Globaal bekeken

 Van Jan Terlouw, voormalig minister (D66), zoon van wijlen ds. J.C. Terlouw, die in de jaren dertig van de vorige eeuw (mede)oprichter was van de IZB, verscheen een Herfstdagboek - Achter de barricaden (uitgave J. Veen, Amsterdam). Daarin schreef hij over zijn ouderlijk huis:

Vader was dominee, rechtzinnig, wat een ander woord is voor 'behoorlijk zwaar'. Hij was een voortreffelijk spreker. Zijn prachtige stem vulde een kerkgebouw als met muziek. De preektoon, in zijn kringen gebruikelijk, was hem vreemd. Hij kende de Nederlandse dichters en citeerde hen waar dat paste.
Ik had best een aantal bezwaren tegen hem, maar ik ben ze vergeten. Dat is de werking van de tijd, de wonderlijke onverzettelijke grootheid die in de natuurkunde altijd op de x-as staat, de onafhankelijke variabele, soms een geduchte en niet te vermurwen vijand, in een geval als dit de wonderdokter, die de grote kwaliteiten van vader doet oplichten en de mindere doet verbleken.
Als vader in de houten broek stond was hij de gepassioneerde gelovige die, meegesleept door zijn eigen woorden, geen enkele twijfel scheen te kennen. Ik weet hoe dat is. Bij politieke toespraken kan ik ook meegesleept worden door de woorden die bij me opwellen. Dan twijfel ik er niet aan of ik de juiste visie vertolk, de beste oplossing weet, het verlichte pad naar de toekomst ken. Eenmaal van de preekstoel afbleef bij vader veel meer de verwondering dan de overtuiging. Als de winter op een zondag viel en ik dolgraag wou schaatsenrijden op het Uddelermeer, wat niet mocht, dan vroeg ik hem of God er echt mee zou zitten als ik genoot van de prachtige ijsvloer, onder de adem van Ganita, de heks van de Huneschans. Of ik vroeg hoe Gods almacht en barmhartigheid met elkaar te rijmen waren. Kortom, de vragen van de adolescent. Hij zei dan niet, zoals in die tijd en in die kringen gebruikelijk: foei toch jongen, veel bidden en in de bijbel lezen. Hij zei: daar zit ik natuurlijk ook mee. Op de meeste vragen vinden we geen antwoord.
Vader was geen humorist, maar hij had een groot gevoel voor humor. Hij observeerde de mens in al zijn dwaasheid en met zijn grote verteltalent schetste hij de wonderlijke situatie waarin mensen zich manoeuvreren. Hij was een uitzonderlijk man. Ik heb nooit iemand ontmoet die ook maar in de verste verte op hem lijkt, behalve mijn twee broers en mijn twee zussen, die alle vier aspecten van hem voortdragen.
Moeder heeft hem, als gezegd, elf jaar overleefd. Ze was een diep gelovige vrouw en een zeer liefhebbende moeder. Zo'n moeder om wie je, ook zes jaar na haar dood, nog een traan voelt opwellen als je aan haar denkt. Kort na vaders overlijden trouwde onze dochter Pauline. Tijdens het huwelijksdiner heb ik de indrukwekkendste toespraak gehoord die ik ooit heb mogen beluisteren. Van moeder. Nooit eerder had ze bij een dergelijke gelegenheid het woord genomen. Nu deed ze het. 'Vader zou jullie een bijbel hebben overhandigd', zei ze tegen het bruidspaar. 'Dat kan niet meer. Ik doe het in zijn plaats' Veel hartelijke en wijze woorden sprak ze, met een stem die maar een beetje beefde. Nadien heeft ze vaak bij hoogte- en dieptepunten in de familie gesproken. Altijd indrukwekkend. Pas na achtenvijftig jaar huwelijk, nadat ze weduwe was geworden, vond ze het haar taak. Wat hebben we allemaal gemist.'

• En over Israël:
De Palestijnen zijn slachtoffer, zoals de Indianen in Amerika dat zijn geweest, de Inca's, de Koerden, de zigeuners, al die volkeren waarop de machtsstrijd van de sterken neerslaat. De Arabische volken doen niets om het lot van hun broedervolk een positieve wending te geven. De haat levend houden, dat is hun strategie. Ik heb best kritiek op Israël, maar er wordt vaak met twee maten gemeten. De schuld van de wereld tegenover de Joden is onmetelijk. De Israëli's vertrouwen alleen nog zichzelf. Neem het ze eens kwalijk. Hun eigenbelang staat voorop. In dat opzicht is Israël een land als alle andere.

In Trouw stond een zeer uitgebreid interview met prof.dr. A.Th. van Deursen ('de kenner' van de geschiedenis van de 16e en 17e eeuw). In een aparte column bij het interview stond het volgende:

'Wat deden de Vlamingen in de Reformatie?'
Antwoord: De Vlamingen, en de Brabanders, waren in de 16de eeuw de felste calvinisten, niet de noordelijke Nederlanders. Belangrijke gebeurtenissen uit de begintijd van de Reformatie vonden allemaal plaats in het Zuiden, dat toen met de steden Brussel en Antwerpen het welvarendste deel van de Lage Landen was. De eerste 'hagepreek' (illegale protestantse kerkdiensten in de openlucht) was in het Vlaamse Steenvoorde. De Beeldenstorm was een door Vlaamse calvinisten bedacht actiemiddel.
De Spaanse inquisiteur Alva zetelde in Brussel en liet daar duizend calvinisten executeren. De meeste Vlaamse calvinisten vluchtten naar Noord-Nederland. Daar werd geklaagd dat zij nare 'scherpslijpers' waren.
Haarlem voerde de regel in dat hooguit de helft van de kerkenraad uit zuiderlingen mocht bestaan. De beroemde 'Dordtse synode', die een orthodoxe geloofsleer vaststelde, had een grote zuidelijke inbreng. In Vlaanderen is het protestantisme nooit meer teruggekeerd. Spanje behield de gebieden en stond geen godsdienstkeuze toe. Zo is de mythe ontstaan dat 'noord' en 'zuid' altijd verschillend zijn geweest.'
 

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen