Als je levenslust weg is

Denkend aan de dood kan ik niet slapen.
En niet slapend, denk ik aan de dood, dichtte J.C. Bloem. U voelt wel: zo moet je 's nachts niet te vaak wakker liggen. Over mensen die dat wel doen, gaat dit artikel. Vooral komt ter sprake wat je als gemeente of kerkenraadslid voor iemand met een depressie kunt betekenen. Want depressie, dat is het landelijke thema dit jaar op maandag 10 oktober; de dag voor de geestelijke volksgezondheid. En daarmee ook het thema voor dit artikel.

Leeg, somber, verdrietig
Wat is een depressie? Je levenslust is weg; dat is de kern. Iemand met een depressie heeft last van tenminste een van de twee volgende kenmerken: je voelt je het grootste deel van de dag leeg, somber, verdrietig of je hebt vrijwel nergens meer plezier in. En dat niet voor één of twee dagen, maar minstens voor twee weken. Andere kenmerken van depressie zijn slapeloosheid of juist erg veel slapen, denken aan de dood (zoals Bloem hierboven beschrijft), besluiteloosheid, concentratieverlies en moeheid.
Ik herinner me dat ik vroeger eens iemand op een brommer zag 'fietsen'. De motor van de brommer was blijkbaar kapot, en nu kwam je er alleen fietsend nog op vooruit. Dat is zwaar werk, want daar is een brommer niet voor gemaakt. Geen levenslust hebben, een depressie hebben, is hetzelfde als fietsen op een brommer: je komt traag vooruit, en je bedenkt je wel drie keer voor je ergens naartoe gaat.

Naaste gezinsleden
Een depressie kan 'besmettelijk' zijn. Het blijkt dat naaste gezinsleden zelf een verhoogde kans lopen op een depressie, als ze te weinig aan hun eigen leven toe komen. Het vergt veel van een kind, echtgenoot of ouder om degene die je lief is, zo somber te zien en niet op te kunnen beuren. Maar er is niet alleen sprake van een emotionele belasting. Vaak komt een (aanzienlijk) gedeelte van het huishouden en de andere verplichtingen op de schouders van de gezonde familieleden neer.
Iemand met een ernstige depressie kan de hele dag in huis zijn, terwijl het kind naar school is en de partner aan het werk. Maar bij hun thuiskomst staan de ontbijtborden nog op tafel en moet het hele huishouden nog opgepakt worden. Wanneer de
echtgeno(o)t(e) geen werk buitenshuis heeft, moet deze de hele dag rekening houden met de zieke. Want stofzuigen maakt lawaai en bij stoffen loop je regelmatig heen en weer om de stofdoek uit te slaan. En dat kan voor iemand met een depressie soms al te veel drukte zijn en de altijd aanwezige schuldgevoelens van zelf nutteloos te zijn, versterken. Deze schuldgevoelens op hun beurt verhevigen de depressie.

Signalen herkennen
Hoe herkent u signalen van een depressie als gemeentelid of kerkenraadslid? Een signaal waar u op kunt letten is dat iemand zich stilaan terugtrekt uit sociale contacten en uit het gemeenteleven. Andere signalen kunnen komen van gezinsleden, die u tijdens een gesprekje vertellen dat de persoon in kwestie de laatste tijd zo moe en/of prikkelbaar is. Ook het uiterlijk van iemand kan erop wijzen: wanneer iemand in korte tijd behoorlijk dikker wordt of juist sterk vermagert, kan er sprake zijn van een depressie. Bij een huisbezoek kan het u verder opvallen dat iemand veel bezig is met het tekortschieten tegenover God en naaste, en met gedachten rond de dood. Men kan in zijn geloofsleven de ervaring hebben dat geloof hem niets meer doet, en dat het hem onverschillig laat. God kan als ver weg beleefd worden. Deze beleving verandert over het algemeen, zodra de depressie opklaart.
Wat kunt u vervolgens doen? Het eerste en belangrijkste is iets wat u waarschijnlijk al doet: in gebed gaan. De Heere kan u wijsheid geven als u deze nodig hebt in het contact met een depressief persoon of diens omgeving. En de Heere zegt van zichzelf, ook met betrekking tot een depressie: 'Ik ben de HEERE, uw Heelmeester.'
Wanneer u vermoedens hebt van een depressie bij iemand, kunt u eens een praatje met hem of haar maken of een kaart schrijven. U kunt daarin aangeven wat u de laatste tijd is opgevallen, zoals vermagering of het zich terugtrekken . Is er soms iets aan de hand? Het kan zijn dat de persoon in kwestie hier niet op ingaat. In dat geval kunt u het verder loslaten. Wanneer u twijfels blijft houden, kunt u deze in gebed brengen. Dan zal de Heere dit contact verder leiden, als Hij dit nodig vindt.
Wanneer u op bezoek gaat bij iemand die depressief is, kunt u dit het beste niet te lang maken. Een bezoek van een half uur tot een uur, is vaak al voldoende. Ook hoeft het contact niet 'diep' te zijn. Puur het feit dat iemand komt, is al genoeg afleiding en hulp. En praten over de gewone dingen is vaak beter dan diep op het depressieve gevoel ingaan. De kans bestaat dat het indringend over de depressieve gevoelens praten zowel u als de ander somberder maakt. Misschien kunt u een poosje gaan wandelen, een bijbelgedeelte lezen, of een kort gebed doen; men heeft namelijk moeite met zich concentreren. Het sturen van een kaartje wordt over het algemeen ook gewaardeerd.

Suïcidaal?
Wanneer u beter contact krijgt met iemand die depressief is, kunt u zich soms afvragen of deze suïcidaal is. Het beste is om dit helder en tactisch te vragen. U hoeft niet bang te zijn dat u de persoon op verkeerde gedachten brengt. Iemand die depressief is, heeft de mogelijkheid allang zelf in gedachten gehad. De mate waarin gevaar dreigt, kunt u vaak afleiden uit hoe concreet de ander gedachten hierover heeft. Hoe concreter, hoe meer kans op daadwerkelijke suïcidepogingen, is de regel. Dring er dan bij de persoon op aan contact op te nemen met zijn huisarts, of hulpverlener. Of vraag eventueel of u dit mag doen.
Belangrijk is dat u de gezinsleden van iemand met een depressie niet uit het oog verliest. Kinderen met een depressieve ouder groeien vaak op in een gezinssituatie waarin voortdurend rekening gehouden wordt met de zieke ouder. Gewoon op vakantie gaan kan er soms niet inzitten, omdat dit een te grote belasting is voor de ouder. Het kan voor een kind heel veel betekenen als het een adres heeft waar het even onbezorgd en leuk kan spelen en praten. En wanneer u de echtgeno(o)t(e) spreekt, vraagt u dan ook eens hoe het met hem of haar gaat. Want hij of zij runt vaak alleen het hele gezin en huishouden. Bij langdurige depressies kunnen er ook financiële zorgen ontstaan. Soms kan er behoefte zijn aan praktische hulp, in de vorm van hulp in de huishouding of kinderopvang. Dan kan de gezonde ouder er even tussenuit om iets leuks voor zichzelf te doen.
Het merendeel van de depressies gaat na verloop van tijd en behandeling weer over. De gedachte dat 'het wel nooit meer over zal gaan', is typisch een depressieve gedachte. Wanneer men herstelt van de depressie, kan men zich soms niet meer inleven hoe het voelde toen de depressie op zijn dieptepunt was. God heeft de menselijke geest gelukkig veerkrachtig gemaakt.

JEANINE VAN DE BRUINHORST
Eleos, stichting voor gereformeerde geestelijk gezondheidszorg

Meer informatie over depressie, en tips voor iemand met een depressie of voor zijn omgeving, vindt u op www.eleos.nl onder het kopje 'als depressie je probleem is'. Ook kunt u bellen naar het telefoonnummer van de afdeling preventie en dienstverlening regio Midden, tel. 033-4559409 (op maandag 10 oktober bereikbaar van 9.00-21.00 uur).

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen