Boekbespreking

Geert Mak:
Gedoemd tot kwetsbaarheid.
Uitg. Atlas Amsterdam; 95 blz.; € 5,00.
Als er discussie via een pamflet gevoerd wordt, zegt dit veel over de tijd waarin dit pamflet verschijnt. Niet alleen in de samenleving komt het voor, ook in de kerk weten we er wat van. Wie zich bij voorbeeld verdiept in de Afscheiding van 1834, komt strijdschriften tegen die beslist wat beweerd hebben! Pamfletten, ze zijn niet alleen vruchtbaar voor de gedachtevorming in een bepaalde situatie, maar ook leerzaam voor latere geschiedschrijvers. Dezer dagen verscheen Gedoemd tot kwetsbaarheid, een fraai vormgegeven boekje van historicus-journalist Geert Mak. Zijn (sterke) inzet luidt: 'Hoe kunnen we deze geschiedenis ooit aan onze kleinkinderen vertellen, het verhaal over die laatste maanden van 2004? ' Wat beweert Geert? Allereerst dat de moordenaar van Theo van Gogh, Mohammed B., en andere radicale fundamentalisten niet alleen een reactie op de moderniteit zijn, maar ook een product ervan, omdat deze moslims de verworvenheden van onze tijd ook gebruiken. Vooral laakt de auteur de dominante Nederlandse reactie op de moord in de Amsterdamse Linnaeusstraat: angst. Een handel in angst, zelfs een verslaving aan angst. Emoties kregen meer respons dan het moeizame zoeken naar waarheid. Waardering heeft Mak voor minister Donner, die ondanks alles op zijn 'gereformeerde herenwiel' naar huis bleef pendelen. De auteur hekelt ook 'het verkwanselen van de publieke ruimte', de leegte aan cultuur, aan innerlijke waarde, waarbij het behoren tot een bepaalde religie als centrale oorzaak werd bestempeld van allerlei mogelijkheden van maatschappelijk kwaad.
Welke weg wijst dit pamflet? De titel geeft het al aan. Hij bepleit het bestrijden van de onverdraagzame islam en het omarmen van de humanistische krachten binnen de islam. Of de auteur gelijk heeft met zijn constatering dat slechts 0,04 procent behoort tot de groep die problemen veroorzaakt, lijkt me erg optimistisch. Een verschillende kijk op het wezen van de islam neemt niet weg dat dit pamflet het nodige biedt in het analyseren van feitelijke gebeurtenissen in onze samenleving, ook in historisch perspectief.

P.J. VERGUNST

Dr. W. Aalders:
Confiteor - Ik belijd: Evangelisch reveil in een apocalyptische tijd.
Uitg. Groen, Heerenveen; € 14,95.
'Durf een Daniël te zijn, durf alleen te staan ...' Met deze woorden van D. Sankey besluit dr. W. Aalders zijn laatstverschenen pennenvrucht. Als een karakterisering van zijn levenswerk. Als een profetische aansporing van deze hoogbejaarde Verbi Divini Minister voor de jongere geslachten. Bewust ontleent hij het bovengenoemd citaat aan het negentiende-eeuwse Reveil. Van deze opwekkingsbeweging kan de hedendaagse kerk leren Gods hand in de geschiedenis te zien. Dat heeft zij nodig om niet ten onder te gaan in de verbijstering over de schijnbare absurditeit van de dingen die gebeuren.
Dr. Aalders staat bekend als een diepzinnig denker. Juist daarom vind ik het groot dat hij in dit boek wil naspreken wat hij in Gods Woord gevonden heeft. Hij neemt de lezer mee naar diverse uitzichtloze situaties in het Oude en het Nieuwe Testament, waarin de HEERE onverwacht een keer ten goede geeft. Zo beschrijft hij bijvoorbeeld de oude profeet Samuel. Je ziet een man voor je, wiens hoopvolle verwachting murw geslagen is door de harde realiteit van het leven. Maar dan zal God voorzien in een koning naar Zijn hart. En Samuël mag hem zalven.
Als het gaat over de Messiaanse trekken van koning David, legt de auteur in het bijzonder de vinger bij diens lijdensweg als balling en zwerver. De lijnen die hij hier trekt naar de beloofde Davidszoon, bieden kostbare stof tot overdenking, niet het minst in deze lijdenstijd. Christus komt als de Heilskoning. Van meet af aan blijkt Zijn blijde 'inkomste' echter geen triomfantelijke feestparade te zijn. Zij betekent een onvoorstelbare strijd tegen de machten van de duisternis en de leugen. Toch dringt de Heere Jezus, ondanks alle vijandschap, met Zijn liefdesheerschappij door tot in de verste uithoeken van de diepgevallen schepping.
Op fijnzinnige wijze wijst dr. Aalders op de betrouwbaarheid van de topografische en geschiedkundige aanduidingen in de evangeliën. Je proeft heilige verontwaardiging als hij zich keert tegen allen die de feiten van Christus' kruisdood, begrafenis en opstanding als legendevorming willen afdoen. De realiteit van Christus' wederkomst, en daarmee de realiteit van de zin van de wereldgeschiedenis, staan of vallen immers met de realiteit van Christus' dood en verrijzenis!
In het laatste hoofdstuk brengt de auteur Groen van Prinsterer ter sprake als een christenhistoricus die ons de weg kan wijzen wanneer de geschiedenis ons verbijstert en verwart. Groen weet immers niet alleen van de panische schrik van de dingen die gebeuren. Hij getuigt ook van Gods hand in de geschiedenis. Daarmee staat Groen op de bijbelse fundament van de apostelen en de profeten. Van deze profeten haalt de auteur met name Daniël voor het voetlicht als een profeet van de belofte dat God dwars door alles heen de wereldgeschiedenis tot Zijn einddoel brengt. Het is de opdracht van de kerk om de 'vlammende sprake Gods' in het heden waar te nemen en te belijden. Dat is de boodschap van dit geschrift. Bij deze opdracht hebben we de Heilige Schrift nodig. Daarom heeft dr. Aalders gekozen voor de sprekende titel Confiteor - ik belijd, waarbij hij dit belijden bedoelt als lofprijzing die uitspreekt wie God is en wat Hij doet.
Graag beveel ik dit boek ter lezing en ter overdenking aan. Daarbij nog een enkele opmerking. Het is geen geheim dat Augustinus veel voor dr. Aalders heeft betekend. Illustratief hiervoor is de nadrukkelijke verbinding die hij in de inleiding legt tussen het opschrift van zijn boek en de titel van Augustinus' bekendste boek, diens Belijdenissen (Confessiones). Ook Augustinus heeft zich temidden van de chaotische gebeurtenissen van zijn dagen (de val van Rome!) diepgaand bezonnen op het eschatologische karakter van de geschiedenis. Wat dat betreft bemerken we in de werken van deze kerkvader niet alleen de 'schrik van de geschiedenis', maar ook de 'schrik van de voleinding'. Ik vind het opvallend dat ik hiervan weinig heb gemerkt in het boek van dr. Aalders. Augustinus spreekt veelvuldig over de wederkomst van de Zoon des mensen. Als je zijn preken en geschriften leest, proef je de troost van de komende Heiland, maar niet minder de schrik van de komende Rechter van alle levenden en doden. De ernst van eeuwig wel of wee wordt bij hem een krachtige aansporing tot zelfonderzoek, tot het geloof in Christus, tot het belijden van alle zonde, en tot een leven in heilige toewijding aan God. Naar mijn overtuiging behoort de waarschuwing voor het komende gericht niet tot de Augustijnse eigenaardigheden, maar tot de kern van de bijbelse eschatologie. Wie wil blijven bij de bijbelse profetie, kan hier niet omheen. Wie verlangt naar een geestelijke herleving van de kerk evenmin.

J B. TEN HOVE, WAPENVELD

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen