Geen isolement, maar ontmoeting

Vuur of gestolde lava
Hoe bewaren we de onopgeefbare Traditie? Wie niet waagt te vertolken, zal niet winnen. Wie alleen maar klakkeloos herhaalt wat vroeger is gezegd, is vandaag weinig zeggend. 'Alleen vuur kan vuur ontsteken' (W. ter Horst). We hebben het vuur van de Geest nodig in ons hart, het vuur van geloof, hoop en liefde, om dat vuur weer te kunnen overdragen aan anderen door de generaties heen. Het groeiproces moet doorgaan in open communicatie en confrontatie met andersdenkenden. Wanneer traditie een beweging blijft, kan zij elke confrontatie met opvattingen, ideeën en leerstijlen aan. Dan kan zij integreren wat de traditie verrijkt en weren wat tot verarming leidt. We geloven in de mogelijkheid om in de kracht van de Heilig Geest het gereformeerde erfgoed over te dragen als een levende zaak. Dat vraagt wel om zelfkritiek en bereidheid tot voortgaande bekering van onze eigen standpunten en gewoonten naar een werkelijke, onbevangen en tegelijkertijd onvoorwaardelijke gehoorzaamheid aan het levende Woord van God.
Traditie kan gestolde lava worden. Dan wordt traditie een massief pakket van vaststaande betekenissen, een soort 'canon' van 'zo zijn onze manieren' voor alle tijden en plaatsen. Zij verhardt zich tot een 'zuil' die tussen God en ons in komt te staan. Er wordt dan geredeneerd vanuit een 'museumfilosofie': 'Hoe houden we dat van vroeger zo goed mogelijk in stand? Hoe weren we dat wat het mooie van vroeger kan bederven?'
Op deze wijze wordt de traditie tot een verzameling museumstukken en is zij niet langer gereedschap voor het handwerk van alle dag. In onze toerusting voor kerkenwerk, jeugdwerk, missionair werk, diaconaal werk, godsdienstonderwijs, enzovoort willen we als THGB zoeken te onderscheiden waar het op aan komt. De uitdaging is om bijvoorbeeld in de catechese zo bij de jongeren te komen dat de catecheet samen met hen op ontdekkingstocht kan gaan, waarbij stenen ineens diamanten blijken te zijn (vergelijk de titel van een catechisatieboekje van drs. M. van Campen over de Tien Geboden) en verrassend uitkomt bij het grote Verhaal, bij de confessionele traditie, bij wat gestolde lava leek, maar hartverwarmend vuur blijkt te zijn.

Bijdetijds
Kunnen we nu uit de voeten met onze gereformeerde traditie of niet? Is de gereformeerde belijdenis een blok aan het been, omdat tijdgebonden, scholastieke aanslibsels het zicht op de Schrift belemmeren? Ds. C. den Boer heeft in een lezing, gehouden ter gelegenheid van het derde lustrum van de THGB, gezegd dat we geroepen zijn tot omtalen van de blijvende Boodschap in eigentijds taalgebruik (C. den Boer, Het verhaal komt door, Ede 2000). Dit vraagt om een vertolking naar de belevingswereld van jongeren met een sterke nadruk op de affectieve kanten van geloven. We moeten dus bij de overdracht van gereformeerde noties blijvende kernen van tijdgebonden formuleringen onderscheiden. En we zullen die blijvende kernen in evenzeer tijdgebonden eigentijdse formuleringen moeten vertolken!
Echte gereformeerde theologie is bijdetijdse theologie. Het gaat erom het rechte spoor te zoeken bij het licht van Gods Woord op het terrein van de hedendaagse werkelijkheid. Het is uitdrukkelijk niet zo dat de waarheid uit de mens zelf opkomt of uit de ontmoeting geboren wordt. Evenmin mogen we eigentijdse ervaringen tot nieuwe openbaringsbron verheffen. Maar pas wanneer we echt op de uitdagingen van de tijd waarin we leven ingaan, heeft de Geest de ruimte om ons nieuwe inzichten en verrassende toepassingen van het Woord te laten ontdekken. Daarbij gaan we zorgvuldig en omzichtig om met de traditie met een kleine t. Deze kan immers een in de goede zin van het woord conserverende, bewarende functie hebben. 

Openheid
Een open gesprek met evangelische broeders en zusters kan ons als gereformeerden geen kwaad doen. Het zal ons helpen om onze gereformeerde traditie telkens weer kritisch te herijken aan het bijbels getuigenis. Dikwijls zal het ons des te meer terugwerpen op de rijkdommen die ons zo vertrouwd zijn, bijvoorbeeld de belijdenis van Gods soevereine genade, de verbondsleer, de visie op de volharding der heiligen, de waarde van de ambten, enzovoorts.
De confrontatie met de breedte die bijvoorbeeld in de Protestantse Kerk in Nederland aanwezig is, zal ons helpen bij de voortdurende actualisering van ons belijden en zal ons ervoor behoeden te veel energie te besteden aan binnenbrandjes en punten achter de komma, omdat wij op deze wijze scherp zullen krijgen waar in onze tijd de echte fronten liggen. Juist wanneer we niet kiezen voor het isolement, maar voor de ontmoeting, ook in mondiale zin in een luisterhouding tegenover medegelovigen (ook mede-gereformeerden in heel andere culturele settings), zal de THGB bescheiden en beslist gestalte kunnen geven aan gereformeerde katholiciteit in continuïteit en actualiteit.

Kernen van belijden
We sluiten af met het noemen van enkele kernen van gereformeerd belijden waarvoor de THGB staat temidden van de turbulentie van het onderwijsgebeuren. Het gaat om een zestal kernen van het katholiek-gereformeerde erfgoed, waarmee we willen staan in de Una Sancta, de ene Kerk van God:
- de soevereiniteit van God de Schepper, aan Wie alle eer en dienst toe, komt op alle terreinen van het leven - tegenover de verzoetsappiging van het godsbeeld;
de radicale verlorenheid en verdorvenheid van de mens door de zonde en daartegenover de radicaliteit van de genade
- tegenover moderne vormen van (semi)pelagianisme, waarbij de zelfredzaamheid van de mens uitgangspunt is;
- het verzoeningswerk van Christus als de enige grond van behoud voor zondaren - tegenover nieuwe vormen van syncretisme;
het onmisbare in-werk van de Heilige Geest in geloof en bekering of wedergeboorte  - tegenover de vanzelfsprekendheden van een puur rationeel christendom;
de betekenis van de kerk als volk van God, lichaam van Christus en tempel van de Heilige Geest  - principieel van hoger orde dan alleen maar het samenkomen van gelovigen  - tegenover de verwarring van het individualisme en emotionalisme;
de verwachting van de komende Christus en Zijn volmaakt koninkrijk - tegenover het gesloten wereldbeeld en het materialisme.
Laten we hiervoor staan als THGB en van hieruit de hand aan de ploeg slaan op weg naar Deo volente het vijfde lustrum.
In het perspectief dat ds. H.J. de Bie tekende in het Jaarverslag van 1998: 'De THGB is een 'werkmaatschappij' van de Gereformeerde Bond. De doelstelling van de Bond is de verbreiding en verdediging van de waarheid. Dat is en blijft ook de doelstelling van onze THGB. Met voor ogen het uitzicht naar de grote toekomst van onze Heere Jezus Christus. Dan wordt theologie in volkomenheid wat ze nu al in beginsel is: de aanbidding van God, de Vader, de Zoon en de Heilige Geest. Dat is theologie als liturgie. Want de verbreiding en verdediging van de waarheid staan in het teken van Soli Deo Gloria.'

C. VAN SLIEDREGT, VOORZITTER THGB

J. HOEK, DIRECTEUR THGB

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen