zoemde de camera p sterk uan in. Waar de producer van Hazes zijn toespraak niet kon vervolgen, viel hem een langdurig applaus ten deel. Emotie lijkt belangrijker dan feiten, lijkt belangrijker ook dan levensstijl. Een uitstapje: In die setting zijn predikanten geroepen hun boodschap te brengen. Ook kerkgangers zijn geneigd eerder te vallen voor uitstraling en emoties dan voor de inhoud van een boodschap, voor objectieve waarheden. Wij leven in dezelfde cultuur als de fans van André Hazes. Juist daarom is het essentieel te blijven beseffen dat het God goed gedacht heeft mensen tot de zaligheid te brengen door het verkondigde Woord. De Geest werkt het geloof door het gehoor. Dat geheimenis mogen we niet kwijtraken, bij alle nodige aandacht voor de communicatie van het Evangelie, waarbij de persoon van de prediker betrokken is.

Waar je ook bent

Hazes was echt, was authentiek, en raakte daarom het hart. Met eenvoudige teksten in spreektaal als 'Ik zag je op het perron/ en ik wou dat ik je kon' riep hij gevoelens in mensen tot leven. Hét aangrijpende daarin is de wijze waarop het religieuze verlangen in de mens rond zijn persoon en optredens naar boven is gekomen.

Na zijn dood werd hij aangesproken en aangeroepen. Een collega-artiest verwoordt het zo: 'André, waar je ook bent, zing voor ons nog eens een liedje'. Een ander spreekt tot de kist en wil weten of'je in de hemel ook zanger bent. Ik denk dat je geen keuze hebt.

Bedankt gabber, ik zie je later'. Een goede vriend zegt wat velen denken: 'Heel Nederland is van slag. Ze geloven in jou. Jij was en blijft de koning!'

Op de uitkijk

Wie duizenden mensen, ook jonge mensen, ook veel studenten, zo hun verdriet ziet uiten, kan dat niet zonder grote bewogenheid. Was Christus Zelf niet innerlijk bewogen, toen Hij de schare zag, die over de aarde ging als schapen zonder herder? Waar ligt houvast en troost, waar ligt toekomst om verder te gaan, als de dood zijn gezicht laat zien en we blijvend met verdriet verder moeten? Voor wie het Evangelie niet kent, is de werkelijkheid plat. Waarom zou je in een Amsterdamse kroeg niet op de deun van een smartlap meedobberen?

De gemeente van Christus kan niet anders dan al deze mensen als door de ogen van Jezus zien. Die ogen weerspiegelen Zijn innerlijk, toonden ten diepste het hart van God de Vader. In die ogen lezen we barmhartigheid, opzoekende liefde. Hij staat op de uitkijk naar verloren zonen en verloren dochters.

Als die houding de onze is, omdat we meer en meer het beeld van de Zoon gelijkvormig geworden zijn, zal mededogen onze levenshouding karakteriseren. In de arena zagen we de dwarsdoorsnee van een samenleving, die haar wortels in het heidendom heeft. Waar het christelijk geloof dat ons land eeuwenlang stempelde almeer naar de marge gaat, schept onze behoefte aan troost ons idolen, mensen die we vereren.

Geen verschrikking

De reactie op het sterven van André Hazes toont ons net als de moord op Pim Fortuyn waar Nederland troost zoekt. En tot dat Nederland behoren wij. Daarom klemt de vraag of wij ons ook ingeschakeld weten in het doorgeven van het Evangelie van Christus, of wij onze steun geven aan hen die de moderne mens met het Woord van de levende God in aanraking brengen. Die mens woont in al onze steden, in al onze dorpen. De herdenking van Hazes' leven en liedkunst in een Amsterdams stadion is boven alles een appèl om mensen te bereiken die ten dode wankelen. Hoe zullen zij geloven, als niemand hen verkondigt?

De arena-avond heeft ons opnieuw geleerd dat voor het gros van de mensen de dood wel gemis, maar geen verschrikking betekent. 'André, waar je ook bent, zing nog eens een liedje'. De eeuwigheid is uit het oog, zodat de tijd, dit leven, niet functioneert als een voorbereiding op de eeuwigheid. In de navolging van Paulus mogen we ons geroepen weten dit motief te hanteren, om het Evangelie door te geven en voor te leven. In zijn veel aangehaalde toespraak op de Areopagus - nadat hij gezien heeft hoe 'afgodisch' de stad Athene was - zegt de apostel dat God 'een dag gesteld heeft, waarop Hij de aardbodem rechtvaardig oordelen zal door een Man, Die hij daartoe verordineerd heeft'. (Hand. 17, 31)

Het zal er vooral op aankomen dat wij met leven voor het ultieme aardse genieten, voor vakanties, voor status. Ds. P. H. van Trigt zei vorige week tijdens zijn lezing op de Bondsdag van de hervormd-gereformeerde vrouwen op huisbezoek nogal eens van dankbare ouders te horen dat de zoon zo mooi woont, dat de dochter zo geslaagd is in het leven. 'Alsof er in een gehandicapt kind geen verborgen zegen kan liggen.' En alsof ook wij slechts werken voor ons drinken en eten.

De afgoden vaarwel

Kort nadat Paulus op de Areopagus stond, schreef hij zijn eerste brief aan de Thessalonicensen, aan een gemeente van gelovigen, 'die kans zagen het Evangelie aan de grote klok te hangen'(ds. C. den Boer). In alle plaatsen was het Woord des Heeren immers ruchtbaar geworden. Hoe dat kon? Wel, omdat ze van de afgoden, de idolen bekeerd waren tot de levende en waarachtige God.

Hier vinden we een rode draad in de Bijbel, de oproep om de afgoden vaarwel te zeggen en ons te wenden tot de God van Israël, de Schepper van hemel en aarde. Het is in alle tijden zo dat die oproep haar fundament vindt in wat God gedaan heeft, namelijk Jezus uit de doden opwekken, Hem die Zijn gelovigen uit de hemel verwachten en die verlost van de toekomende toorn. Het sterven van een zanger kan een verlangen losmaken dat alle mensen dit zullen horen.

P. J. Vergunst

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen