Globaal bekeken

Ö p 19 december 1948 veroverden Nederlandse troepen Jogyakarta, "de regeringszetel van de Republiek Indonesië (op 17 augustus 1945 uitgeroepen). Op 27 december 1949 vond in Jakarta de 'ceremoniële machtsoverdracht' door Nederland van Indonesië plaats. Dr. T. B. Simatupang, chef-staf van de Indonesische strijdkrachten, schreef 'een authentiek verslag' in Het laatste jaar uan de Indonesische vrijheidsstrijd 1948-1949 (in Nederland uitgegeven bij Kok, Kampen, 1985). In dit boek schreef prof. dr. J. Verkuyl een korte levensschets over Simatupang, aangevuld dooreen artikel van J. A. A. van Doorn, waarin hij het boek van Simatupang introduceert. Een fragment: , i

'De kostelijkste anekdote uit het boek komt echter uoor in het gesprek dat het Indonesische delegatielid Simatupang uoert met leden uan de Nederlandse delegatie, najaar 1948 in het Middenjavaanse Kaliurang. Men bespreekt de radiorede uan luitenant-gouverneur-generaal Van Mook bij diens aftreden kort tevoren. Van Mook had zichzelf daarbij vergeleken met Mozes die het immers ook ontzegd was het beloofde land, reeds zo dichtbij, te betreden.

Simatupang, die zijn bijbel terdege kende, had bij dit gesprek sarcastisch opgemerkt dat Van Mook kennelijk was vergeten waaróm Mozes het beloofde land niet mocht binnengaan: hij had gezondigd. Simatupang bedoelde: hij had in 1947, bij de eerste militaire actie, gepoogd de Republiek te overweldigen.

Na een moment uan verwarring antwoordde een van de Nederlandse gesprekspartners met een tegenvraag: of Simatupang dan niet wist wie Mozes was opgevolgd. Simatupang begreep de onuitgesproken bedreiging die in deze retorische vraag lag opgesloten: zoals Mozes' opvolger Jozua de stad Jericho voor het Joodse volk had weten te veroveren, zo zou Van Mooks opvolger Beel wei eens kunnen overwegen Yogya aan te vallen.

Het was een oer-Nederlands debat dat hier werd gevoerd: een stukje bijbelexegese met een verborgen actueel-politieke strekking. Kort nadien zou Simatupang de Republikeinse hoofdstad overhaast te voet ontvluchten toen Beel de trompetten stak voor Yogya.'

T oen Simatupang in 1990 was overleden, schreef ds. J. van der Linden in het Centraal Weekblad een in memoriam. Enkele fragmenten:

• 'Simatupang werd geroepen vanuit de bergen uan Sumatra, dichtbij dat andere prachtige Toba-meer. Daar kwam aan het begin van deze eeuw Petrus' Meester voorbij, want hij had dat Batak-uolk op het oog om het uit te leiden uit de nacht van het heidendom naar een nieuwe dag. Christus was immers op weg gegaan en Hij blijft dat doen "om te zoeken en te redden wat verloren was". Daarop blijft heel Zijn verlossingswerkgericht. Zo heeft Batakland Hem herkend en vond Simatupang Zjjn Meester. Zo hebben onze voorouders Zijn stem gehoord, dankbaar dat Hij naar hen en in hen naar ons had omgezien "toen wij nog zondaren waren". Zo ging het Batakse volk Hem ter harte.'

• 'Zijn inzet in de strijd om de vrijheid uan Indonesië bracht hem de verering van heel het Indonesische volk.

Dat bleek uit de Indonesische pers na zijn heengaan. Voor mjj ligt Suara Pembaruan: "de stem der vernieuwing" (de Indonesiche Trouw). De schrijver van dit stuk over Simatupang zoekt naar figuren met wie hjj Simatupang (Pak Sim in de volksmond) kan vergelijken. Hij roept dan het beeld op van Mozes, die eens zijn volk uitleidde uit het diensthuis naar het beloofde land. Beloofdjazeker. Want als christen die zijn bijbel kent, wist Simatupang dat de Eeuwige elk volk zijn eigen eer en heerlijkheid had gegeven en dat die eer en heerlijkheid alleen in vrijheid kon worden bereikt.

Niet alleen met Mozes wilde de schrijver in dat blad Pak Sim vergelijken. Hij had, als eens Jozua, ook zijn volk in het beloofde land in zijn nieuwe situatie mogen consolideren. Hij was in oorlog en vrede een man die zijn volk voorging in alles.'

Wissel omgehaald

'Geen wonder dat deze man met Soekarno in botsing moest komen. Simatupang heeft daarbij alles op het spel gezet. Tot generaal was hij in het Indonesische leger opgeklommen, tot hoge macht. Hij heeft die machtspositie opgeofferd en is daarna in de kerkelijke

wereld een centrale figuur geworden. In Jakarta was hij ambtsdrager in het ambt aller gelovigen in de Kwitang Kerk. Daar wil ik graag iets meer ouer zeggen. Die Kwitang Kerk is in de Indonesische kerkelijke wereld een begrip. Naast de blanke kerkelijke gemeenschap, die zich in de Kwitang Kerk als gereformeerde belijder thuis uoelde, stond een Maleis sprekend deel uan diezelfde Kwitang Kerk. Daaraan was de Batakse predikant, ds. Siagian uerbonden. Hij kende maar één ideaal: om zijn gemeente uit de bouwen tot een kerk waarin alle uolkeren uan Indonesië zich thuis voelden. Dat ideaal is werkelijkheid geworden. De kerk uan Kwitang telt nu dertien uerschillende uolkeren onder haar leden. Voorganger is een predikant uit Toradja-land. Van deze kerk was Simatupang lid, samen met zijn urouw uit de hoge Javaanse adel.

Simatupang deelde het ideaal uan die Kwitang Kerk, als voorspel op het uisioen uan de schare die niemand tellen kan, uit het boek Openbaring. Zo nam Simatupang zijn plaats in onder het uolk dat zich op weg weet naar de stad uan dat uisioen. Zo is Simatupang gestoruen zoals hij heeft geleefd.

Twee dagen voor zijn heengaan, aan het einde van het bezoek van zijn pastor uit Toradja-land, wilde deze met Simatupang bidden.

Maar deze uroeg op zjjn beurt de hand uan zijn pastor en bad toen met hem: "Mijn God, mijn Vader in Uw handen, aan Uw genade uertrouw ik mij."

Hij wist dat het laatste in het leuen uan Christus' leerlingen blijft: "Daar alleen uind ik oneindige barmhartigheid".'

Na de spijtbetuiging van minister Bot bij de herdenking van 60 jaar onafhankelijkheid van Indonesië meenden we er goed aan te doen dit nog eens voor het voetlicht te halen.

V.D.G.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen