Consensus in de kerk

Een goed initiatief
Het mag als bekend worden verondersteld dat men in hervormd-gereformeerde kring niet zo hard loopt voor de Wereldraad van Kerken. Toch blijkt daar een nieuw initiatief genomen te zijn waar heel veel positieve kanten aanzitten. Niet enkel voor hervormd-gereformeerden, maar ook voor de Protestantse Kerk in Nederland, ja zelfs voor alle kerken.
In het blad Kerkinformatie van april 2005 lezen we dat vanaf begin 2006 de Wereldraad per consensus wil gaan stemmen over agendapunten. Men verlaat dus het systeem van besluiten nemen bij meerderheid van stemmen. En men wil ernstig trachten met algehele instemming tot besluiten te komen.

Wat het precies inhoudt?
We citeren uit het betreffende nummer van Kerkinformatie het volgende. 'Het komt er kortweg op neer dat de leiding van de vergadering zo lang mogelijk zoekt naar een oplossing waarin iedereen zich kan vinden. Lukt dat niet, dan kan de conclusie luiden dat de vergadering er blijkbaar niet aan toe is over dat onderwerp een besluit te nemen. Bij sommige onderwerpen is dat niet erg praktisch (benoemingen, financiën), en daarom wordt de regel gehanteerd dat wanneer 75% van de deelnemers aan een vergadering vindt dat er een besluit genomen moet worden, dat er dan alsnog over gestemd wordt. En dan geldt een gewone meerderheid.' Tot zover het citaat. In de verdere toelichting wordt nog geconcludeerd dat het mooie van dit systeem is dat er niet meer gedacht wordt in tegenstellingen, in winnaars en verliezers. Er wordt ook veel meer tijd genomen om te luisteren naar elkaars standpunten en om samen een oplossing te vinden. De onderlinge betrokkenheid neemt toe, terwijl de besluiten beter gedragen worden en daardoor beter uitvoerbaar zijn.
De kwestie van mogelijk tijdverlies blijkt minder relevant te zijn, want, wordt gezegd: 'Wat heb je er als kerkelijke gemeenschap aan om besluiten te nemen waar grote groepen zich niet in kunnen vinden? Dat leidt tot verdeeldheid, en wij vinden dat niet passen bij een kerk, als gemeenschap van Christus.'
Persoonlijk trekken we daar de conclusie uit dat gesteld wordt dat stemmen bij dissensus, dus bij meerderheid van stemmen met alles wat daaraan vast zit om de tegenstemmers te bevredigen of niet te bevredigen, ook de nodige tijd vergt. Het tijdverlies zou dus nog wel eens enorm mee kunnen vallen.

Hoe te wegen?
Onze eerste indruk is dat het een zeer goed initiatief is. Een initiatief dat weliswaar ingaat tegen ons westerse haasten en tegen ons patriarchale rationele denken, doch dat veelmeer eigen is aan het denken van de Schrift en de liefde van Christus. Dat hoeft niet te betekenen dat verschillen verdoezeld worden en dat we alleen maar aardig naar elkaar doen. Het houdt in dat het er heftig aan toe kan gaan, maar dat we, geleid door Woord en Geest, onder biddend opzien tot de Heere, van Hem verwachten er samen uit te zullen komen.
Handelingen 15 met het apostelconvent geeft ons daar een prachtig voorbeeld van. Dat convent eindigt met: 'Toen heeft het de apostelen en de ouderlingen met de gehele gemeente goed gedacht' (vers 22) ... en: 'Want het heeft de Heilige Geest en ons goed gedacht' (vers 28). Prachtige consensus dus, alhoewel er voordien grote onenigheid was (vers 7).
Los van dit concrete bijbelgegeven uit Handelingen 15 ligt het ook geheel in de lijn van heel de Schrift dat consensus eerste optie is. De eenheid in Christus die gelovigen belijden en de vrede die de Heilige Geest in het gelovige hart geeft dat waarachtig voor God buigt, kunnen enkel als doel hebben tot het uiterste te streven naar consensus. En 'waar liefde woont gebiedt de Heer' de zegen'.
Bovendien geven we op deze manier satan minder gelegenheid de twistappel in de kerk te werpen met alle rampzalige gevolgen van dien. Want satan staat constant in de startblokken om mensen keihard te maken, zodat de vuist op tafel komt in plaats van de gevouwen biddende open hand. De listen van satan zijn ontelbaar en zijn sluwheid is ongekend. Hij kan het zelfs voor elkaar krijgen om zeer godsdienstig rechtzinnige mensen als farizeeërs al maar te stijven in zelfhandhaving en eigen gelijk. Voor we het beseffen, zitten we zelf in dat dodelijk heidense circuit. Want ook de meest zuivere gelovige is vanuit zijn oude mens nergens te goed voor. Zodra wij, van welke kerkelijke denominatie of religieuze kleur ook, in zelfgenoegzaamheid aardig tevreden raken over ons eigen geloven, zitten we al in de fuik van satan. Laten we daarom al het werk van satan hartgrondig haten en alles trachten te verhinderen wat hem enige winst zou kunnen bezorgen. Het consensussysteem toepassen op kerkelijke vergaderingen zou er een fors positieve bijdrage aan kunnen leveren. Dat consensus niet altijd kan, heeft men bij de Wereldraad ook begrepen. Vandaar de mogelijkheid soms toch bij meerderheid te stemmen. Kent de Bijbel in bepaalde gevallen ook niet het lot om daarmee de weg van de Heere te leren verstaan?
Wel missen we in de wijze waarop de Wereldraad het systeem presenteert, het beroep op de Schrift als eerste vereiste om tot consensus te komen. Het lijkt er nu op dat men als doel heeft om enkel tot de grootst gemene deler te komen. Doch misschien vergissen we ons hierin ook en speelt als achtergrond toch wel mee om de Schrift als enige norm en bron te hanteren.

Mijmering
Als we terugzien op het kerkelijk gebeuren van de laatste tientallen jaren, komt er veel boven wanneer we veronderstellen dat toen het consensussysteem in de Hervormde Kerk ook reeds bestaan zou hebben. Zoals het in Indonesië al vele jaren bekend is onder de naam moesjawara. Vragen komen bij ons boven en we stellen ze maar vrijmoedig. Niet om oude koeien uit de sloot te halen, maar om toekomstige bezinning te dienen.
Hoe zou het bv. verlopen zijn met de stemming rond de kerkorde van 1951, wanneer het consensussysteem ingevoerd was geweest?
Hoe met de vrouw in het ambt, met homobesluiten, met alles rond Samen op Weg? Zouden we dan de hersteld hervormden gehad hebben, zou de Nederlandse Hervormde Kerk dan nog bestaan hebben omdat de Gereformeerde Kerken waren toegetreden en de Luthersen in een status aparte hadden meegedaan?
En belangrijker nog: zou de ontkerstening dan ook zo'n vaart hebben gelopen zoals nu? Of was het juist andersom geweest, namelijk toenemend geloof in Christus, omdat mede door het consensussysteem de Heilige Geest niet was bedroefd en de satan niet in de kaart was gespeeld? Immers, ons tellen van meerderheid van stemmen speelt veel minder in op het bijbelse denken dan lankmoedigheid, liefde en 'wachten op Gods tijd'. We worden niet voor niets geroepen om achter Jezus aan te komen. Ons aanpassen aan zijn tempo is dus hoogste wijsheid. Bovendien verliezen we Hem dan niet uit het oog, door voor Hem uit te lopen of gelijk met Hem op te gaan.

Zegenrijke wens
Misschien is het in Nederland nog niet te laat om via invoeren van het consensussysteem een geheel nieuwe koers te volgen. Want dat zou de weg kunnen openen voor machtig rijke zegen in de krachtige doorwerking van de Heilige Geest, tot diepe verootmoediging, tot krachtig geloof in Christus alleen, tot intense dankbaarheid om naar Gods Woord te leven en te handelen.
Het zou ook de weg kunnen openen tot ware enigheid met allen die nog steeds de Drie Formulieren van Enigheid hoog willen houden, doch die het zo slecht gelukt om samen te komen en samen te blijven.
In ieder geval is goede oefening in ootmoedig schuldbesef en christelijke liefde, waartoe het consensussysteem gelegenheid geeft, een goede zaak. Want verbrijzeling van hart uit liefde voor onze hoge God en Zijn rijke genade in Christus is een bijbelse weg, waaraan de Heere Zijn volle zegen wil verbinden.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen