Boekbespreking

catalogwvan de gelijknaai%e tentol die'vanaf 9 september tot 2 januari 21 wordt gehouden in het Stadsmuseum van Zoetermeer. Het is een neerslag van gesprekken die met ruim vijftig mensen gevoerd werden over wat en waarin zij geloven. Dat is een belangwekkend thema, omdat Zoetermeer in drie decennia uitgroeide van een rustig dorp van circa drieduizend inwoners tot een stad van meer dan honderdduizend inwoners, onder wie velen van buitenlandse afkomst, met alle gevolgen van dien ook voor de kerken. Via het Stadsmuseum, lokale kranten en bladen, enkele kerken en internet werden mensen uitgenodigd om te reageren.

Dat betekent dat meteen gezegd moet worden - het inleidend artikel in het boek wijst daar ook op - dat de uitslag van de enquête lang niet een afspiegeling is van de plaatselijke bevolking. De eersten veertien reacties kwamen vooral van mensen uit de Baha'ïgemeenschap en de kerk van Jezus Christus der Heiligen der Laatste Dagen (Mormonen). Ook nadat anderen bij het project be-trokken werden of raakten, bleef de afspiegeling vertekend. Van de drieënvijftig mensen van wie een samenvatting van het gesprek, dat met elk van hen gevoerd werd, in het boek (met foto) staat afgedrukt, telde ik zes moslims, vijf hindoes, vijf baha'ï, drie mormonen, drie allochtone christenen, twee nauwelijks praktiserende christenen, twee joden, twee leden van een pinkstergemeente, twee leden van de gereformeerde gemeente, twee rooms-katholieken (van wie één niet praktiserend), twee vrijmetselaars, twee agnosten, één persoon die niet of nauwelijks meelevend hervormd is, één atheïst, en enkele personen uit een andere, kleine, geloofsgemeenschap. Waar zijn de meelevend hervormden en gereformeerden (in ruime zin genomen) in dit boek? Zij vormen, ook historisch gezien, toch een trouwe kern in de Zoetermeerse gemeenschap? Dat is een grote zwakte van het boek en, naar ik veronderstel, ook van de tentoonstelling. Bovendien blijken evenveel allochtoonse als autochtoonse Zoetermeerders aan de interviews te hebben deelgenomen en is het aandeel allochtonen in de tentoonstelling drie keer zo groot als in de Zoetermeerse bevolking. Ook dat geeft geen juiste afspiegeling, evenals het feit dat de gemiddelde leeftijd van de geïnterviewden, ondanks dat Zoetermeer een betrekkelijk jonge bevolking heeft, 48 jaar is.

Het inleidend artikel van C. N. (Kees) de Groot, socioloog en theoloog, universitair docent praktische theologie aan de Theologische Faculteit Tilburg, spreekt van mono's (mensen die bij het oorspronkelijk geloof bleven), neo's (zij die met een voor hen nieuw geloof in aanraking kwamen en daarbij bleven), de seriëlen (zij die tot een ander geloof overgingen), de poly's (die uit het grote religieuze aanbod oppakken wat hun het meest zint) en de solo's (die geloof beschouwen als een zwakte en het leven leven zonder het geloof in God). Legt men deze onderscheiden typeringen over de neerslagen van de gesprekken, dan blijken de mono's er bijzonder schraal van af te komen. Opvallend is dat naar verhouding veel geïnterviewden, behalve die uit de eerste categorie, de reïncarnatiegedachte aanhangen.

De laatste bladzijden van het boek geeft in een artikel 'Alternatief geloven' de resultaten van een onderzoek naar de belangstelling voor esoterie in Zoetermeer binnen en buiten de kerk. De geïnterviewden blijken hier voornamelijk (77%) christenen te zijn (rooms-katholiek, hervormd of gereformeerd). Een van de conclusies van het onderzoek is dat de belangstelling voor esoterie binnen de kerken groter is dan daarbuiten, waarbij acupunctuur, antroposofie en astrologie het hoogst scoren, evenals het geloof in openbaringen in deze tijd, terwijl het geloof in reïncarnatie betrekkelijk laag (12%) scoort. Schokkend kan het genoemd worden dat van de kerkelijk be-trokkenen 75% gelooft in leven na de dood, 76% in een hemel en 33% in een hel. Of dat representatief is voor Zoetermeer of voor kerkelijk Nederland? Ik waag dat te betwijfelen. In ieder geval vraagt dit alles om bezinning.

Het boek stelt niet de waarheidsvraag. Dat kan ook moeilijk bij een tentoonstelling als deze. Eerder is de opzet syncretistisch: in elk geloof zit wel iets waars. Betekent dat dat de tentoonstelling en dit boek van weinig waarde is? Dat is zeker niet het geval. Het geeft geen dwarsdoorsnede van de Zoetermeerse bevolking, maar wel een beeld van de multireligieuze samenleving waarin Zoetermeer en ons land in enkele decennia is terechtgekomen, een beeld dat vrijwel geen enkel dorp in ons vaderland voorbijgaat. Evangelisatiecommissies zouden er goed aan doen van dit boek kennis te nemen. Evangelisatiewerkers in Vinex-locaties en andere nieuwbouwsituaties in ons land zouden er hun winst mee kunnen doen.

H. VELDHUIZEN, WAPENVELD

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen