Globaal bekeken

JÊf^it' JM3 september hield ds. T. van f* iJwMi deel twee van de uitgave uitgegeven ond^fewcRti Artr de Vereniging Oud Ede, t^xteflFMdk beschrijft hij de historie van vierEOTselwrken, t.w. de Evangelisch-Lutherse Gemeente, de Christelijke Gereformeerde Kerk, de Gereformeerde Kerk (Vrijg.) en de Nederlands Gereformeerde Kerk (€ 22, - op rek. 3534268 t.n.v. penn. Oud Ede). Hier volgt een fragment over toenemende kerkgang aan het begin van de 20e eeuw, bij de lutheranen in Ede, onder het kopje Heruormde asielzoekers:

'Waar komen al deze kerkgangers vandaan? De meesten uan hen zijn niet luthers. In 1919 staan bij de afdeling Ede uan het Genootschap nog slechts 13 personen ingeschreven als luthers kerklid, naast 32 begunstigers die min of meer trouw de lutherse kerkdiensten bezoeken. In 1928 is het aantal gestegen tot 28 leden en 78 begunstigers. Deze aantallen geuen aan, dat in deze periode de Lutherse Kerk op zondag voor een flink deel bezocht wordt door mensen uit andere kerkgenootschappen.

Velen van deze kerkgangers behoren tot de Heruormde Gemeente. In hun eigen kerk zoeken ze naar iets meer ruimte op liturgisch gebied. Hun wens is, dat zo nu en dan een "confessioneel" predikant de kansel uan de Oude Kerk zal beklimmen. De heruormde kerkenraad, behorend tot de modaliteit uan de Gereformeerde Bond, meent op principiële gronden aan dit uerlangen niet tegemoet te kunnen komen. Ook de zitplaatsenverhuur in de Oude Kerk wordt door uelen als ongastvrij ervaren. Daarom begeven deze gemeenteleden zich op zondag als "asielzoekers" naar het kerkje aan de Beukenlaan. De meesten uan hen gaan niet ouer naar de Euangelisch-Lutherse Kerk. Ze hopen nog steeds een legitieme plaats in hun eigen gemeente te krijgen. Dus blijuen ze hervormd maar worden - tegen betaling uan de reeds genoemde ƒ 1, 50 - begunstiger uan de lutherse afdeling Ede uan het Genootschap.

Nu begrijpen we ook, waarom het hoofdbestuur uan het Genootschap vóór 1918 zo aandrong op de oprichting uan een afdeling Ede en zoveel aarzeling had om de kerkbouw te financieren. Het was het grote aantal heruormde kerkbezoekers, dat hen tegenhield. Het hoofdbestuur heeft al genoeg moeilijkheden ervaren bij de kerkbouw in Apeldoorn, die hen circa ƒ 20.000, - heeft gekost, zo horen we deze bestuurders uerzuchten. De secretaris schrijft in 1916 in de notulen: "Te Ede zal het wel evenzo te doen zijn om de ontevreden hervormden te helpen, en daaruoor uoelt hjj (de secretaris) geen lust". Een jaar later is het wel duidelijk uoor het hoofdbestuur, dat het in Ede een "Euangelisatie" betreft uoor onteureden heruormden en doopsgezinden onder lutherse vlag, zo lezen we. Het woord "ontevreden heruormden" duikt in deze jaren in de notulen telkens op. Men is blijkbaar beducht uoor het grote aantal niet-luthersen en men uraagt zich af: Moeten we hieraan ons kostbaar luthers geld besteden?

Volgens de statuten behoren de vijf bestuursleden uan deze afdeling allen lutherse lidmaten te zijn. Het gelukt echter niet om deze te uinden, zodat men gaat zoeken onder de heruormden die 's zondags de Lutherse Kerk beuolken. De motiuatie is: "daar uan hen mag worden aangenomen dat zij in den geest één met ons zijn". Jarenlang geuen zo een paar heruormde lidmaten leiding aan het kerkelijk leuen uan de lutheranen. Bij hun aantreden in het bestuur moeten ze wel een belofte afleggen! Zo in de geest uan: Zolang ik bestuurslid ben, zal ik mij gedragen alsof ik luthers ben. Zij belouen de Euangelisch-Lutherse Kerk tijdens hun bestuurslidmaatschap "als de hunne te beschouwen en hare belangen diensuolgens te behartigen"^...)

Om aan deze kerkbezoekers nog meer tegemoet te komen, gaat in de jaren twintig en dertig in meer dan een derde deel uan de kerkdiensten een heruormd predikant uoor. Zij behoren ueelal tot de "ethische richting" in de Nederlandse Heruormde Kerk. Veel Edenaren zullen hen hebben bestempeld als "lichte dominees". Voor anderen zijn ze echter aantrekkelijke sprekers. De lutherse bestuursleden constateren dat deze heruormde voorgangers "een flinke opkomst waarborgen". Zij hebben "den loop", zo schrijft de secretaris in zijn notulen. Dus maakt de lutherse gemeenschap graag gebruik uan hun diensten.

Als in de jaren dertig de noodzaak uan vergroting van het kerkgebouw zich aandient, ontspint zich in een bestuursvergadering een merkwaardige discussie. De noodzaak uan uitbreiding, zo concludeert het bestuur, hangt ten nauwste samen met de uraag: Hoe wordt in de Heruormde Gemeente de predikantsuacature ueruuld? De heruormde kerkenraad beroept dan uoor de tweede maal ds. H. Japchen, een zeer behoudend man, die het beroep aanneemt. Het lutherse bestuur weet dan, dat de kerk aan de Beukenlaan vergroot moet worden.'

V.D.G.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen