Uit de pers

Het Latijn aan zijn eind
U zult er vast over gelezen hebben in de (kerkelijke) pers: De synode van de PKN besloot onlangs dat Latijn niet langer een verplicht onderdeel vormt van de theologische opleiding. En in de Waagschaal van 21 mei windt dr. Wessel ten Boom er zich heftig over op als hij schrijft onder het opschrift 'Aan het eind van mijn Latijn'. Hij verhaalt met smaak over zijn eigen klassieke opleiding. Ik kan me zijn reactie voorstellen: wie zelf de oude opleiding heeft gevolgd of via een verplicht staatsexamen gymnasium-A toegang verkreeg tot de academische studie van de theologie, verbaast zich de laatste jaren steeds opnieuw met welk een gemak anders opgeleiden zomaar toegang ontvangen tot de wetenschappelijke studie van de godgeleerdheid. Hier zijn al eerder keuzes gemaakt waardoor deze, de afschaffing van het Latijn, alleen maar een logisch vervolg lijkt.

Op 7 april jl. besloot de synode van de PKN dat Latijn niet langer automatisch tot het curriculum v n de theologie behoort. Met het oog op een aparte route 'geestelijke verzorging' moet er binnen de predikantsopleiding ruimte komen voor extra vakken op het gebied van pastoraat, ethiek en levensbeschouwing, en daarvoor moet het Latijn wijken. Alleen als keuzevak blijft het nog beschikbaar. Vele synodeleden betreurden het, dat hiermee de toegang tot de bronnen van onze kerk- en cultuurgeschiedenis was geblokkeerd. Maar uiteindelijk stemde toch een ruime meerderheid met het voorstel in, dat, zo ontleen ik aan Kerkinformatie, ook door de theologische opleidingen werd ondersteund. Ik houd het voor mogelijk dat een enkel synodelid die nacht wat minder lekker heeft geslapen, en niet helemaal de beelden onderdrukken kon van zijn eigen gezwoeg met Livius, en zich toen opeens de vreugde van de herkenning herinnerde in juist de taal van de imperator Augustinus ('de kleine verhevene') te horen spreken over de Civitas Dei en Calvijn zijn christelijke leer te zien onderrichten. Angstweet breekt hem uit. Wat heb ik gedaan? Ach man, zal hij getroost zijn door zijn vrouw, als de kerkelijke hoogleraren en het theologisch seminarie hier zelf al vóór zijn, wat zou jij dan dwars liggen? Nee, het is niet erg dat we het proefschrift van Gunning niet meer in het Latijn kunnen lezen. Zijn Nederlandse boeken zijn prachtig genoeg. Dat de in het humanistisch Latijn gedrenkte Calvijn wordt teruggebracht tot een Hollandse polderjongen, is groter verlies. De geestelijke adel van het sursum corda zal voorgoed verstillen. Dat dan vanaf 2006 van een predikant niet meer verwacht kan worden dat hij of zij weet wat Laudate Dominum omnes gen tes betekent, of vesper, ecclesia of confessio, begint al lichtelijk ridicuul te worden. Maar ook dat is nog het ergste niet. Het graaft aan de catholiciteit van onze Kerk als je de taal waaruit zij ontstaan is, waarin zij over God en mens heeft leren denken van TertuIIianus tot aan Thomas toe, als in wezen facultatief afdoet. Hoe kan ons christelijk denken ooit zonder het Latijn worden begrepen? 'Habemus papam'! Het Latijn is de navelstreng tussen Jeruzalem en Utrecht, en wie deze moedwillig doorsnijdt, moet zich niet verbazen als de kerk binnen één generatie op Hbo-niveau belandt. Het is niet alleen stuitend voor mijn overgrootvader, die als enige boerenzoon naar het opleidingscentrum 'Ruimzicht' mocht om daar Latijn en Grieks te Ieren met het oog op zijn roeping als predikant, en die letterlijk van elk dubbeltje dat hij in Utrecht uitgaf rekenschap moest afleggen.
Het afschaffen van het Latijn is voor alles de in deemoed verklede verachting voor de schatten van het heidendom. Zoals Israël heeft moeten leren dat zijn huizen, baktroggen en wijnpersen door de Heer uit pure genade uit de hand der heidenen werden geschonken, zo mogen wij bedenken dat wij ons geloof hebben te danken aan de taal van, inderdaad: Pilatus. Wie deze taal afschaft, geeft blijk van een uiterst hoogmoedig standpunt niets te willen weten van zijn eigen afkomst en leerschool. Ja, de vraag dient zich aan: is het eigenlijk geen zonde tegen de heilige Geest, als je meent niet meer te hoeven weten wat 'Iesus Nazarenus Rex Judaeorum' betekent? INRI ..., dat was toch zoiets als 'moge hij rusten in vrede'?

Wessel ten Boom geeft toe: op zich is het niet erg om Latijn af te schaffen. Maar de Verbi Divini Minister als het eigenlijke steun- en concentratiepunt van onze kerk, wordt afgeschaft. Dat is er aan de hand. Ten Boom vindt dat de Synode heeft gekozen tegen de klassieke predikant, met zijn dogmatiek en zijn kerkgeschiedenis, zijn liefde voor de schone letteren en kennis van filosofen. Tegen de man of vrouw die nog iets representeert van een zelfstandig profetisch en geestelijk geweten. 'U suggereert,' aldus Ten Boom tot de Synode, dat een predikant in een verpleegtehuis of een gevangenis het eigenlijk wel zonder klassieke scholing kan stellen.

Waar de moed om volmondig tegen de gemeenten en alle kortademig 'feel-good-theologie' in, te durven zeggen: het behoort tot de 'notae ecclesiae' dat ons geloof komt uit het Woord. Dat wil zeggen dat het heil, hoe je het ook wendt of keert, hangt aan deze letter. Wij verwachten dus van de predikanten als de verkondigers van dit Woord dat zij thuis zijn in het rijk van de geest. Dat zij een helder hoofd hebben dat zelfstandig kan denken, oordelen, waarderen en dat de noden van het hart weet te verwoorden. En waar leer je dit denken? Bij de klassieken en al hun nabloeiers. O, het doet zich voor als een maatschappelijk verantwoord offer dat de huidige tijd nu eenmaal vraagt: ruim baan voor de gemotiveerde pastor; zelfs het Latijn moet daarvoor wijken. Maar het is de spruitjesgeest van een kerk die ten diepste haar eigen cultuur haat en meent zich terug te kunnen trekken op 'het christelijke'.

Ten Boom sluit zijn polemische bijdrage richting Synode af met de opmerking dat niet alleen het Latijn is afgeschaft maar ook de klassieke predikant. Ik citeer: 'Heb dan ook de wijsheid om duidelijk te maken wat dat beroemde protestantse geloof nog méér inhoudt dan het credo dat iedereen over God moet kunnen meepraten, het liefst ongehinderd door enige kennis.' Ik vind het moeilijk om hier neer te schrijven, maar waarom mag iemand niet gewoon schrijven wat hij vindt: de kerk heeft veel van haar recente problemen mede te danken aan een sterke niveaudaling van nogal wat van haar voorgangers. Wie soms kennis neemt bijvoorbeeld via kerkbladen wat door academisch gevormden wordt beweerd en geschreven, schrikt, al is het alleen al door het zwaar misvormde Nederlands dat wordt gebruikt. Geen jagers- en geen visserslatijn, maar domineeslatijn dus.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen