Barben, rondtrekkende predikers

We moeten nog eens naar Angrogna, maar nu om een kilometer of vijf verder de bergen in te rijden, naar het gehucht of dorpje Serre, 848 meter hoog, behorend bij Angrogna. Ook hier is een Waldenzenkerk en een Beckwith-schooltje, dat museum is geworden. Ook hier hetzelfde patroon als gisteren: iemand die gastvrij naar ons toekomt en ons de sleutel van de kerk en van het museumpje geeft.
We gaan eerst het 'museum' binnen. Het ziet er iets geriefelijker uit dan het schooltje in Angrogna, misschien is het lokaaltje ook een meter langer en breder. Er hangen aan de muur ook wat meer foto's, die ons wat vertellen van de geschiedenis van de school. In een vitrine staat een menshoge pop in oude Waldenzenkledij. Stelt zij de juffrouw van de klas voor? In de hoek twee spinnewielen. In een gastenboek kunnen we onze naam schijven. In zulke schooltjes hebben de Waldenzen dus leren lezen en schrijven, na de tijd van de vervolgingen, dat wil zeggen vanaf ongeveer het tweede kwart van de negentiende eeuw.

De kerk van Serre
We gaan naar de kerk van Serre. Een betrekkelijk grote kerk, terwijl er maar een paar huizen staan. De Waldenzen wonen hier verspreid. Ook bij deze kerk het Waldenzen-embleem boven de deur. Daarboven de woorden 'De Heere is mijn Herder, mij zal niets ontbreken', (Psalm 23:1). Dat moet wel geloofstaal zijn, gemakkelijk gezegd wanneer we alles hebben wat we wensen, maar taal van het geloof als men leeft in armoedige omstandigheden en het komt helemaal op het geloof aan.
We gaan de kerk in. Een eenvoudig interieur. Boven de kansel de woorden Dio e amore, God is liefde. Links van de kansel een groot bord met de Tien geboden. Rechts, nee niet de Apostolische Geloofsbelijdenis, maar de Zaligsprekingen (Matth. 5:3-12). De Zaligsprekingen en de Bergrede hebben in de begintijd in de prediking van de Waldenzen veel aandacht gehad en ook later bij de Waldenzen een grote plaats ingenomen. Achterin de kerk een gedenkplaat van de predikant van Angrogna, die zich voor de bouw van de kerk heeft ingezet, waaruit blijkt dat de kerk werd gebouwd in 1902. De kerk heeft honderdtwintig zitplaatsen. Degene die ons de sleutels gaf, vertelde dat er 's zondags ongeveer zestig kerkgangers zijn.

Er is nog iets in Serre te zien, in het bosgebied tussen Angrogna en Serre, en daar gaat het ons vooral om: er staat zomaar langs een pad in de bergen een gedenkteken dat in 1932 werd opgericht op de plaats waar de Waldenzen zich in 1532 aansloten bij de Reformatie. In het eerste artikel schreef ik daarover. Een eenvoudig pad loopt er heen. Het monument laat van boven naar beneden zien: het embleem van de Waldenzen, de opengeslagen Bijbel met de woorden Sois Fidele' Wees getrouw (Openb.2:10), de verklaring van aansluiting door de synode van Chanforan bij de Reformatie en van het hier genomen besluit om de Bijbel te vertalen in de Franse taal. Hier was ook Farèl, de hervormer van Genève, aanwezig. Onder het gedenkteken de woorden: 'In september 1532 vergaderden op deze plaats de Barben (Waldenzenpredikers) met het volk.
Zes dagen lang bleven zij tezamen en zij besloten zich bij de Reformatie, waarin zij hun beweging herkenden, aan te sluiten en de eerste volledig vertaling van de Bijbel in de Franse taal door Olivetanus te laten uitvoeren.'
We staan hier op heel belangrijke historische grond.

Barbenschool
Er is nog iets dat we willen zien en hiervoor moeten we een kleine tien kilometer verder, naar Pra del Torno, bij Lou Serre, 1132 meter hoog. Daar vinden we, na even zoeken en klimmen, een zeer oude voormalige 'Barbenschool'. Als we het niet wisten, zouden we nooit vermoed hebben dat dit een 'school met 'internaat' was. Volgens een oude overlevering ontvingen de Barben hier hun bijbellessen.
Barben: zo werden in de Middeleeuwen de twee aan twee rondtrekkende Waldenzen-predikers genoemd; Barbe betekende in de taal van de streek, het oktizaans, 'oom', niet in letterlijke zin, maar meer als aanduiding. De Barben waren niet getrouwd, trokken er in de zomer met de boodschap van het evangelie op uit en leefden van aalmoezen en giften. In de winter, als de wegen dikwijls onbegaanbaar waren, ontvingen ze in dit gebouwtje hun bijbellessen en onderdak. Dikwijls leerde men ook lezen en schrijven, want de Barben waren aanvankelijk van heel eenvoudige komaf. Hele bijbelgedeelten leerde men uit het hoofd, zodat men tijdens de prediking wist waarover men het had en men ook met de hoorders in gesprek kon gaan. Een bord bij de ingang vertelt ons dat de school 'Barbencollege' (Coulege dei Barba) genoemd werd, maar die naam dateert pas uit de negentiende eeuw. Het 'Barbenschooltje' ligt middenin de bergen, ook weer: om veiligheidsredenen. Pra del Torno is ook maar een gehucht. De Barben vonden hier een veilig onderkomen.
De deur is gesloten, maar men heeft ons verteld hoe wij hem met een enkele handbeweging open kunnen krijgen, iets wat alleen ingewijden mogen weten, maar kennelijk is ieder in de omgeving ingewijd. We gaan naarbinnen. Een heel eenvoudig vertrek, in het midden een grote stenen tafel met een grote Bijbel erop. De Barben zaten tijdens de lessen om de tafel heen. In het vertrek ernaast konden de Barben vertoeven en slapen. Het derde vertrek is de 'keuken': een vervallen kast, wat borden, een tafel en nog enkele dingen. We zouden het met de luxe die we gewend zijn nog niet als vakantiewoning willen huren. Of toch? Want was is het hier rustig! En mooi! Wat vertoef je hier in Gods vrije natuur! En wat zijn we op historische grond! Iets van het leven van de Barben in de winter, enkele honderden jaren geleden, proberen we ons in te leven.

Kerk
We gaan naar de kerk van Pra del Torno, eveneens hooggelegen. We herkennen al vanuit de verte het Waldenzenembleem boven de ingang. De kerk is van een eigen karakteristieke stijl. Hij werd gebouwd in 1877. Het interieur is, zoals in veel Waldenzenkerken, eenvoudig. De kansel staat centraal. Boven de kansel de woorden: 'Het kruis en het Woord van God. Wij prediken de gekruisigde Christus: (1 Korinthe 1:23).' Stonden die woorden ook niet boven de kerk van Angrogna? Het is het hart van het Evangelie, voor de Waldenzen en voor ons. We kijken nog even terug op het Barbenschooltje in de verte, om vervolgens met veel indrukken terug te keren naar het dal van de Pellice.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen