Gods wet overdenken en doen

DE KRO EN DE TIEN GEBODEN
Drie maanden na het vertrek uit Egypte arriveren de kinderen Israëls in de woestijn Sinaï. Hier roept God Zijn knecht Mozes en zegt tegen hem: 'Indien gij naarstig Mijn stem zult gehoorzamen, en Mijn verbond houden, zo zult gij Mijn eigendom zijn uit alle volken, want de ganse aarde is van Mij.' Het gaat de Heere er om dat Israël een priesterlijk koninkrijk zal zijn, een heilig volk. En dan, eeuwen geleden, ziet het volk op de berg Sinaï de donder en de bliksem, het geluid van de bazuin en de rokende berg - en het volk staat van ver.
Hier zijn we getuige van een van de heiligste momenten in de wereldgeschiedenis. De eeuwige God spreekt. Israël beseft de reikwijdte hiervan, als het verwoordt: 'dat God met ons niet spreke, opdat wij niet sterven!' Maar in naam van de Heere zegt Mozes, de middelaar: 'Vreest niet, want God is gekomen, opdat Hij u beproefde, en opdat Zijn vreze voor uw aangezicht zou zijn, dat gij niet zondigdet.'

Gods wil
In deze heilige setting zijn de tien woorden aan de mens gegeven, toen de hemel tot de aarde sprak. God is gekomen! Wie over de Tien Geboden spreekt, kan slechts vanuit deze overtuiging met de wet des Heeren omgaan. Een unieke bemoeienis met de mens na de zondeval, dat is de wet van God. Hijzelf heeft met Zijn vingers de twee tafels van de wet geschreven, belijdt de Nederlandse Geloofsbelijdenis. Gods vingers - 'daarmee is ongetwijfeld bedoeld een daadwerkelijke en concrete handeling van God' (ds. H.G. Abma). Het is nodig dat we dit ook beseffen, als elke zondagmorgen die woorden aan de gemeente worden verkondigd, woorden die zo bekend geworden zijn dat het gevaar reëel is dat we de inhoud ervan niet meer kennen.
Het is de wet van God, het zijn de geboden van de Heere. Zijn geopenbaarde wil gaat alle mensen aan, want de gehele aarde is van Hem. Dat geldt de leden van de KRO niet minder dan de sympathisanten van andere omroepverenigingen. Waar de Tien Geboden niet meer gezien worden als Gods wil, die het hart verheugt en duistere ogen verlicht, zien we hierin slechts een aantal fatsoensregels. Dan is het verklaarbaar dat driekwart van de Nederlanders die geboden nog altijd actueel vindt.

Moderne beloften
Maar hier ligt nu juist de moeite met de claim die de KRO gelegd heeft op de Tien Geboden. Het is zeker waar dat door deze actie de wet van God in het vizier van de kijker en luisteraar zal komen en dat God dit gebruiken kan om Zijn geboden in het hart van een mens in te scherpen. Feit blijft evenwel dat Gods woorden uit hun context gehaald worden - en dat is een ernstig feit. De mediadirecteur van de KRO merkte op dat de Tien Geboden uiterst actueel zijn in de huidige discussie over waarden en normen en er daarom goed gebruik gemaakt kan worden van 'wat allemaal al bedacht is in de vorm van de Tien Geboden'. Bedacht? Nee!

Waar is de KRO concreet mee bezig? De verschillende onderdelen van de wet van God worden 'hertaald' in eigentijdse beloften. 'Gij zult niet stelen' wordt zo tot 'Ik heb genoeg'. 'Gij zult niet doden' wordt zo tot 'Ik wil leven.'
Het gaat de omroep daarbij nog niet allereerst om de fatsoensarme situatie in Nederland, maar om haar eigen profiel. Ze wil een duidelijker beeld van zichzelf neerzetten. Met nadruk is gezegd dat deze KRO-regels geen strenge regels zijn, maar dat daarmee het voornemen uitgesproken wordt het goede te doen. Wat God aan de mensheid gaf, wordt hier beschouwd als hulpmiddelen om het eigen leven vorm te geven.

Secularisatie
Niet veel anders zien we sinds begin 1998 al elke twee weken in dagblad Trouw, waar politici, schrijvers en kunstenaars - bekende Nederlanders En buitenlanders - hun visie op de Tien Geboden in een gelijknamige serie mogen uitdragen. 'Als mensen er heel erg aanstoot aan nemen, houd ik me een beetje in, zo belangrijk is dat vloeken nu ook weer niet voor me' - met deze woorden geeft schrijfster Manon Uphoff in een van de laatste afleveringen haar visie op het derde gebod. Het artikel staat aangekondigd als een verhaal over haar jeugd in een gezin met dertien kinderen, het zonder schuldgevoel stelen en de 'onzin' van het tiende gebod. Ook hier zien we dat de wet van de Heere gedegradeerd wordt tot een stel omgangsregels voor godsdienstige mensen, waar allerlei Nederlanders hun kanttekeningen bij kunnen maken.

Wat de KRO en Trouw doen, is niet alleen een teken van de secularisatie, maar bevordert die secularisatie ook, door publiekelijk te spreken over bijbelse grondwoorden zonder die te erkennen in hun bijbelse context. Het besef dat God hier spreekt en dat Zijn schepselen zich niet mogen onttrekken, is niet meer aanwezig. Het is immers een teken van de secularisatie als in het dagelijkse leven van Gods geboden niets meer te merken is - waar zondagsrust en huwelijkstrouw minder gevonden wordt dan overmatig drankgebruik, onlust tussen bevolkingsgroepen en houseparty's. Zelden was er een schokkender bericht over de moraal in Nederland te lezen dan vorige week: op voorwaarde dat het eenmalig is, ging burgemeester Versteegen van Slochteren akkoord met een 'seksfeest' in een plaatselijke discotheek, waar bezoekers seksuele gemeenschap met elkaar kunnen hebben.

Mozes en de profeten
Waar het woord 'gebod' klinkt, schijnt het negatieve te overheersen. Daar ontkomen de Tien Geboden ook niet aan. Tien woorden ethiek, zo noemde ds. H.G. Abma zijn boekje over de uitleg van de wet van God, een treffende titel. Exodus 20 opent ermee dat God al deze woorden sprak. Meer dan om de geboden op zich gaat het in de gereformeerde religie om de gezindheid van het hart, blijkens de uitleg van antwoord 94 van de Heidelbergse Catechismus. Daar wordt gesproken over het op de juiste wijze leren kennen van de enige ware God, het Hem vertrouwen, het ons aan Hem onderwerpen en alle goede gaven van hem verwachten, Hem van harte liefhebben en eren. Dat is de kern, de liefde.
God laat in Zijn wet ook Zichzelf zien. Daarom is kennis van de op de Sinaï gegeven woorden genoeg om Hem te leren kennen en gehoorzamen. Dat leert ons ook de geschiedenis uit Lukas 16. De rijke man, zo lezen we, vraagt vanuit de hel aan Abraham of hij Lazarus naar het huis van zijn vader wil sturen, opdat zijn vijf broers niet in dezelfde pijniging komen als waar hij is. Het antwoord van Abraham luidt: 'Zij hebben Mozes en de profeten, dat zij die horen.'
Het geheim daarvan zit in de aanvang van Gods wet, waar de Heere Zich bekendmaakt als de God van het verbond:
'Ik ben de HEERE, uw God, Die u uit Egypteland, uit het diensthuis uitgeleid heb.' Hij leidt mensen uit het diensthuis van de zonde, om ze te zetten in de vrijheid van Gods kinderen, die uit liefde tot Hem Zijn wet overdenken en doen. Het is de Heilige Geest, die onder het nieuwe verbond de wet inschrijft in de vlesen tafels van het hart.

Bergrede
We kunnen niet spreken over de wet van God zonder het te hebben over Jezus Christus. Hij die lust had om Gods welbehagen te doen, heeft de wet geheel onderhouden en haar vervuld. In de Bergrede heeft Hij de wet geconcentreerd op de gezindheid en de liefde. Wie Zijn woorden hoort, en ze doet, bouwt zijn huis op de rots, bouwt op Christus Zelf.
Als de KRO zich wil profileren als katholiek - algemeen geldend - en als deze omroep de moraal in ons land wil verhogen, dan kan dit niet buiten Christus. De geboden van God cirkelen alle om 'Christus Jezus, de Hogepriester van onze belijdenis, Die getrouw is aan God, Die hem gesteld heeft, gelijk ook Mozes in geheel zijn huis was.' (Hebr. 3:2) Hij is zoveel meer eer waard dan Mozes, die ons de wet gebracht heeft.
Het is onze blijvende taak uit te dragen en voor te leven dat hier het fundament van ons geloof gevonden wordt. Vanuit de belijdenis aangaande Christus, die de wet volbracht, kan de Nederlandse samenleving alleen zegen ontvangen. Dat leren we ook uit het bijbelboek Prediker, dat vol staat met levenslessen. Waar het leven vol blijkt van moeite en teleurstelling, waar de voortgang van de gebeurtenissen onder de zon geen hoger doel schijnt te dienen, waar eerbied voor de overheid gevraagd wordt, we ons dagelijks werk mogen doen en de gaven van God mogen genieten - daar blijft ten slotte maar één ding over: 'Vrees God, en houd Zijn geboden, want dit betaamt alle mensen.'

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen