Boekbespreking

Onlangdbszoctoï* wij iftêti^ele vrienden op e^Htó'ndagmo^g^jp SchoS^erkin, Rotterdam, waar wekelijks een EngèfcttHBë dienst wordt gehouden voor migranten. Een belevenis. De preek was rijk, de liturgie fraai, de gemeente letterlijk veelkleurig: Afrikanen, Aziaten, Syriërs, West-Indiërs, Europeanen uit diverse windstreken. De aanleiding tot dit bezoek was het afscheid van dr. J. J. Visser als rector van het Hendrik Kraemer Instituut. Ter gelegenheid daarvan werd in Utrecht een drukbezocht symposium gehouden. We waren diep onder de indruk van het hele gebeuren, vooral door de inspirerende bijdragen van Afrikaanse broeders en zusters. Onze begaafde en begeesterde vriend dr. Hans Visser heeft vanuit zijn eigen jarenlange missionaire praktijk en bezinning niet alleen talloze zendingsarbeiders tot hun taak-overzee opgeleid en gaandeweg begeleid, maar zich ook intens ingezet voor de migrantenkerken in ons land. We kenden in de vriendenkring natuurlijk zijn bevlogen verhalen, maar tijdens het symposium deelden we van heel dichtbij in de bezieling die onze niet-westerse geloofsgenoten uitstraalden. Het was echt een samenzijn waar een mens temidden van al de huidige kerkelijke afbraak en ravage van opknapt. Gods werk blijkt niet te stuiten en Zijn kerk doorbreekt niet alleen etnische grenzen, maar overstijgt ook een groepsdenken waarin Holland op zijn smalst is. We zeiden: dit smaakt naar meer. En zo kwamen we de eerste de beste zondagochtend waarop ik 'vrij' was, in Rotterdam terecht.

die de lezer een indruk geeft van de opbloei van tal van niet-westerse geloofsgemeenschappen die in ons land zijn neergestreken. Opmerkelijk genoeg gaat de aandacht in dit geschrift dus niet uit naar het zendingswerk dat vanuit Europa werd en wordt verricht in andere continenten, maar naar missionaire gemeenschappen die - omgekeerd - van elders hier hun domicilie hebben gevonden. Landelijk gezien betreft het vele duizenden mensen die uit alle continenten afkomstig zijn. De spanningen die deze immigratie kan oproepen, hoefik gezien de recente gebeurtenissen niet toe te lichten. Maar juist tegen die achtergrond is het een verademing om te vernemen hoe het Evangelie mensen samenbrengt en samenbindt in de ene Naam. Alleen al de havenstad telt ten minste negentig migrantenkerken! In deze jubileumuitgave wordt er een zevental geportretteerd. Ze bevinden zich alle zeven op één vierkante kilometer in de wijk 'Cool', het hartje van die woelige wereldstad waar de helft van de wijk allochtoon is. Zeven verhalen. Ze zouden met vele te vermenigvuldigen zijn, zeker als men behalve Rotterdam ook Den Haag, Utrecht en vooral Amsterdam bij het plaatje zou betrekken. Het gaat hier dus slechts om een heel kleine selectie. Maar die keuze is representatief genoeg om te ontdekken wat er vanuit de zeer diverse kerkelijke en theologische tradities (zoals de gereformeerde, de Russisch-orthodoxe, de Chinees-evangelische, de baptistische, de pentecostale) gaande is.

De vraag die je als gereformeerd mens overhoudt, is die naar de bijbelse legitimiteit van de diverse geloofsvertolkingen. Het is hier niet de plaats daarop nader in te gaan. Maar eerlijk is eerlijk: de ervaring die wij zelf opdeden, betrof de Schotse Kerk, waar een reformatorische prediking klonk. Maar als we nu eens een migrantenkerk van pentecostaal karakter of een Russisch-orthodoxe viering hadden bezocht? Dan zou onze waardering denkelijk toch anders uitgevallen zijn. Hoe het ook zij, de lezing van dit geschrift bevestigt dat God Zijn kerk vergadert uit alle talen en rassen, uit zwart en rood, uit bruin en blank, allen wit gewassen in het bloed van het Lam.

A. de Reuver

Dr. H. P. Meininger (red.) Van en voor allen. Wegwijzers naar een inclusieve geloofsgemeenschap met mensen die een verstandelijke handicap hebben. Uitg. Meinema, Zoetermeer; 308 blz.; € 21, 50.

Vanuit theologie en praktijk wordt in dit boek getracht een antwoord te geven op vragen als: Hoe zien kerk en geloof er uit, als het vanzelfsprekend is dat mensen met een verstandelijke handicap werkelijk deel uitmaken van de christelijke gemeente? Vijftien auteurs met verschillende kerkelijke achtergrond, protestants en rooms-katho- 798 liek, laten hun licht schijnen over de problemen rond dit onderwerp. Het zijn soms praktijkervaringen, soms is er sprake van theologische bezinning.

Het is duidelijk dat in onze tijd, waarin het begrip 'integratie' op allerlei terreinen aandacht krijgt, ook aandacht wordt gevraagd voor de integratie van mensen met een verstandelijke handicap. In de eerste plaats mag de kerk zich bezinnen op wat de integratie van mensen met een verstandelijke handicap inhoudt. In dit boek wordt daartoe een poging ondernomen.

Mij viel op dat in heel het boek slechts één illustratie werd opgenomen. Van Arve, een man van dertig jaar met een heel triest levensverhaal. Willem Cranen, een van de vijftien auteurs, verhaalt hoe hij hem ontmoette in Noorwegen. Het is een voorbeeld om duidelijk te maken hoe het soms ontzettend moeilijk kan zijn mensen met een verstandelijke beperking werkelijk te ontmoeten. Verschillende auteurs schrijven vanuit praktijkervaring. De bijdragen zijn gegroepeerd rond thema's, die in het kerkelijk leven naar voren komen. Aan de orde komen vieren, leren, pastorale presentie, gemeenteopbouw en diaconaat. Dat alles dient te gebeuren op het niveau van de mens met een verstandelijke handicap en dat vereist kennis en kunde. De auteurs willen vanuit hun praktijkervaring gemeentepredikanten, die die kennis en kunde niet hebben, de helpende hand bieden. Ze geven aanwijzingen, die zeker voor de beginnende predikant, maar niet voor hen alleen, heel nuttig kunnen zijn. Hoe langer hoe meer komt het immers voor dat ook gemeentepredikanten te maken krijgen met woongemeenschappen van mensen met een verstandelijke beperking in hun eigen (wijk)gemeente. Hoe moeilijk kan het niet zijn een gesprek te hebben met onze medemens met een verstandelijke handicap! Toch zal een pastor die zijn taak verstaat, die moeilijkheid niet uit de weg mogen gaan. Geduld hebben en tijd vrij maken zal men daarbij niet uit de weg mogen gaan. Het zal een onderdeel moeten zijn van de pastorale habitus. Het levensverhaal als middel tot ontmoeting zou daarbij kunnen helpen. Werner van der Wouw schrijft erover uit ervaring. In veel dingen kan ik hem bijvallen. Hoe vaak heb ik het zelf ook niet ondervonden dat er contact gelegd wordt met dementerende ouderen, wanneer je een gesprek voert over ervaringen uit het verleden. Wie over integratie nadenkt van mensen met een verstandelijke beperking in de christelijke gemeente, kan misschien ook voor de vraag komen te staan of het wenselijk is hen als ambtsdrager op te nemen binnen de kerkenraad. Ds. Jarig de Vries ziet zich gesteld voor die vraag. Hij komt tot de conclusie dat dat mogelijk moet zijn. Hij schrijft over zijn ervaring daarmee als een heel bijzondere. Eerlijkheidshalve meldt hij een positieve, maar ook een negatieve reactie. Het is de vraag of de gemeente en de betrokkenen gediend zijn met een dergelijke bevestiging in een ambt. Uiteraard zijn er taken in een kerkdienst of in een gemeente die gedaan kunnen worden door mensen met een verstandelijke beperking, maar of dat inhoudt dat daaraan ook een bevestiging in een ambt verbonden moet worden, is en blijft een vraag. Een kerkenraad is immers ook geroepen tot regeren van en leiding geven aan een gemeente. Ook over het diaconaat worden behartigenswaardige dingen naar voren gebracht. Menige kerkenraad zal een onderwerp ter bespreking hebben als: 'Wat kunnen we doen voor zieken en gehandicapten? ' We maken daarmee de mens tot object met de gedachte, dat wij ons geroepen voelen voor hem te zorgen. Maar zou het ook anders kunnen? Kunnen we ook de mensen met een verstandelijke handicap erbij betrekken? Zoals lezus deed met een blinde, toen Hij hem vroeg: 'Wat wilt gij dat Ik u doen zal? ' (Mat 20:32)

Het boek is voorzien van een zeer uitvoerige literatuurlijst, die veertien bladzijden beslaat! Wie zich verder in dit onderwerp wil verdiepen, heeft daarin een zeer uitvoerige wegwijzer.

M. van der Linden, Soest

Brian M. Fagan De zeventig beroemdste uitvingen van de oudheid. Uitgave Thó'th, Bussum, 304 pag., € 32, 50.

Uitvinden en ontdekken zit de mens van alle tijden in het bloed. In dit boek gaat het om de beroemdste uitvindingen in de oudheid, op het gebied van werktuigen en technieken (o.a. mandenvlechten en aardewerk), wonen, eten en drinken (o.a. verbouwen van graansoorten, gefermenteerde dranken, cacao en thee), vervoer (wielen en karren, vlotten en kano's), jacht, oorlog en sport (strijdwagens, galjoenen en oorlogsschepen), kunst en wetenschap (rekenen en wiskunde, geneeskunde, mummificatie), persoonlijke opsmuk (sieraden, parfum). In een prachtig overzicht worden tal van thema's behandeld: hoe de Romeinen hun huizen verwarmden, hoe speren en pijlen de weg vrijmaakten voor ander wapentuig, hoe de basis werd gelegd voor wiskunde, tijdrekening en astronomie. Het boek is fraai verlucht met 554 illustraties, waarvan 484 in kleur. Kortom een plaatje!

V.D.G.

Jannes Glelick Isaac Newton. Uitgave De Bezige Bij, Amsterdam, 286 pag.

De wis-, natuur- en sterrenkundige Newton (1642-1725) mag de grondlegger van de 'moderne' natuurwetenschap worden genoemd. Hij was de ontdekker van o.a. de differentiaal- en integraalrekening, van de samenstelling en de eigenschappen van het licht en de aantrekkingskracht tussen massa's, waaronder de zwaartekracht. Op zijn grafsteen in de Westminster Abbey in Lon den staat: 'Laten de stervelingen zich verheugen, dat een zodanig en zo groot siera van het menselijk geslacht heeft geleefd'. Vooral is Newton daarin grondlegger geweest voor de moderne wetenschap, dat h de basis legde in de proefneming, het wetenschappelijk bewijs. Hij ontdeed de wetenschap van natuurfilosofische, c.q. speculatieve en hypothetische elementen, het geen een revolutie betekende in het vooral gaande tijdperk, en een breuk ook met het cartesianisme (van Descartes). Daarbij wa hij bovendien theoloog en wist hij van de grenzen van de natuurwetenschap in het kader van wat de Schepper van alles wat b< staat aan de wetenschappelijke mens als werkterrein had toegewezen, zonder het metafysische aan te tasten.

Dit boek, geschreven door een wetenschapsjournalist van de New York Times, geeft vooral Newtons zoektocht naar de grondbeginselen van het universum weer en is als zodanig alleen leesbaar voor wie (enigszins) natuurwetenschappelijk geschoold is. Daarbij komt de levensgeschiedenis van Newton voor het voedicht, met zijn eenvoudige afkomst, ook met zijn geïsoleerde levenshouding en zijn vele eigenaardigheden; hij hield b.v. dertig jaar lang zijn vindingen voor zichzelf.

Dit boek geeft ook aan hoe Newton alchemist was en legt ook iets van zijn theologie bloot, waarbij de nadruk valt op het feit dat Newton ariaan, volgeling van Arius was en de Drie-eenheid bestreed. Hoe hij de natuurwetenschap zag in de verhouding tot zijn geloof in de Schepper blijft helaas onderbelicht of komt te diffuus aan de orde. Al met al een boek dat natuurwetenschappers of natuurwetenschappelijk geïnteresseerden met herkenning zullen lezen maar dat op fundamentele punten onbevredigend blijft. Dan had wijlen prof. dr. R. Hooykaas meer te bieden (zie zijn Geschiedenis der natuurwetenschappen, 1971).

V.D.G.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen