Beleid in de kerk

Nadere toespitsing
In Woord en Dienst, het tweewekelijks opiniërend magazine voor de Protestantse Kerk in Nederland, stond in het nummer van 25 juni een interview met ds. P. Verhoeff, de scheidende voorzitter van Op Goed Gerucht, en met ds. J. Offringa de aantredende voorzitter. In dat interview kwamen ook beleidsvragen aan de orde, onder andere van de kerk zelf en van Op Goed Gerucht, een beweging - geen modaliteit - van het brede (moderne) midden van de kerk.
Van het beleid in de kerk zelf wordt gezegd 'dat behoudende krachten binnen de PKN steeds harder aan de touwtjes trekken' en 'dat de PKN onmiskenbaar een aantal behoudende trekken heeft en er nog steeds een sterke tendens is om vooral naar binnen te kijken.'
Van het eigen beleid van Op Goed Gerucht heet het dat 'men steeds op zoek is naar contact met de cultuur, de wereld waarin wij leven'. Verder: 'Wij leggen de link tussen de Schrift en de alledaagse werkelijkheid.' Men wil open kerk zijn, 'want de wereld en de samenleving hebben ons iets te bieden'. Divers als men is, 'zijn wij allemaal overtuigd van de kracht van de verhalen van de Schrift. Juist de confrontatie van de Schrift met de werkelijkheid levert veel op'. 'Een eenduidig theologisch standpunt is er niet, massieve waarheden willen we niet. Bewust niet. Wij bewegen ons in de ruimte van het levende Woord. Dat is een goed gerucht dat ons raakt, verbaast en ontroert. Het is een Woord dat zich niet laat vangen in dogmatische posities, vastgelegde theologie, kanselboodschappen en synoderapporten. Laat deze kerk daarom vooral een kerk zijn van prikkelend debat, vrijmoedigheid en ruimte voor verschillende standpunten.'
Verder laat de aantredende voorzitter, ds. Offringa, protestants predikant te Kesteren, weten dat wat hem betreft de positie van Op Goed Gerucht de komende jaren in de kerk duidelijker op de agenda komt, 'waardoor onze stem richting synode en kerkbestuur meer body krijgt'. In dit verband valt zelfs het woord 'machtsspel'. Letterlijk wordt gezegd: 'Als je niet aan het machtsspel meedoet, dan ga je eraan, dan word je keurig afgeserveerd.'

Enerverende modernisering
In dit verband komt in het interview ook het beleid van de Gereformeerde Bond aan de orde. Uit de mond van ds. Verhoeff tekenen we op: 'De opstelling van de Gereformeerde Bond is sinds de vereniging veranderd ten opzichte van vroeger. Vroeger was dat een massief blok, maar het vertrek van de hersteld hervormden heeft de Bonders een bepaalde vrijheid gegeven. Zij hebben zich lang geremd gevoeld door de zware jongens die over de leer waken, doodsbang om voor onzuiver in de leer te worden versleten. Daar komt nu meer ruimte en ik heb zelf de hoop dat er vanuit die nieuwe openheid een gesprek kan ontstaan tussen de verschillende richtingen.'
Ten slotte is het ds. Offringa, die nog een boekje open doet over beleid in de eertijds Gereformeerde Kerken. Hij zegt: 'Tijdens mijn studiejaren aan de VU, ik ben van 1957, maakte ik mee hoe de moderne tijd de gereformeerde wereld binnendrong. Het was even slikken, maar dankzij Kuitert, Wiersinga, Baarda, Firet, Schuman hebben we in gereformeerde kring de hele modernisering over ons heen gehad.
Het was moeilijk, maar ook enerverend en zeker nodig. Wij waren als gereformeerde kerken helemaal klaar voor de moderne wereld. Maar het lijkt wel alsof we daar in de PKN, met sterke behoudende krachten, weer helemaal opnieuw doorheen moeten. Dat is tamelijk vermoeiend, maar een stem als de onze is daarbij hard nodig. Anders gaat het niet goed met het kerkje.'

Opmerkingen
Het is niet de bedoeling alle hierboven genoemde zaken tot in detail door te nemen. Wel willen we enkele hoofdmomenten nader belichten. We beginnen met het woord 'machtsspel', dat werd gebruikt. In de kerk zou er ook een machtsspel aan de orde zijn en het is nodig daar aan mee te doen.
Toch zijn daar nogal wat opmerkingen omheen te maken. Is het wel zo sterk, als macht in de kerk een grote rol speelt? In ieder geval zal het dan wel de macht dienen te zijn van Hem, die gezegd heeft dat 'Hem alle macht is gegeven in hemel en op aarde'. Die macht wil Christus maar op één manier in de kerk realiseren, namelijk door Woord en Geest.
Uiteraard gebruikt Hij daar mensjes voor. Mensjes die met het gezag van Christus bekleed zijn als ambtsdrager, of die als niet-ambtsdrager evenwel toch geroepen worden de stem van Christus helder te laten klinken. Via deze mensjes gebruikt Christus er de ambtelijke vergaderingen voor.
Ondertussen wel allemaal onder de voorwaarde dat de macht van Christus niet wordt overschaduwd door menselijke macht die tegen Woord en Geest ingaat. Dat betekent dat het er toe gaat op de wijze zoals Paulus dat onder' woorden brengt, als hij zegt dat 'Gods kracht in zwakheid wordt volbracht'. Elders heet het: 'Als ik zwak ben, dan ben ik machtig.'

Waarheidsrealisering
Macht in de kerk is dus macht van  'Christus en daarin macht van Woord en Geest'. Terwijl hierbij onze menselijke macht er gebroken af dient te komen, opdat we de macht van Christus niet blokkeren. Prof.dr. H. Jonker spreekt in zijn boek Theologische Praxis over Waarheidsverwerkelijking. De macht van Christus wil in en via de kerk aan de dag treden als verwerkelijking van de waarheid. Immers, door de zonde zijn wij beroofd van de ware waarheid. We zijn aangewezen op de waarheid die ons van buitenaf wordt geopenbaard en aangezegd. Het is de waarheid over onszelf en over God. Een waarheid ook die harde kanten heeft. De waarheid over onszelf is immers ontmaskerend. En de waarheid over God heeft ergerniswekkende facetten, want de hele wereld is voor God verdoemelijk (Rom. 3:19). Al is er gelukkig ook meer, want Christus heeft gezegd: 'Ik ben de Waarheid'. De waarheid over God houdt ook en vooral in dat God in Christus de wereld met Zichzelf was verzoenende (2 Kor. 5:19). Daarom hoort bij de waarheid over God ook zijn èmet, zijn onverbrekelijke trouw tot redding van zondaren, geopenbaard op Golgotha en met Pasen. Allemaal zaken die in de kerk de hoogste prioriteit dienen te hebben. Pas dan zal kerkelijk beleid als machtsspel goed functioneren en zal de Heilige Geest zijn ongekende gang kunnen gaan. Tegelijk zal de relatie naar de cultuur en de samenleving daarbij niet tekortkomen.

De Gereformeerde Bond
Wat het beleid van de Gereformeerde Bond betreft, zoals ds. Verhoeff dat waardeert, die evaluatie ligt geheel voor zijn rekening. In ieder geval zijn er nogal wat vragen bij te stellen. Ook vragen die nog niet opgelost zijn. Immers, er heerst binnen de kringen van de Gereformeerde Bond nog veel verdriet over alles wat gebeurd is. En met vragen als: 'Waar ligt de schuld van de huidige scheuringen?' wordt diep geworsteld. Is het een oordeel van God over onze zonde en mag dat oordeel dan, verstaan worden als kastijding van onze hemelse Vader, waarin Hij ons op het goede spoor wil brengen?
In elk geval zijn we persoonlijk van mening dat de Gereformeerde Bond hierin zelf ook niet als Pilatus de handen in onschuld kan wassen, evenmin trouwens als de Protestantse Kerk en de hersteld hervormden dat zullen kunnen. Het zou dan ook een grote zegen zijn, wanneer er algehele verootmoediging zou optreden. Dan zou alles rond deze scheuren en breuken nog ten goede kunnen meewerken, doordat het de Heilige Geest gaat verblijden in plaats van bedroeven. Dat zou ook de beste basis vormen voor alle vormen van kerkelijk beleid.
Wat de Gereformeerde Bond betreft is er voortdurende bezinning over beleid en zal er dit najaar ook publiciteit over zijn roeping in en verantwoordelijkheid voor de kerk komen. Doch dat het beleid veel zal veranderen, ligt niet in de rede, want we willen blijven staan op de hechte basis van de Schrift, die naar onze overtuiging in de gereformeerde belijdenisgeschriften in hoofdlijnen en kernboodschap het meest zuiver vertolkt is.

Nieuwe insteek
Wel zal de nieuwe situatie een nieuwe insteek van ons vragen. Als die zal uitlopen op een gesprek tussen de verschillende richtingen, zal ons dat welkom zijn. In het verleden hebben we dat gesprek evenzeer gezocht en we zijn ook bepaald nog niet zonder energie van Hem, die moede noch mat wordt. Wij vertrouwen dat die energie ons zal sterken om, ook in kritische zin naar de kerk toe, de fakkel van Gods Woord hoog te houden.
Wat ons ondertussen heel diep op het hart ligt, is dat het ons door de genade van God gegeven moge worden dat de hartslag van het gereformeerde belijden en daarin de hartslag van de Schrift zelf, zodanig bij ons zal functioneren dat er diepe wervende kracht vanuit zal gaan voor kerk en samenleving. Dat betekent dat die hartslag allereerst bij ons op orde zal dienen te zijn en vervolgens ook bij anderen. Al beseffen we terdege dat God het ook best zonder ons voor elkaar zou kunnen krijgen.
Daarom zijn we, als we op God en Zijn rijke genade letten, best vol goede moed voor de kerk en voor ons staan in de kerk. Wanneer we in alle eigen zwakheid enkel steunen op Gods kracht, dan zal Hij zeker onze kracht vernieuwen, zoals Hij dat ook bij David heeft gedaan tegenover Goliath. En hoezeer we ook blijven betreuren dat er meerderen uit ons midden 'hersteld' zijn geworden, ook zonder hen doch met onze machtige Heere God, zien we niet tegen de toekomst op. Want hoewel hun vertrek een aderlating is en slecht voor de kerk, als ons beleid geheel of gedeeltelijk op mensen zou steunen, dan is het ook maar arm met ons gesteld. Of dat in het verleden wel gebeurd is, zoals ds. Verhoeff veronderstelt, laten we voor zijn verantwoording.

De Gereformeerde Kerken
Wat het voormalige beleid in de vroegere Gereformeerde Kerken betreft, zoals ds. Offringa dat aanhaalt, het volgende. Als hij bedoelt te zeggen dat de confrontatie met de moderne tijd hen heeft verlost van de triomfantelijkheid der mannenbroeders, van onbijbels emancipatiestreven, van rationele leerstelligheid en van wetticisme, dan kunnen we dat alleen maar toejuichen. Doch als ze, wat te vrezen is, weggegroeid zijn van het wezenlijk katholiek gereformeerde geloof, dan is dat zeer te betreuren.
Immers, er zijn onomstotelijk vaststaande waarheden van de Schrift, vastgelegd ook in de oud-kerkelijke en reformatorische belijdenisgeschriften, die, wat hun inhoud betreft, zo onopgeefbaar zijn dat we bij loslating ervan door de moderniteit worden ingepakt en in het heidendom terechtkomen. Prof. Kuitert is wat dat betreft een baken in zee. Daarom zou het fantastisch zijn dat zij die voorheen tot de Gereformeerde Kerken behoorden, in hun huidige identiteitsworsteling elke vorm van rationalisme zouden verliezen, om terug te keren tot de ware bijbelse spiritualiteit van de vreze des Heeren.
Die terugkeer heeft ook de Gereformeerde Bond (opnieuw) nodig, die terugkeer heeft de Protestantse Kerk nodig, die terugkeer hebben evenzeer alle andere kerken van gereformeerde origine - tien en meer in getal - nodig. Alleen de ware vreze des Heeren kan ons genezen van de malaise die er in de volle breedte van kerkelijk Nederland heerst. Een genezing die God alleen kan schenken en die we ook in groot vertrouwen van Hem mogen verwachten. Verdiend hebben we het tegendeel, doch God is een God van genade, Die het onmogelijke mogelijk kan maken via de krachtige doorwerking van Woord en Geest. Veel gebed zou hierin nog wel eens het beste kerkelijk beleid kunnen zijn. De Heere wil gebeden zijn, zeker ook in kerkelijk beleid. 'Laat ons bidden ...'

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen