In memoriam Jan Zlatohlavek

In Praag is op 94-jarige leeftijd overleden ds. Jan Zlatohlavek. Hij werd geboren in Wenen en kwam naar Tsjechië, waar hij predikant werd en een lange staat van dienst had. Op oudere leeftijd werd hij na een de staatsmacht onwelgevallige voordracht voor de ring van predikanten door het communistische regime afgezet. Hij moest in één week zijn gemeente Velim verlaten en de pastorie ontruimen. In een oude, leegstaande pastorie ergens in een ander dorp waar openbaar vervoer mankeerde, vonden hij en zijn vrouw onderdak.
Sindsdien werkte hij overdag in de tuin en 's nachts mocht hij de wacht houden op een internaat in Colin; zijn vrouw werd caissière bij een supermarkt. Zij werden door de koeriers van de Stichting Hulp Oost-Europa van tijd tot tijd opgezocht en gesteund in hun moeilijke positie. De oudste zoon Martin, hoogbegaafd, werd als eerstejaars van de universiteit te Praag verwijderd en de toegang tot de academische examens ontzegd. Martin vond werk als museumassistent. Hij trouwde met de dochter van de dissident dr. Jakup Trojan, overtuigd aanhanger van Charta 77, die ook geen predikant mocht zijn en in een fabriek te werk gesteld was.

Gecollaboreerd
Na de Wende werd Martin weer toegelaten tot de studie. Dat betekende - en dat tekent de situatie - als eerstejaars weer van vooraf aan beginnen. En dat terwijl hij - na zovele jaren als autodidact gestudeerd te hebben - alle hoogleraren ver vooruit was. Zij hadden ook vrijwel allen min of meer gecollaboreerd met de machthebbers, met uitzondering van de oudtestamenticus Jan Heller, die zijn nek uitstak voor zijn studenten, en vooral voor hen die niet meer studeren mochten.
Na de val van het communisme in 1989 legde Martin in zeer korte tijd twee doctoraalexamens af: in de theologie bij ons in Amsterdam en in de kunstgeschiedenis aan de letterenfaculteit in Praag, beide examens cum laude. Hoewel uiterst getalenteerd voor een leerstoel hebben de domme restauratieve krachten dat verhinderd. Een begerenswaardige positie aan de faculteit waarin na de korte periode van zuivering allen weer terugkeerden, was het zeker niet.

Vrijheid van geest
Op maandag 18 juli hebben mijn vrouw en ik in de protestantse Clementskerk aan de Klimentska in Praag de indrukwekkende rouwdienst van ds. Jan Zlatohlavek bijgewoond waarin de emeritus-predikant Alfred Kocab voorging. Indrukwekkend niet door een veelheid van woorden, maar juist door de sobere, waardige en sympathieke wijze waarop ds. Kocab zijn oudere collega, vriend en medebroeder in de verdrukking herdacht.
De nadruk viel geheel op het evangelie der opstanding, zoals ds. Kocab na afloop van de dienst zijn prediking voor ons samenvatte: 'Waar het om gaat, is dat de levende God niet een God is van doden, maar van levenden, want voor Hem leven zij allen' (Luk. 20:38). Wie het geloof van Abraham, het geloof in Jezus Christus deelachtig is, zal met Hem leven en de dood niet zien. Dat is immers het centrale waar het op aan komt, wanneer wij oog in oog staan met de realiteit van de dood. Ds. Kocab was ook een van diegenen die nooit de knie voor de Baäl van de communistische machthebbers gebogen hebben en de vrijheid van geest volstrekt bewaard heeft. Ook hij was dissident, afgezet als predikant van de Salvatorkerk, de oudste echt protestantse kerk in Praag, en veroordeeld tot stoker - en dat vijftien lange en uitzichtloze jaren. Ds. Zlatohlavek en ds. Kocab hebben met volharding hun kruis gedragen en het geloof behouden. Het is een voorrecht zulke predikanten te hebben leren kennen. Het is zaak dat wij hun geloof navolgen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen