Herontdekking van het levende Woord

Enkele jaren geleden gaf de theoloog Donald Bloesch een verrassend doorkijkje in de hedendaagse evangelische cultuur. Hij deed dat in Idea, het gemeente-opbouwblad van de Evangelische Alliantie. Op niet mis te verstane wijze bekritiseerde hij het gemis aan eerbied in de diensten. Het moet vooral gezellig zijn. Ook het besef van de heiligheid van God ervoer hij als een pijnlijk manco. Erediensten dreigen bovendien tot een schouwspel te verworden, waarin geappelleerd wordt aan de zintuigen. Voorgangers roepen nog wel op tot het nemen van een beslissing, maar die beperkt zich bijna steeds tot de ongelovigen. Waar klinkt nog het appèl aan het adres van gelovigen om het kruis van het discipelschap op zich te nemen?
Ook stelt hij de vraag of het verwachtingsvol uitzien naar het werk van de Heilige Geest niet al te vaak stilzwijgend en misschien zelfs wel onbewust is ingeruild voor het werken met allerlei menselijke technieken en strategieën om het gewenste resultaat te bereiken. Natuurlijk begrijp ik dat zo'n antithese niet meer in onze tijd past, maar daarom stellen we ook alle stromingen en dus heel de christenheid onder de kritiek van Gods Woord; dat kan alleen maar heilzaam werken.

Ongeduld of lijdzaamheid
Nog iets. Verraadt het inwisselen van de kerk voor de groep niet een geweldig stuk ongeduld? Tussen haakjes: weer die doperse geest. Dat ongeduld geldt trouwens ook voor de vele afscheidingen binnen het klassieke protestantisme. Weten we eigenlijk nog wel wat het is om te staan in de gebrokenheid van deze bedeling en om te midden van het onvolkomene op God te wachten? Of wint het ongeduld het van de lijdzaamheid die toch zo eigen behoort te wezen aan de kinderen van God? Wie nuchter analyseert, kan bijna niet aan de indruk ontsnappen dat het oude doperdom nog altijd springlevend is. Activisme, exclusivisme, kicken op gevoel en emotie, het zijn zo maar enkele woorden die voluit van toepassing zijn op deze stroming, die ook in de dagen van de Reformatie een niet onbeduidende nevenstroom was.
Niettemin straalt de evangelische beweging, althans een deel daarvan (!), iets uit wat vooral jongeren aantrekt. Laten we er ons hoofd niet voor in het zand steken. Durf hen er maar eens op te bevragen wat datgene is dat zo lokt en boeit. Vaak blijkt het de sfeer te zijn. Het gevoel van warmte en geborgenheid, de pakkende boodschap (hoe lang trouwens?) Of zien wij gelaten toe hoe jongeren wegtrekken naar de nevenvestigingen van de kerk, om op bijna roomse wijze te leven met de absolutie van een lieve God, zonder te weten van het machtigste kernstuk aller tijden: de rechtvaardiging van de goddeloze door het geloof?

Rome
En wat de Romana betreft, waar prof. A. van de Beek kennelijk wel brood in ziet: moeten we daar nog serieus iets van verwachten? Een kerk die de bronnen laat liggen, in grote delen van deze wereld volkomen liberaal geworden is en bovendien bol staat van de seksschandalen?! Van harte onderschrijf ik de woorden van dr. M. Lloyd-Jones (in: Oorzaken en genezing van geestelijke depressiviteit): 'Vanuit het oogpunt van orthodoxie voel ik me vaak veel dichter bij de Rooms-Katholieke Kerk staan dan bij vele Protestanten, maar op dit punt scheiden onze wegen; als het gaat over allerlei zaken die ze toe willen voegen aan Christus' werk, dus Christus plus de Kerk, plus de maagd Maria, plus de priester, plus de heiligen enzovoort, dan ga ik niet mee, want Christus staat niet meer in het middelpunt.'
Ik ontken niet dat men met individuele rooms-katholieken wel eens verrassende ontmoetingen kan hebben, maar de Romana als kerk, nee ik geloof er helemaal niets van dat zij nog toekomst heeft, tenzij ze zich werkelijk reformeert.
Maar dan niet op de wijze zoals de populaire Bredase bisschop dr. Muskens voorstaat. In zijn kort geleden verschenen levensverhaal Wees niet bang pleit hij voor een vergaande ontmoeting tussen religies.
'Wat zouden er veel misverstanden verdwijnen als overal ter wereld joden, christenen en moslims, God als Allah zouden aanspreken.' Dit neemt echter niet weg dat ook ik hartelijk blijf hopen op en bidden om een bijbelse reformatie in de Romana.

Doemdenker?
Gereformeerden op dood spoor? Mijns inziens is er geen reden om mee te doen met alle gesomber wat de toekomst van de kerk betreft. Allereerst zij duidelijk gesteld dat de Kerk des Heeren is. Haar toekomst ligt in hogere handen. Wie dat gelooft, moet in alle nederigheid allereerst belijden dat de termen protestant en gereformeerd alleen maar onze menselijke schuld aanwijzen. Ze maken iets openbaar van het gescheurde lichaam van Christus. Dat kan ons slechts smarten. Een echte protestant wil voor alles katholiek zijn en is niet tevreden met een afdak om onder te schuilen.
Tegelijkertijd is de kerk die in de dagen van de Reformatie zo drastisch gezuiverd werd van alle roomse zuurdesem ons een wonder. Wij zagen en zien er Gods hand in en zijn diep verwonderd over wat Hij ondanks alle menselijke schuld en zwakte gaf. Zou die kerk haar tijd gehad hebben? Het gaat mij eigenlijk niet eens meer om de naam protestant. Deze dook immers ook pas halverwege de geschiedenis op en waarom zou ze dan ook weer niet evenzo goed kunnen verdwijnen? Wat vele malen zwaarder weegt, is de zaak waar het om gaat in het klassieke protestantisme. Dat is de herontdekking van het levende Woord van de levende God. Dat is de hervonden spiritualiteit, die opkomt vanuit het geloof dat drinkt uit de geopende bronnen. Dat is een geloof dat zich uitdrukt in de drie sola's. Het Woord, of zo u wilt: Christus alleen. Genade alleen. Door het geloof alleen. Zo worden we zalig. Op grond van die vreemde gerechtigheid. Op kosten van een ander, ja dé Ander, Jezus Christus. De rechtvaardiging van de goddeloze door het geloof. We geven God gelijk in Zijn oordeel over ons leven en ontvangen als antwoord daarop een wonderlijke vrijspraak. Daarmee staat of valt de kerk, naar een woord van Luther. Gaven klassieke protestanten zich maar eens wat meer rekenschap van dit woord!
McGrath is van mening dat alleen die vorm van protestantisme zich zal kunnen handhaven, waar hoofd en hart bij elkaar gehouden wordt en waar de Schriften het werk van Gods Geest in geloof en bekering weer voluit verdisconteerd worden. Dat is voor hem het geval in de evangelische beweging.

Moedige protestanten
Toch is er ook daar veel dat hem zorgen geeft. Vandaar ook de oproep aan haar adres zich te bekeren tot de bronnen van de Reformatie. Daar liggen, menselijk gesproken, de kansen. Ook voor het klassieke protestantisme! Daar is genezing te vinden. We zullen er door bevrijd raken van de kramp waarin we grotendeels zijn terechtgekomen. Waar het echter allereerst om gaat, is een persoonlijk doorleefd geloof. Een geloof dat ook nog eens een keer de kinderschoenen ontgroeit en tot volwassenheid geraakt.
Zulk een geloof overwint zijn angsten voor het haar vreemde dat zo bedreigend kan werken. We durven weer onbevangen te staan op de plaats waar God ons roept om daar Zijn getuigen te zijn. Midden in een verworden wereld. Midden in een verwarde kerk. Temidden van de Babelcultuur van dit moment. We nemen de vragen van onze jongeren weer helemaal serieus en sluiten ook niet bij voorbaat uit die broeders en zusters die kritische vragen stellen en meer of minder buiten de groepscode vallen. We weten ons niet de gevangenen van structuren uit het verleden, noch van de angst dat mensen weglopen, maar we nemen elkaar mee naar de bronnen en durven vooral ook ons zelf daar naartoe te laten brengen. Echte gereformeerden leven immers bij het parool: reformata quia reformanda: gereformeerd om telkens weer gereformeerd te worden. Dat kan inderdaad met zich brengen dat we de leer tegen het licht moeten houden, waartoe prof dr. J. Blaauwendraad ons al eens opriep. Gereformeerd is dan ook veel meer een dynamisch dan een statisch begrip. Het is eigenlijk een genadig werkwoord.
Zoals gezegd, McGrath maant ons tot een leven uit de bronnen waaruit de Reformatie putte. Een bezinning dus met vooral ook een evangelisatorisch elan, omdat we iets hebben gekregen van de bewogenheid waarmee Christus stond onder de scharen. We proberen bruggen te slaan en kloven over te komen, opdat we de wereld maar zouden winnen voor de Gekruisigde, die tevens de Opgestane is. Een diepe hartstocht drijft ons. De liefde van Christus bezielt ons.

Een aantrekkelijke bruid
Ik bedoel niet te zeggen dat we ons maar hebben aan te passen aan de schema's en structuren van de wereld. Dat leidt, naar te vrezen staat, alleen maar tot versimpeling en verschraling van de boodschap. Bovendien is er ook geen einde aan dat aanpassen. Maar dat we wereldvreemd en zonderling moeten zijn, dat heeft de Heere toch ook niet bedoeld? Pas maar op dat het zout niet smakeloos wordt.
Waarom zou de bruid van Christus ook niet tegelijk aantrekkelijk kunnen zijn voor de wereld? We lezen van de eerste christenheid dat men genade vond niet alleen in de ogen van God, maar ook in die van de wereld die rondom haar was.
Wat is aantrekkelijker in deze hopeloze wereld dan een kerk te zien die vol verlangen heen leeft naar de komst van haar Liefste? Een kerk die in deze postmoderne tijd, waar in alles gerelativeerd wordt en iedere absolute waarheid ontkend, vol overtuiging leeft uit de vastheid van Gods verbond en woorden?! Bijwoners met de pelgrimsstaf in hun hand. Op weg naar een beter Vaderland. Dat is wat anders dan de wereld tot op het bot mee afknagen (ds. G. Boer) en dan uiteindelijk toch nog van honger sterven. Nee, zo'n kerk, waar men nog weet heeft van het arme zondaarsgeloof en tegelijkertijd zo rijk is als Job, hoeft geen trukendozen en hoge hoeden achter de hand te hebben om de mensen binnen te krijgen. Ze hoeft wellicht niet eens te folderen. Haar werfkracht is niet haar rationaliteit, noch haar emotionaliteit, zelfs niet haar gebruikmaking van allerlei media-technieken, maar de authenticiteit van het evangelie. De dwaasheid der prediking, leidend tot geheiligde kennis van het Woord en een blijmoedig leven uit deze schat, weerspiegeld in handel en wandel. Zo zal prof. A. van de Beek het wellicht ook bedoeld hebben, juist door zijn sterke benadrukking van de eerste roeping van de kerk: het bruid zijn van Christus. Een leven dat haar kracht en sterkte vindt in de verborgen omgang met God. Laat u maar niks wijsmaken. Een dergelijk kerk heeft haar uiterste houdbaarheidsdatum echt niet overschreden en hoeft ook niet bang te zijn dat zoiets ieder moment zal gebeuren. Tenminste, zolang ze niet vergeet wat haar geheim is.

Agendapunt
De rechtvaardiging van de goddeloze door het geloof, moet dat niet het eerste en allesbeheersende agendapunt zijn voor al onze samenkomsten en samensprekingen? Daaruit vloeit al het andere voort. Daar vinden we de bronnen voor het leven van kerk en gemeente en voor ieder van ons persoonlijk. Niemand zal het ontkennen, maar hoe is de praktijk, kerkelijk en persoonlijk? Ik moet toegeven geen nieuw concept aan te dragen, maar is het recept dat de Reformatie ons biedt, niet een oud en zeer beproefd middel? En dat het dan oude wijn in nieuwe zakken wordt, wat is daar nog op tegen?

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen