H.J. Postema: Strijder op de middenweg.

H.J. Postema:
Strijder op de middenweg. Leven en werk van Franciscus Ridderus.
Uitg. De Groot Goudriaan, Kampen; 208 blz.; € 24,90.
Tot op heden hadden we geen biografie over Ridderus. Daar is verandering in gekomen. Eindelijk hebben we een boek dat zicht geeft op zijn leven en werk. De theologie van Ridderus blijft dus buiten beschouwing, en terecht, want dat vereist afzonderlijk onderzoek. Dat er in kerkelijk, maatschappelijk en politiek opzicht veel verdeeldheid en verwarring was, wordt duidelijk uit de beschrijving van de Tachtigjarige Oorlog, waarmee gedoeld wordt op de strijd tussen voetianen en coccejanen. Bijzonder ten aanzien van de sabbatsviering. Lag de kracht van Ridderus in zijn omvangrijke polemische werken? Postema betwijfelt dit en wijst op het feit dat ze nauwelijks zijn herdrukt. Zijn stichtelijke werken waren meer in trek. Dat valt af te leiden uit de herdrukken die ze beleefden, sommige zelfs 26 maal!
Was Ridderus een nadere-reformator? Weersprak hij dan ook de overheid die zich mengde in zaken van de kerk? In zijn geschriften wel, maar niet metterdaad. Hij neemt dus geen principieel standpunt in zoals bijvoorbeeld J. Koelman, die door de overheid uit zijn gemeente Sluis te Zeeuws-Vlaanderen werd gedeporteerd. Daarbij vergeleken is Ridderus een 'strijder op de middenweg', zoals de titel van Postema's boek luidt. Overeenkomstig deze stellingname zou Ridderus niet te rekenen zijn tot beweging die de Nadere Reformatie genoemd wordt. Althans volgens de omschrijving en normen die de Stichting Studie Nadere Reformatie (= SSNR) heeft geformuleerd. Terecht weerspreekt Postema dit. Hij komt tot de slotsom dat Ridderus wel degelijk als vertegenwoordiger te beschouwen is. Volgens hem is de omschrijving van de definitie van de SSNR te strak en te schematisch. Hij pleit ervoor dat men die nog eens aan een kritische blik onderwerpt.
De auteur heeft met dit boek het Ridderus' onderzoek een dienst bewezen. Ik wijs op de bibliografie van Ridderus, die als bijlage is opgenomen. Bovendien vindt de lezer een bijlage met een compleet overzicht van de boeken die na Ridderus' dood zijn geveild. Deze catalogus omvat 's mans volledige boekenbezit. Ridderus was zeer belezen en behalve theoloog ook historicus.
Zelfs rooms-katholieke auteurs kende hij uit de eerste hand. En dat is niet vreemd, want hij had hun pennevruchten in zijn kast.
Naast al het waardevolle dat in dit boek geboden wordt, heb ik toch een paar vragen.
Ten eerste is om de twee, drie bladzijden is een omkaderd citaat opgenomen. Waarom geen bronvermelding erbij opgenomen?
Ten tweede: in de bibliografie van Ridderus staan gegevens die voor de niet ingewijde lezer cryptisch zijn. Waarom voor deze tekens geen verklaring bijgevoegd? Het zou de gegevens toegankelijker maken.
Ten derde: in zijn polemieken werpt Ridderus coccejanen en cartesianen op één hoop, wat Postema niet terecht vindt. Is daarmee de positie van Ridderus wel recht gedaan? Ridderus ziet haarscherp dat de twee kampen met hun verschillende speerpunten toch iets gemeenschappelijks hebben, namelijk hun verzet tegen de orthodox gereformeerde verkiezingsleer.
Ten slotte de vraag: was het wel een doctoraalscriptie die ds. D.J. Budding over Ridderus schreef? Deze vragen doen niets af aan de waardering voor dit boek. De auteur heeft een fraai boek op tafel gelegd en de verschijning ervan is een felicitatie waard. Het boek is deze zomer gepresenteerd in een bijeenkomst in de Laurenskerk te Rotterdam, waar Ridderus vaak heeft gepreekt. Een ets uit 1660 betreffend het interieur van die kerk siert de voorzijde ervan. Zij die belangstelling hebben voor de zeventiende-eeuwse theologie en kerkgeschiedenis, kunnen hier niet omheen. Aanbevolen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen