Taal voor de pelgrims

Acclimatiseren
De Psalmen vormen een van de kostbaarste schatten van de Schrift. Ons geloof wordt erdoor gewekt en gevoed. Ze vermanen en vertroosten ons. In de aanvechting vormen ze een stevig bastion. In vreugde vertolken ze uitbundig onze dank en lof. Geen wonder dat we eraan gehecht en ermee vergroeid zijn. Niet het minst met de wijze waarop ze tot ons gekomen zijn: in de Statenvertaling. Haar statige taal doet ons voortschrijden op de pelgrimsweg. Zelfs wanneer het kruis ons drukt en er van schrijden amper sprake is, zijn haar woorden juist in hun statigheid en plechtigheid ons tot steun en troost. Een andere vertaling van deze o zo vertrouwde woorden ontneemt ons voor ons gevoel enigszins die steun en troost, ook al weten we dat een vertaling, hoe verantwoord en betrouwbaar ook, altijd niet meer is dan een vertaling.
Wie de Nieuwe Bijbelvertaling ter hand neemt en daarin de Psalmen opzoekt, beseft op voorhand dat hij ergens binnengaat, waar hij eerst de omgeving goed op zich moet laten inwerken. Hoe zullen de oude woorden, die onszelf en ons voorgeslacht hebben vergezeld in tijden van vreugde en verdriet, klinken? Een spannende vraag, een spannend gebeuren.
Wel, wie de tijd neemt te acclimatiseren, zal veel moois aantreffen. Wie de moeite neemt door vervreemdende vertalingen heen te zien, zal meer dan eens aangesproken worden. Bij 'vervreemdende vertalingen' denk ik aan 'God' in plaats van 'o God', aan 'HEER' in plaats van 'HEERE', aan 'gelukkig' in plaats van 'wel(geluk)zalig', aan 'je' in plaats van 'u'. Maar al lezend ben ik bezig te wijzigen en toe te voegen, overeenkomstig een advies uit een andere recente nieuwe vertaling, de Naardense Bijbel. De Godsnaam is daar weergegeven met 'ENE', maar de leeswijzer geeft aan dat we indien gewenst 'HEERE' kunnen lezen. Dat mag ook bij de Nieuwe Bijbelvertaling.

Aansprekend
Aansprekende elementen in de Psalmen uit de Nieuwe Bijbelvertaling zijn de volgende:
a. Het ritme: de regels hebben een mooie cadans:
'Zoals een hinde smacht naar stromend water, zo smacht mijn ziel naar u, o God.'
Mijn ziel dorst naar God, naar de levende God, wanneer mag ik nader komen en Gods gelaat aanschouwen?' (Ps. 42: 2-3).
b. De korte regels. Dat sluit aan bij de poëzie en het taalgevoel van tegenwoordig. Het komt ook overeen met de Hebreeuwse bijbelse poëzie, die bestaat uit korte zinnen:
'Die buigt, krimpt ineen, en valt in zijn klauwen, weerloos.' (Ps. 10:10).
Een ander voorbeeld van een mooie compacte vertaling:
'Ik wil horen wat God ons zegt. De HEER spreekt woorden van vrede tegen zijn volk, zijn getrouwen. Laten zij niet weer vervallen in dwaasheid!' (Ps. 85:9).
Vaak treffen we in de Psalmen het refrein aan:
'want Zijn goedertierenheid is in der eeuwigheid.'
In de Nieuwe Bijbelvertaling lezen we, bijvoorbeeld in Psalm 136: 'eeuwig duurt zijn trouw'.
Dat is zelfs één lettergreep korter dan in het Hebreeuws.
c. Staccato-vertalingen. De heftigheid of de teleurstelling die in een Psalm ligt opgesloten, zien we terug in bijna los neergeschreven woorden:
'Daar liggen zij die verderf zaaiden - vallen, neergestoten, zonder kracht om op te staan.' (Ps. 36:13).
d. Vondsten. Sommige vertalingen zijn een vondst. Voor ons gevoel onmogelijke Hebreeuwse constructies hebben een vloeiend verloop gekregen, waarin we toch de grondtekst herkennen:
'Ze zijn als een nachtmerrie na het ontwaken, Heer, bij het opstaan verjaagt u ze als beelden uit een droom.' (Ps. 73:20).
In de Statenvertaling lezen we:
'Als een droom na het ontwaken! Als Gij opwaakt, o Heere, dan zult Gij hun beeld verachten.'
In de Herziene Statenvertaling lezen we:
'Het is net als een droom, wanneer iemand wakker wordt. Als U wakker wordt, Heere, zult U dit beeld van hen verachten.'
Het meest bekende, misschien wel beruchte voorbeeld van een raadselachtige vertaling is Psalm 94:20. In de Statenvertaling lezen we:
'Zou zich de stoel der schadelijkheden me vergezelschappen, die moeite verdicht bij inzetting?'
En in de Herziene Statenvertaling:
'Houdt de zetel van het onrecht ooit verband met U? Die brengt immers ellende door inzettingen te misbruiken.'
In de Nieuwe Bijbelvertaling is dat geworden:
'Kiest u de kant van verdorven rechters, die onheil stichten in naam van de wet?'
Wel lijkt mij dat de aangesprokene hier niet meer God is, maar de mens. Dat is natuurlijk een kwestie van uitleg.

Vloeiend
Meer dan eens heeft de Nieuwe Bijbelvertaling de punt op een andere plaats in een tekst gezet dan de Statenvertaling en andere veelal oudere vertalingen hebben gedaan. Een voorbeeld: Psalm 80:2-3:
'U die troont op de cherubs, verschijn in luister aan Efraïm, Benjamin en Manasse.'
Dan komt er een witregel en volgt er een nieuwe strofe:
'Laat uw kracht ontwaken, kom, en red ons.'
Deze lezing ligt enigszins voor de hand. In de (Herziene) Statenvertaling vormen deze regels één geheel:
'U Die zetelt tussen de cherubim, verschijn in lichtglans! Wek voor het aangezicht van Efraïm, Benjamin en Manasse Uw macht op en kom ons verlossen.'
De weergave van de Nieuwe Bijbelvertaling heeft te maken met een van haar vertaalprincipes: natuurlijk Nederlands. In het algemeen is men erop uit om de tekst zo vloeiend mogelijk weer te geven.
Een ander voorbeeld daarvan is dat men zoals in Psalm 104:1-6 het 'Hij' en het 'U' gelijk trekt. De (Herziene) Statenvertaling volgt de grondtekst:
'U bent met majesteit en heerlijkheid bekleed. Hij omhult Zich met het licht als met een mantel. Hij spant de hemel uit als een tentdoek.'
De Nieuwe Bijbelvertaling heeft:
'Met glans en glorie bent u bekleed, in een mantel van licht gehuld. U spant de hemel uit als een tentdoek.'

Op 27 oktober is de Nieuwe Bijbelvertaling gepresenteerd. Waar het hoofdbestuur van de Gereformeerde Bond zich al verantwoord heeft over de vertaalprincipes en de vertaalkeuzen, willen we in de Waarheidsvriend enkele bijbelboeken uit de NBV te bespreken. De redactie heeft enkele theologen gevraagd zich rekenschap te geven van de inhoud van deze vertaling, waarbij ruimte is voor waardering en voor kritiek. In het vierde deel gaat ds. H. J. Lam in twee afleveringen in op de psalmen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen