Pleidooi voor bevindelijk geloofsleven

Onder de titel Toekomst voor de gereformeerde traditie verscheen een boek als uitgave van het Nederlands Dagblad, onder redactie van adjunct-hoofdredacteur Koert van Bekkum. Het boek is geschreven naar aanleiding van een congres, dat deze krant vorig jaar belegde. De bijdragen van het congres zijn in het boek opgenomen.

Inhoud
Zonder dat we de namen noemen van de diverse auteurs, willen we wel enkele hoofdlijnen schetsen van zaken die aan de orde komen. Er wordt een pleidooi gevoerd voor bevindelijk geloofsleven juist nu. Dit bevindelijk geloofsleven kan ons ondersteunen om weliswaar in de wereld te zijn, doch niet ervan. Al dient tegelijk gezegd te worden dat de innerlijke dimensie van het geloofsleven niet ten koste mag gaan van institutaire organisatievormen. Want ook het institutaire, zeker in kerkvormen, heeft alles te maken met het werk van de Heilige Geest. Anders worden we binnen de kortst mogelijke tijd weggeblazen door de afgodische machten van de tijdgeest. Temeer daar onze kerkelijke situatie steeds meer lijkt op die van vóór Constantijn de Grote - een kleine christenheid temidden van veel heidendom.
Daarom hebben we kracht van God nodig om op bijbelse wijze, zowel in leer als in leven, in te gaan op de huidige context. Het is zaak dat we er hierbij op letten vanuit de kern van het evangelie vooral positief in te steken, opdat we onze calvinistische erfenis niet negatief en onvruchtbaar communiceren. Dat zal in wezen ook niet anders kunnen, omdat het calvinisme ons terug wil leiden naar de Schrift en vanuit die Schrift wil opkomen. Het theocratische element zal daarom ook niet kunnen ontbreken. Zo zal de Schrift zelf en daarin haar inhoud ons de nodige bezieling geven. We zullen het calvinistische Schriftgeloof zelfs willen doorvertalen naar ook het economische leven toe, waarbij we er op toe dienen te zien dat we nooit radicaliseren. Vanuit het verbond van God kunnen we de juiste matiging vinden.

Waarom traditie?
Na deze korte, inhoudelijke typering van het boek willen we tot enige evaluatie komen. Het eerste wat ons opvalt, is dat de auteurs spreken over de gereformeerde traditie. En we vragen: 'Waarom deze insteek?' Speelt er nog iets in mee van een verlangen naar 'de parade der mannenbroeders'? Of geeft een geheel andere achtergrond de toon aan?
In ieder geval mag als bekend worden verondersteld dat juist vanuit het gereformeerde denken het woord 'traditie' een beladen term is. In de confrontatie met Rome heeft de Reformatie immers de tweebronnenleer afgewezen.
De Reformatie wilde niet, zoals Rome, teruggaan op Schrift en traditie, doch enkel op de Schrift - het bekende Sola Scriptura. Artikel 7 van onze Nederlandse Geloofsbelijdenis getuigt daar op indrukwekkende wijze van.
Daarom werkt het naar ons gevoelen verwarrend dat het boek zo zeer focust op de gereformeerde traditie. Of bedoelt men toch eigenlijk niet de gereformeerde traditie, maar de gereformeerde confessie? Enkele aanzetten in het boek geven althans deze richting aan. Het boek zou ongetwijfeld aan helderheid en zeggingskracht gewonnen hebben, wanneer het enkel de insteek genomen had bij de gereformeerde confessie.
Dan had de Schrift volop tot spreken kunnen komen, aangezien die confessie geheel uit de Schrift opkomt en naar de Schrift toeleidt. Bovendien had dan de gereformeerde traditie opnieuw geijkt kunnen worden aan de Schrift en daarin aan de gereformeerde confessie.

Waar blijft de gereformeerde gezindte?
Een andere vraag die opkomt, is waarom men als titel van het boek niet heeft: gekozen voor Toekomst voor de gereformeerde gezindte? Ongetwijfeld hadden er dan nog meerdere auteurs aangezocht moeten worden, vanwege de uitgebreidheid van die gezindte. Doch men had het probleem wel scherper in het vizier gekregen. Bovendien was men meer in lijn geweest met de historische traditie van ons vaderland, waar het begrip gereformeerde gezindte toch reeds een kleine twee eeuwen een gegeven is.
Nu is het ongetwijfeld waar dat de gereformeerde gezindte ondenkbaar is zonder gereformeerde traditie en ook zonder gereformeerde confessie, maar enkel spreken over de gereformeerde traditie zonder relatie tot de volle breedte van de gereformeerde gezindte, kan ook niet. Spreken over de gereformeerde gezindte zou overigens ook helder gemaakt hebben dat er nogal wat diversiteit is over de vraag wat gereformeerde traditie is. Zelfs zou aan de dag getreden zijn dat er geen eenheid is inzake het verstaan van de gereformeerde confessie.
Daarmee willen we uiteraard geen pleidooi voeren voor negatief omgaan met verschillen, zodat we nog verder uit elkaar gedreven worden. Wel willen we stellen dat het noodzaak is om helder zicht te hebben op de problemen, wil er ooit iets tot stand kunnen komen van heling. Het ligt diep in de Schrift verankerd dat de Heere enkel werkt in de weg van totale openheid, waarin ook de onderste steen van schuld, nood en zorg naar boven komt, opdat de Heere door Woord en Geest heling kan geven vanuit het hart van het evangelie.

Moge samenkomen wat samen hoort
Vaak wordt de wens geuit dat de Heere nog eens bijeen zou mogen brengen wat bijeen hoort. Ongetwijfeld een vrome wens en ook een goede wens. Doch hoe vullen wij dat in? Een vraag is ook: 'Hoe zou God dat gaan invullen?' Zou de invulling door God samenvallen met de invulling van onze wensen en gedachten?
In ieder geval is onze invulling vaak een invulling buiten de schuldvraag om. We willen allen die van harte achter het gereformeerd belijden staan, bijeenbrengen. Doch gaat dat zomaar? Het kan in elk geval niet buiten de (kerkelijke) schuldvraag om. Als het niet buiten de (kerkelijke) schuldvraag om kan, kan het dan buiten hen om die weliswaar niet van harte volop achter het gereformeerd belijden staan, maar die er toch in elk geval een kerkelijke binding mee hebben en ook inzake hoofdgegevens er nog alles mee te maken hebben? Al is het alleen maar, omdat ze het Sola Gratia, het Sola Fide en het Sola Scriptura van harte belijden.
Bovendien is er nog iets. Stel dat gaat samenkomen wat samenhoort en dat we daar enkel de gereformeerde gezindte, mogelijk zelfs de gereformeerde gezindte in een soort engere zin, onder verstaan, zijn we er dan? Wat moeten we in dat geval aan met mensen die verstandelijk weliswaar voor de gereformeerde waarheid zijn, doch als onwedergeborenen nog boordevol vijandschap tegen de levende Christus voortleven? Kunnen we inzake deze mensen ook zeggen dat moge samenkomen wat bijeen hoort?
In ieder geval kunnen we dat niet met een goed beroep op de Heidelbergse Catechismus vraag antwoord 21 en 55, waar het gaat over het ware geloof en de gemeenschap der heiligen.
Uiteraard willen we hiermee geen pleidooi voeren voor een kerk van enkel wedergeborenen. Wel willen we aangeven dat het gezegde: 'moge samenkomen wat samenhoort' nog niet zo eenvoudig concreet is in te vullen. In ieder geval zitten we voor we het beseffen, midden in het separatistisch denken en dat kan nooit de bedoeling zijn, laat staan dat het de oplossing geeft.
Hoe we het ook wenden of keren, we zullen allen dwars door de (kerkelijke) schuldvraag heen moeten, om daar mee klaar te komen. Niet enkel de gereformeerde gezindte, wie daar dan ook onder verstaan mogen worden, maar ook al de anderen in Nederland die nog iets met de Reformatie van de zestiende eeuw van doen hebben.
Kerkbreed en kerkenbreed zal er verootmoediging nodig zijn, want we hebben allen gezondigd en derven de heerlijkheid van God. Samen ons ziek zijn erkennen dus, opdat we samen gezond mogen worden.

N.a.v. Koert van Bekkum (red.):
Toekomst voor de gereformeerde traditie.
Uitg. Nederlands Dagblad, Barneveld; 126 blz.; € 10,00.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen