Boekbespreking

A. Erkelens-van Dam, G.W. Guis en W. Visser (red.):
Uit Verre Landen ...
Uitg. Adoptievereniging der Gereformeerde Gezindte (Steneveld 32, 6715 HB Ede); 112 blz.; € 7,50.
Vanwege haar 25-jarig bestaan heeft de Adoptievereniging der Gereformeerde Gezindte een boekje doen uitgaan met de titel Uit Verre Landen ... Het ruim honderd bladzijden tellende boekje is een bundeling van diverse artikelen over adoptie in bijbels, ethisch en maatschappelijk perspectief, aangevuld met ervaringen van zowel adoptiefouders als (oudere) adoptiefkinderen. Een enkele kanttekening wil ik bij dit lezenswaardige bundeltje plaatsen. Aanvankelijk lijkt het een boekje van herinneringen dat vooral van en voor adoptiefouders is geschreven, maar er zijn ook theologische, ethische en maatschappelijke sprekers gevraagd voor een bijdrage aan deze feestbundel.
Op vragen inzake de relatie tussen het adopteren in de gereformeerde gezindte en Gods voorzienigheid weet ds. A.A. Brugge uit Scherpenisse evenwichtige gedachten te berde te brengen. Zelf werd ik eens onaangenaam verrast, toen een ouderling belde voor de psalmen. Toen hij vernam dat wij kinderen geadopteerd hadden, kwam zijn verbaasde, enigszins verwijtende reactie: 'Maar dat doet ons soort mensen toch niet?'
Fijnzinnig en tegelijk helder slaat ds. Brugge een brug tussen voorzienigheid en adoptie. Voorzienigheid is gericht op de praktijk van het leven,' schrijft hij, en belijdt 'dat de Heere alles in de wereld regeert'. De vraag 'Wat verstaat gij door de voorzienigheid Gods?' is te allen tijde een persoonlijke zaak, die niet alleen van toepassing is op het grote wereldgebeuren, maar niet minder op het huwelijks- en gezinsleven.
Voorts wijst voorzienigheid op een diepe afhankelijkheid tegenover de Heere, waarbij een mens leert zien op de hand des Heeren, en niet zich 'afhankelijk' weet van een grillige lotsbestemming. Voorzienigheid toont verder een innige verbondenheid tussen Schepper en schepsel. In het licht van deze opmerkingen mag ook adoptie genoemd worden als een zaak waarin God voorziet. Terecht wordt opgemerkt dat adoptie allereerst een beslissing is die onder biddend opzien wordt genomen en zelfs bijbelse voorbeelden (Mozes, Esther) kent. Dat er lijnen te trekken zijn vanuit de Heidelbergse Catechismus, met name vanuit Zondag 10, ligt voor de hand.
Ds. A. Vlietstra (Katwijk aan Zee) probeert een pastorale insteek te maken in zijn artikel Adoptie in Bijbels licht bezien. Ondanks waardevolle opmerkingen (blz. 39: 'Christenouders zien onmiskenbaar Gods hand in deze weg. Zij nemen hun kinderen daarom niet, maar krijgen ze van de Heere. Niet minder dan natuurlijke ouders hun kinderen van Hem krijgen. Niet minder, wel anders') wordt mijns inziens in dit artikel wel erg sterk de nadruk gelegd op het adoptiegezin als bekeringsinstituut van 'blinde heidenen' uit verre landen. De opmerking 'Gods welbehagen is dan ook de diepste grond waarin zowel de kinderloosheid als het adoptief-ouderschap rust' vind ik eerder een (wat hoogdravende) theologische, dan een (bewogen) pastorale opmerking. Dit artikel is van alle andere lastig te lezen, vanwege het ontbreken van interpunctie bij de diverse nevengedachten en tussenopmerkingen van de schrijver.
Prof.dr. W.H. Velema - een niet-adoptiefouder - behandelt vanuit zijn eigen vakgebied als ethicus en vanuit eigen pastorale ervaring enkele ethische en emotionele aspecten bij adoptie. Helder is zijn zoeken naar harmonie tussen behoeftebevrediging (als vulling van de leegte) en barmhartigheid. Terecht merkt hij op dat adoptie kan mislukken met alle verdrietige gevolgen van dien, maar jammer genoeg werkt hij dit niet verder uit. Dat er bij mislukken van adoptie vaak sprake is van een vals schuldbesef, is een waardevolle opmerking, waaraan mijns inziens binnen adoptiekringen weinig aandacht wordt besteed. Belangrijk is te onderstrepen dat je mag en kunt adopteren, wanneer je ervan overtuigd bent dat dit Gods weg is.
Dat adoptie ook een proces in ons maatschappelijk leven is, komt aan het licht in het artikel Ontwikkelingen in de wetgeving rond adoptie van mr. C.G. van der Staaij, kamerlid voor de SGP en zelf adoptievader. Hij plaatst enkele waardevolle, kritische (en verontrustende) kanttekeningen bij de ontwikkeling van de Nederlandse wetgeving inzake de liberalisering van adoptie. Sinds 2001 kent de Nederlandse wetgeving een toegenomen verruiming, vooral op het gebied van adoptie door homoparen. Terecht onderstreept hij het feit dat adoptie er niet is als wijze van gezinsvorming, maar een maatregel van kinderbescherming. Vooral het belang van het kind om én een vader én een moeder te hebben is niet alleen bijbels en buitengewoon waardevol, maar wordt ontkracht door het 'aan alle kanten rammelen van (voornamelijk Amerikaanse) studies' waarop adoptie door homoparen wordt gegrond. 'Opzettelijk wordt een vader of moeder onthouden aan een kind ... dit tegenover een overlijden van een ouder of een echtscheiding, waar de situatie uit de nood geboren is ... Het belang van het kind wordt (met name in Nederland, MFvB) geofferd op het altaar van de gelijkberechtiging.'
Ik herkende mij in de opmerking dat adoptie op zich al voor het kind een uitzonderingssituatie teweegbrengt. Het onthouden van een adoptiefvader of - moeder vormt een extra belastende uitzonderingssituatie (blz. 59). Dit kan leiden tot een toename van identiteitsproblemen. Ik onderschrijf de conclusie van Van der Staaij: 'Ik kan adoptie door homoparen al met al dan ook niet anders zien als een onverantwoord en riskant avontuur.'
Na deze artikelen volgt een aantal ervaringen van zowel adoptiefouders als -kinderen. Het geheel wordt verlucht met (niet altijd scherpe, soms ook gedateerde) zwartwit foto's, tekeningen van kinderen en een enkel gedicht. Een lijst met boeken over adoptie completeert het geheel.

M.F. VAN BINNENDIJK, CAPELLE AAN DEN IJSSEL

Imre Kertész:
De verbannen taal.
Uitgave De Bezige Bij, Amsterdam, 235 pag.
Na de Wende in Oost-Europa zijn schrijvers wier boeken tijdens het communistische bewind niet mochten verschijnen, uit hun schuilhoek gekomen. Van overleden schrijvers werden boeken alsnog uitgegeven. Ze werden ook in andere talen vertaald, ook in het Nederlands.
Imre Kertész werd in 1944 afgevoerd naar Auschwitz en kwam na de bevrijding in Boedapest terug. Hij vertaalde werken van Nietzsche, Freud en Wittgenstein. In redevoeringen en essays schreef hij over de holocaust. De holocaust is voor hem de uiterste belichaming van menselijke degradatie in onze moderne samenleving. Sprekende titels zijn: Van wie is Auschwitz?, Zal Europa opstaan? Aangrijpend is het hoofdstuk Jeruzalem, Jeruzalem. Tijdens een verblijf in Jeruzalem, waarin hij concludeert dat de tweeduizend jaar durende anti-joodse houding de vorm van een wereldbeeld heeft gekregen: 'de haat is tot wereldbeeld geworden'.
Het laatste hoofdstuk Eureka omvat de rede die hij op 7 december 2002 uitsprak toen hij de Nobelprijs voor literatuur kreeg aangereikt. Gegeven de diepborende analyses van de holocaust is het boek om te lezen geen vluggertje. Maar moeite wordt wel ruimschoots beloond.

J. VAN DER GRAAF

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen