Meer dan een hertaling?

De herziening van de Statenvertaling roept bij veel mensen vragen op. In deze bijdrage wordt een tweetal vragen besproken.
Waarom zo de nadruk op de begrijpelijkheid van de Bijbel? Bidden om de verlichting van Gods Heilige Geest is toch veel belangrijker?
De herzieners zijn het van harte eens met de stelling dat de verlichting door Gods Heilige Geest onmisbaar is. Wij mensen kunnen Gods Woord niet verder brengen dan het oor of het oog. De Heilige Geest moet het toepassen aan het hart. Maar dat wat wij mensen kunnen doen, moeten we ook zo goed mogelijk doen. Een van de problemen waar de hertalers vaak tegenaan lopen, is dat veel van de woorden in de Statenvertaling tegenwoordig een andere betekenis hebben, waardoor de boodschap van de tekst misverstaan kan worden, bijvoorbeeld Hebreeën 7:26:  'Want zodanig een Hogepriester betaamde ons, heilig, onnozel, onbesmet ...
Habakuk 2:9: 'Wee dien, die met kwade gierigheid giert voor zijn huis ...
Nehemia 4:17: 'Die aan den muur bouwden en die den last droegen [en] die oplaadden, waren een ieder met zijn ene hand doende aan het werk en de andere hield het geweer.'
De woorden 'onnozel', 'gieren' en 'geweer' zijn heden ten dage nog steeds goed Nederlands. Hun betekenis is echter ingrijpend veranderd. Het woordje 'onnozel' betekende in de zeventiende eeuw eenvoudigweg 'onschuldig'. Door de tijd heen heeft het echter een negatieve, beledigende lading gekregen. Als we nu bedenken dat het in de hierboven geciteerde tekst over de Heere Jezus als de grote Hogepriester gaat, dan kunnen we dat toch niet zo laten staan?
Het oud-Nederlandse woordje 'gieren' betekent 'begerig zijn'. Wie van de jeugd (en van de ouderen!) weet dat tegenwoordig nog? Het 'geweer' waar we in Nehemia over lezen, betreft uiteraard geen vuurwapen, maar wat dan wel? Het gaat hier om een werpspies. Wat dacht u van het woordje 'geil' (Jer. 50:11)? Dat komt u tegenwoordig alleen nog tegen in gore lectuur. Iemand met respect voor de Statenvertaling wil toch niets liever dan dat dat zo spoedig mogelijk vervangen wordt?
Iemand zal wellicht willen opmerken dat sommige uitgaven van de Bijbel een verklarende woordenlijst bevatten die deze woorden uidegt. Het probleem is echter dat het hier om woorden gaat die nog steeds gangbaar Nederlands zijn, maar tegenwoordig iets totaal anders betekenen. De onbevangen lezer zal niet gauw geneigd zijn om bij deze woorden naar de woordenlijst te grijpen.
De HSV is méér dan een hertaling. Er worden soms inhoudelijke wijzigingen in de tekst aangebracht. Waarom is dat? De Bijbel is toch niet veranderd?
Inderdaad, Gods Woord is niet veranderd. Op grond van recente archeologische ontdekkingen weten we tegenwoordig echter dingen die de Statenvertalers niet wisten, eenvoudigweg omdat zij het niet konden weten. Door deze nieuwe inzichten verandert de Bijbel niet maar kunnen wij de Bijbel wel beter vertalen. Zo weten wij nu dat het bos dat Gideon omhakte (Richt. 6:25) geen bos was, maar een aan de godin Ashera gewijde houten paal; dat de draak in Psalm 91:13 een giftige slang is, en de eenhoorn in Psalm 22:22 een wilde os. Als we deze nieuwe inzichten niet toe zouden passen, zouden we juist afdoen van de Bijbel.
Ook zijn er tegenwoordig nieuwere inzichten in de grondtekst. Zo heeft de vondst van de Dode Zee-rollen hier en daar een helderder licht doen schijnen op de Hebreeuwse tekst. Een voorbeeld uit het bekende Jesaja 53:10-11: Doch het behaagde den HEERE Hem te verbrijzelen, Hij heeft [Hem] krank gemaakt; als Zijn ziel Zich [tot] een schuldoffer gesteld zal hebben, zo zal Hij zaad zien, Hij zal de dagen verlengen; en het welbehagen des HEE- REN zal door Zijn hand gelukkiglijk voortgaan. (11) Om den arbeid Zijner ziel zal Hij het zien [en] verzadigd tuorden; door Zijn kennis zal Mijn Knecht, de Rechtvaardige, velen rechtvaardig maken, want Hij zal hun ongerechtigheden dragen.
Het gaat hier om het woordje 'het' in vers 11. De vraag die hier gesteld moet worden, is de volgende: Wat zal de lijdende Knecht des HEEREN hier zien? Is het het zaad, dat in het voorgaande vers genoemd wordt? Dat is natuurlijk mogelijk. Een van de Jesaja-rollen die in Qumran gevonden is, geeft echter een beter antwoord. Daar staat nog een ander woordje, dat in 'gewone' Hebreeuwse grondtekst ontbreekt, nl. 'licht'. Aangezien de Qumran-rollen zo'n duizend jaar ouder zijn dan de oudste versie van de Hebreeuwse Bijbel die we heden ten dage nog hebben moeten we dus concluderen dat dit woordje op een gegeven moment in de overlevering is weggevallen. Er moet dus staan: Om den arbeid Zijner ziel zal Hij het licht zien [en] verzadigd worden. De uitdrukking 'het licht zien' kan ook betekenen: 'tot leven komen'. In dit vers wordt dus de opstanding van Christus nog eens duidelijker belicht.
Het gaat hier dus niet om kritiek op de Statenvertaling. Integendeel, bovenstaande wijzigingen betreffen zaken waar de Statenvertalers ongetwijfeld hun voordeel mee gedaan zouden hebben als ze over deze informatie hadden beschikt.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen