‘Ik ben niet begonnen’

Prof. J. Douma:
Van Egypte naar Kanaän.
Uitg. Kok, Kampen; 155 blz.; € 12,50.
Prof. J. Douma heeft zijn sporen verdiend op het gebied van de ethiek. Als uitgangspunt voor de negende serie Gaan in het spoor van het Oude Testament is de gedachte echter verlegd van ethiek naar exegese, waarbij wel een ethische vraag aan de basis ligt! De ethische vraag die in deze serie centraal staat, is: 'Wat betekenen de teksten van het Oude Testament voor ons als wij in het spoor van de Bijbel willen gaan?'
In dit tweede deel, Van Egypte naar Kanaän, behandelt de auteur de bijbelboeken Exodus tot en met Deuteronomium, langs een drietal hoofdroutes.
Allereerst gaat het over de 'geschiedenis' van Israël in Egypte tot vlak voor de poorten van het beloofde land.
Het tweede blok vraagt 'aandacht voor de wetten' met als basisprincipe de Tien Geboden. Het laatste draait om de 'cultus van Israël'.
Het boek ademt als geheel een positieve, bijbelse grondtoon, wat niet betekent dat er geen vragen aan de schrijver te stellen zijn. Ik beperk me tot een aantal zaken.
Op pag. 12 e.v. gaat het over de naam van Jahwe (HEERE), waardoor Hij Zichzelf openbaarde aan Mozes bij het brandende braambos (Ex. 3:14). Met deze Naam is Hij niet bekend geweest aan de aartsvaders (Ex. 6:2). De schrijver volgt hier de uitleg van Holwerda en Vonk, die het gebruik van de naam van Jahwe in het boek Genesis een anachronisme noemen. Ik wil hierbij een nuance aanbrengen, omdat het kan zijn dat de inhoud van de naam, de werkelijke betekenis ervan, bij de aartsvaders onbekend was, terwijl het ook mogelijk is om dit vers als een vraag te lezen. De Naam is dan wel aan de aartsvaders bekend geweest (vgl. ook de Kanttekeningen op de SV). Een andere kwestie gaat in op Deuteronomium 18:15 e.v. (pag. 36), waar gesproken wordt over de belofte van een groot Profeet. Douma ziet met Kwakkel in deze profeet geen aankondiging van de Messias, maar van een profeet, waarvan er meerdere zullen komen, die uit het midden van de Israëlieten afkomstig zal zijn. Met deze eenduidige uitleg kan ik niet mee, ik betreur hem ook. Het mag waar zijn dat een profetie meerdere lagen kent, maar uiteindelijk wordt deze tekst vervuld met het oog op Christus (vgl. Hand. 3:22 e.v). Douma gaat hiermee in tegen de traditionele uitleg van de kerkvaders als Augustinus, en ook die van Calvijn, die de oudtestamentische tekst toespitsten op Christus. Bovendien is het - onbewust - de islam in de kaart spelen, die een soortgelijke tekst in de Koran op Mohammed laat slaan (Süra 7:144).
Er zou meer te noemen zijn. Bij de vragen die we hebben, overheerst de dank voor dit kleine, maar genereuze werk. In kort bestek wordt heel veel geboden. Douma zegt zelf dat het in 150 bladzijden niet mogelijk is om vier bijbelboeken nauwkeurig te bespreken. Mijns inziens is hij er in geslaagd om met weinig woorden veel door te geven wat tot nadenken stemt en tot mediteren aanzet. Wellicht is het mogelijk om bij volgende deeltjes als bijlagen landkaartjes op te nemen, zodat de geschiedenis 'op de voet' gevolgd kan worden en is het de overweging waard om bij de paragrafen ook de te bespreken bijbelgedeelten op te nemen. In de 'kleinere letter' verantwoordt de auteur wat hij in de gewone letter beweert. We sluiten af met de wens van prof. Douma:
'Het zal mij een genoegen zijn als ook anderen de ervaring opdoen, die mijzelf tijdens de intensieve herlezing van de bijbelboeken Exodus tot en met Deuteronomium weer trof. Hoe meer men met deze boeken bezig is, hoe dichter ze bij ons eigen leven staan. Het bestuderen ervan geeft geestelijke verrijking.' We zien uit naar het volgende gouden miniatuurtje dat een dezer dagen verschijnt.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen