Werkelijkheid, belofte, opdracht

Ten diepste zou het geheel niet nodig dienen te zijn om te wijzen op het belang van de leer van Gods drie-eenheid. Immers, enkel reeds het feit dat God is die Hij is, namelijk Drie en toch tegelijk Eén, is van voldoende gewicht. Dat God Zich als zodanig scheppend en verlossend heeft geopenbaard, onderstreept dit gewicht. Toch is het noodzaak om op het blijvende belang van dit centrale leerstuk der kerk te wijzen, omdat wij lijden aan blijvende vergeetachtigheid, ook binnen de kerk. De kerk is nooit volmaakt, ook niet in haar theologiseren. Het verduisterde verstand zal er, naar verwacht mag worden, weliswaar herschapen zijn, doch ook aan deze gekerstende rede blijven allerlei zondesmetten kleven. Bovendien geeft elke tijd de confrontatie te zien met nieuwe concentraties van de tijdgeest, waarin de satan het evan-gelie tracht te weerstaan.

Daarom is het blijvend nodig de geesten te beproeven of ze uit God zijn. Iets wat het beste zal lukken wanneer wij als kerk het meest centrale dogma, de leer van Gods drie-eenheid, huizenhoog blijven poneren. Dat betekent dat wij geroepen worden het God-zijn van God in al zijn verbanden te proclameren. Dat zal heilzaam doorwerken, zodat alles van mens en wereld op zijn plaats valt. Het zal ook de tegenkrachten in toom houden en uitein-delijk overwinnen.

Overigens zal het ook heilzaam zijn voor de kerk zelf. Immers, ook daar is het nodig dat er voortdurend orde op zaken gesteld wordt.

We denken dan niet enkel aan problemen in de wereldkerk of in de landelijke kerk.

Gereformeerde gezindte

We hebben ook problemen op het oog in wat wel de kleine gereformeerde oecumene genoemd wordt. We noemen de toe-eigening van het heil, het bevindelijk geloofsleven, het komen tot Christus, allerlei facetten van de orde des heils, de heiliging van het christenleven van alledag, het aanvaarden van elkaar ondanks

verschillen, liefde tot elkaar, het goede zoeken voor elkaar. Doordénken wij deze en mogelijk andere zaken nog tot op de bodem, dat wil zeggen tot op de leer van Gods drie-eenheid toe, zodat we het zetten op het hoge plan van het oerdogma der kerk?

Of aanvaarden wij de leer van Gods drie-eenheid enkel met ons verstand als vanzelfsprekend rechtzinnig, terwijl het in geen enkel opzicht functioneert in alle facetten van geloofsleven en kerk-zijn? Met het vreselijke risico dat ons geloof binnen de kortste tijd een dood geloof is geworden? Om iets te noemen: onze kerkgang, hoe gaan we daar mee om? We leven vandaag in een tijd waarin er veel accent wordt gelegd op het voelen en ervaren. We willen dus een preek horen die ons voelen en ervaren voeding geeft. Vaak betekent dit dat het leven van alledag er helder in moet doorklinken. Dan vindt men een preek pas actueel.

Anderen zijn van mening dat een kerkdienst vooral leuk moet zijn. Want we willen vandaag allen graag vermaakt worden. Zijn we ondertussen niet hard bezig om een knieval te maken voor de tijdgeest van machten uit de afgrond? Natuurlijk, zaken van het dagelijkse actuele leven mogen hun plaats hebben. Doch wel met mate en voorzover de preektekst en haar verband het toelaten. Want allereerst dient in de preek de waarheid Gods uitgezegd te worden, dient God Zelf verkondigd te worden als de drie-enige, vol van genade in Christus Jezus. We dienen in de preek voor het aangezicht van de heilige God gedaagd te worden, zodat het ons helder wordt dat we enkel door het geloof in Christus voor God kunnen bestaan, maar ook volop rechtovereind mogen (blijven) staan als kind door God onze Vader bemind.

Het gaat om prediking als woordbediening in betoning van geest en kracht, vol van Gods vrijmachtig welbehagen geopenbaard in de zondaarsliefde van Christus. Daarin gaat het om woordbediening waarin we Godmiddelpuntig preken, dat wil zeggen: Christus-middelpuntig. We preken Christus, de Gekruiste en Opgestane, door God de Vader gezonden en door God de Heilige Geest ons toegepast. Dat is heilzaam voor de mens als zondaar. Immers, de Geest Zelf zorgt ervoor dat ons mens-zijn in geen enkel opzicht schade oploopt. De Geest werkt namelijk van 'binnenuit', met de bedoeling door het Woord alle verzet te doen oplossen en wij in vreugde Jezus willen volgen als onze Heiland, wat het ons ook kost.

Protestantse Kerk in Nederland

Het was voor mij persoonlijk een verrassing dat de Protestantse Kerk met een beeldmerk (logo) kwam dat onze drie-enige God gesymboliseerd weergaf. En we vragen ons af of dat een 'vlag' is die de lading zal dekken, of niet? In ieder geval heeft de Protestantse Kerk daarmee een hoge roeping aanvaard. Een roeping waartoe ze zich ook verplicht heeft in haar kerkorde (I.3) door in gehoorzaamheid aan de Heilige Schrift als enige bron en norm van de kerkelijke verkondiging en dienst de drie-enige God, Vader, Zoon en Heilige Geest, te belijden. Hiermee is deze kerk tot onze dankbaarheid afgestapt van de toch wel vrijzinnig getinte omschrijving uit de hervormde kerkorde (X.i) waar gesproken wordt over de 'zelfopenbaring van de drieenige God'.

Een hoge roeping aanvaard dus. Dat betekent theologiseren en beleid maken op alle terreinen van de kerk vanuit dit centrale oerdogma. Dat betekent God op Zijn plaats en de mens op zijn plaats - God alle glorie en de mens niemendal. Dus God hoogverheven en de mens lage zondaar. Tegelijk de mens als lage zondaar gereinigd en gewassen in het bloed van Christus en dat uitsluitend 'door U, door U alleen om 't eeuwig welbehagen'. Tenminste als er geloof is in Christus, 'want die de Zoon ongehoorzaam is, de toorn van God blijft op hem' (Johannes 3:36).

Zal de Protestantse Kerk aan haar hoge roeping gaan beantwoorden? Dat zal in ieder geval veel gebed vragen, veel verootmoediging en oprechte bekering. Dat vraagt om getrouwheid aan de Schrift en bereidheid om tegen de stroom van de tijdgeest op te roeien. Het vraagt om zelfverloochening en een hart dat brandt van verlangen om enkel de glorie van de Heere te propageren. Het vraagt voorts om een gezindheid waarin 'de liefde van Christus ons dringt', omdat we weten dat ieder mens buiten Christus ten dode wankelt.

Pluraliteit

We vragen nogmaals of de Protestantse Kerk aan deze hoge roeping zal gaan beantwoorden. Zal ze elke onbijbelse pluraliteit te boven kunnen komen? Zal ze genoeg willen hebben aan die wijze van pluriformiteit die binnen de leer van Gods drie-eenheid wettig is? Zal ze willen breken met elke vorm van pluraliteit die samenhangt met satan wiens naam is legio? Zal ze dat echt willen? En zal ze dat kunnen, gelet ook op haar grondslag? Immers, die grondslag bevat tegenstrijdigheden die allerminst goed zijn opgelost via de Leuenberger Konkordie. Daarmee heeft de Protestantse Kerk in haar eigen boezem een groot probleem geschapen. We plukken er nu reeds de wrange vruchten van, terwijl we grote zorg hebben voor de toekomst.

Immers, onopgeloste tegenstrijdigheden kunnen als ondermijnende verschillen gaan werken. Weliswaar wordt gezegd over die verschillen te willen spreken op grond van de Schrift. Dat is een goed uitgangspunt. Doch zal er werkelijk gebogen worden voor de Schrift alleen? Van harte hopen en bidden we dat dit het geval zal zijn. Dan zal er wel kerkbreed diepe verbrijzeling van hart nodig zijn, die resdoos doet buigen voor het Woord alleen. Dan zal nodig zijn dat de Heere de hemelen gaat scheuren met de bedoeling genadig neder te dalen. Onze goede voornemens en onze beleidsplannen, hoe nodig ook, zullen hier niet baten. Enkel het genadig ingrijpen van God kan hier zegenrijk werken. Laten we ons dan verenigen om dit ingrijpen van God af te bidden, zodat Hij inderdaad de hemelen gaat scheuren om heilrijk neder te dalen en de bazuin in alle facetten van kerk-zijn een helder geluid zal gaan geven.

Te wonderlijk?

Wat zou het groot zijn als God het voortouw ging nemen in alle kerkenwerk. Dan zouden we vlaggen te kort komen om uit te gaan hangen. Dan zouden we monden en tongen te kort komen om de lof van de Heere te bezingen. Dan zou ons hart de vreugde bijna niet kunnen bevatten. 'Loof de Heere mijn ziel en vergeet geen van Zijn weldaden'.

Zou het kunnen gaan gebeuren? Zou God nog bereid zijn om het te geven? In ieder geval is duidelijk dat we meer dan ooit alles verzondigd hebben. Als hervormd-gereformeerden is ons ook alles uit handen geslagen om ons op te beroemen. De zogenaamde vaderlandse kerk zijn we verloren. De Nederlandse Hervormde Kerk wordt slechts voortgezet in de nieuwe kerk. De Drie Formulieren van Enigheid als grondslag van de landelijke kerk moeten we delen met het lutherse belijden. Doch als het nu eens zou gaan gebeuren dat wij de Heere als onze drie-enige God alleen overhielden, zou dat geen winst zijn? Alles verloren en de Heere alleen overgehouden. Zou dat zelfs niet zegenrijk zijn voor de hele kerk? In ieder geval zou dat meer zijn dan dat we plaatselijk voluit op de gereformeerde grondslag kunnen staan, zoals nu. Het zou namelijk ook betekenen dat dit staan op die grondslag totaal zou functioneren in het levende geloof, dat leeft uit de levende Christus. Het zou eveneens betekenen dat het zegen verspreidt naar de volle breedte van de kerk toe, zodat het 'modaliteitenprobleem' wordt opgelost en er zelfs eenheid gaat groeien met 'tien keer en meer gereformeerd'. 'Onmogelijk', zegt iemand? Inderdaad volstrekt onmogelijk vanuit ons mensen en vanuit onze kerkelijke praktijk gezien. Doch zou voor de Heere iets te wonderlijk zijn? In ieder geval mogen we er naar uitzien in biddend vertrouwen op Hem, van Wie de Schrift zegt dat Hij in de weg van verootmoediging en bekering volop genadig wil zijn.

Epiloog

Hoewel de leer van onze drie-enige God sinds de Verlichting hevig in de storm is geraakt, is deze leer mede door de theologie van Karl Barth meer in de belangstelling komen te staan. Helaas wijkt Barth in veel dingen af van de gezonde leer door te kort te doen aan het Goddelijk-Persoon-zijn van de Vader, de Zoon en de Heilige Geest (een neiging naar modalisme). Bovendien houdt hij de zogenaamde Wezensdrie-eenheid en de economische drie-eenheid onvoldoende uiteen. Toch heeft aan de andere kant zijn theologiseren een positieve uitwerking gehad, die leidde tot meer aandacht voor de leer van Gods drie-eenheid. Deze toenemende aandacht gaat nog steeds door, zeker ook internationaal. Hierbij speelt mee een pogen om het westers individualisme te boven te komen door nadruk te leggen op het sociale dat vanuit de leer van Gods drie-eenheid naar ons toekomL Immers, God de Vader, God de Zoon en God de Heilige Geest kennen reeds van eeuwigheid 'sociaal' contact met Elkaar. En deze Ik-Gij-relatie mag vruchtbaar gemaakt worden voor de relatie van God naar ons toe, de zogenaamde Ik-gij-relatie. Tevens kan dit zegenrijk doorwerken in intermenselijk verband van de ik-gij relatie.

In ieder geval hopen en bidden wij dat deze hernieuwde aandacht voor Goddrie-enig een wolkje als eens mans hand is, vol belofte van een geestelijk ontwaken aan de vooravond van de wederkomst van Christus. Want in het werk van onze drie-enige God is als in knop alles besloten wat kan ontfuiken tot volle bloem, waarin de aarde vol zal zijn van de kennis des Heeren.

Genezing

Samenvattend zeggen we ondertussen dat God als Vader, als Zoon en als Heilige Geest ons verkondigen:

1. dat God van eeuwigheid liefde is en als Verbondsgod zondaren wil zaligmaken in Christus,

2. dat zijn Naam Heere is en dat Hij als de 'Ik zal zijn die Ik zijn zal' garant staat voor het heil voor zondaren,

3. dat enkel God kan verlossen en dat daarom iedere vorm van zelfverlossing is uitgesloten,

4. dat mede hierdoor het christelijk geloof zozeer uniek is dat het geheel anders is dan elke andere vorm van religie,

5. dat wij mensen zijn, onderscheiden van onze Schepper,

6. dat wij als totaal verdorven zondaren even totaal aangewezen zijn op de totale redding van God in Christus door de Geest,

7. dat wij geroepen worden deze totale verdorvenheid door de zonde in berouw te erkennen,

8. dat wij opgeroepen worden ons door het geloof als goddelozen te laten rechtvaardigen,

9. dat dit geloof niet het fundament is van ons heil, maar dat de inhoud van dat geloof het is, namelijk God-drie-enig Zelf,

10. dat wij geheiligd worden door ons via de Heilige Geest te laten vernieuwen, 'zodat we ons onbesmet zullen bewaren van de wereld',

11. dat wij de allergrootste verwachting mogen hebben van deze machtige God, Drie en toch Eén, want zijn Raad zal bestaan,

12. dat deze God velen kan doen opstaan uit de geestelijke dood, zodat er bloei gaat komen van bevindelijk geloofsleven als bijbelse spiritualiteit, waarin Hij volop in ons midden woont, zoals eenmaal via de Shechina in het Oude Testament en direct na Pinksteren via de Heilige Geest.

Dat zou genezing geven van theologische burnout en daarom ook positief werken inzake theologen burnout.

R. H. KIESKAMP, LIENDEN

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen