Boekbespreking

Letter en Feest. In gesprek met Niek Schuman over bijbel en liturgie. Uitg. Boekencentrum, Zoetermeer; 240 blz.; € 27, 50.

In de loopbaan van Niek Schuman draalt het om de letters van het Woord van God en om het feest die arbeid gfeft, in het hijzonder tri de liturgié. Bij zijn afcheid van de Vrije Universiteit te Amsterdam-gk we»" tenschapper in het Oude Testament eri Bijzonder hoogleraar liturgiewetenschap in september jl. verscheen deze bundel met zeventien bijdragen van vrienden en bekenden. Het boek geeft als zodanig in heel verschillende artikelen op evenzoveel deelterreinën een goed beeld van het huidige veld van de verhouding tussen exegese, omgang met de Schriften, en het liturgische vakgebied.

Alleen al vanwege de prominente plaats die we toekennen aan de Schrift in onze (gereformeerde) liturgie, boeide mij in het bijzonder de bijdrage van Jelle van Nijen, ouddocent liturgiek en homiletiek aan de VU en emeritus-predikant. Hij gaat in zijn opstel 'geschreven ons ten leven', over het Schriftwoord als liturgische tekst, in op het gebruik van Schriftwoorden in de eredienst. Hij stelt zich de vraag of Schriftwoorden als liturgische tekst mogen worden bewerkt of niet. Hij maakt dan onderscheid tussen de proclamatie, de eigenlijke Schriftlezing uit de kanselbijbel en de acclamatie, het aanhalen en citeren van allerlei losse teksten. Het laatste begint al bij het votum dat uit drie psalmteksten bestaat De proclamatie vraagt de letterlijke tekst te citeren, reciteren, lezen, uit wat hij noemt het Grote Voorleesboek. En niet uit één of ander zakbijbeltje of persoonlijk kattebelletje. De kanselbijbel is de bijbel van de gemeente, waaruit iedereen Gods Woord hoort lezen en kan meelezen in een bekende en door de gemeente/ kerkenraad geijkte vertaling. Omdat vertalen ook een vorm van bewerken is, luistert de keus van de vertaling - dichtbij de brontekst - nauw. De nadruk op de rol en de plaats van de Schriftlezing als proclamatie van Gods Woord lijkt me niet overbodig. Er wordt nogal wat gevarieerd met deze lezing, wie en hoe er wordt gelezen en waaruit. Of dat de proclamatie ten goede komt, is de vraag. In de acclamatie van Gods Woord, de losse

In de acclamatie van Gods Woord, de losse teksten, schuilt veel sneller en veel vaker een mate van bewerking. Van Nijen maakt hier onderscheid tussen een citaat en een arrangement. De eerste zijn de letterlijke bijbelcitaten, zoals bijvoorbeeld 'Zalig die het Woord van God horen en het bewaren (Luk. 11: 28)' bij de Schriftlezing. Een arrangement is een bewerking van het origineel. Daar zit ook weer verschil in. Je hebt lichte en zware bewerkingen, al naar gelang het origineel minder of meer herkenbaar wordt gehandhaafd. Zulke arrangementen komen in elke liturgie voor. Bijvoorbeeld door bijbelteksten aan elkaar te plakken zoals in het votum. We kwamen het als werkgroep klassieke liturgische formulieren ook veelvuldig tegen, waarbij de ene keer een letterlijk citaat werd gegeven, de andere keer een parafrase van een bijbeltekst, een arrangement. Het vereist grote zorgvuldigheid van de voorganger om met eerbied en voorrang voor het Origineel, de Schrift, te werk te gaan, maar tegelijkertijd ter wille van de ontvanger, de hoorder, de tekst zodanig te arrangeren dat hij verstaanbaar en toepasbaar is. De liturg, de voorganger is hermeneut, vertaler en toepasser tegelijk. Wat mij betreft krijgt de eerbied voor de Schrift wel de voorrang en geeft dat ook de doorslag bij onze vertaling. Dat betekent dat we voorzichtig zijn voor al te vlotte taal en voor gebabbel. Het laatste ervoer ik onlangs nog toen een dienst werd begonnen met 'Fijn dat u er bent en dat ik u mag begroeten, want Onze Hulp...' In één adem werd onze gezelligheid en hartelijkheid gekoppeld aan het Schriftwoord vol belijden en ontzag om Gods Hulp. Dat lijkt me geen goed arrangement. Om het met de auteur te zeggen: 'sterke liturgische teksten - en dat zijn bijbelteksten - kunnen zeer wel op eigen benen staan'.

W. P. van der Aa, Numansdorp

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen