Man en vrouw samengevoegd

Trouwen of samenwonen?
Dit is een vraag waarover heel veel strijd geweest is de afgelopen, pakweg, veertig jaar. Zoveel kinderen die andere wegen gingen dan hun ouders wilden. Wat een pijn en moeite, wat een onbegrip en verwijdering, wat een concessies om de lieve vrede wil. En de samenwoners hebben ruim gewonnen, al lang geleden. Over de oorzaken is veel geschreven, dat gaan we niet herhalen. Samenwonen is in ons land heel gewoon, zelfs zo dat als christenjongeren niet gaan samenwonen ze iets hebben uit te leggen.
Samenwonen leek me niet de beste keus, maar waarom eigenlijk? Een dossiertje heb ik ervoor aangelegd. Lange tijd knipsels gesprokkeld. Diverse boekjes schafte ik aan, maar nergens werd ik zelf echt overtuigd dat trouwen beter is dan samenwonen. De bijbelse argumenten waren steeds: het huwelijk is 'kostbaar en kwetsbaar', een relatie wordt beschermd door het publiek karakter, samenwonen doe je uit onzekerheid, seks is alleen wettig binnen het huwelijk enzovoort. Dergelijke - vaak juridische - argumenten zijn wel héél goed en moeten we niet weggooien, maar voor de samenwoners (in spe) blijken ze niet echt belangrijk.
Dat geeft te denken, missen we iets? Ook in de kerk zijn dit toch menigmaal verloren discussies. Als men zich voegt, is het dan uiterlijk of innerlijk (overtuigd)? En wie zich niet voegt, zegt vaak geruststellend 'maar we gaan wel trouwen hoor' - en dat menen ze. Hoeveel christenouders zullen dat eigenlijk wel voldoende vinden? Zij zijn innerlijk meegegaan in de acceptatie van samenwonen. Dat zal te maken hebben met de moeilijkheid dat de Bijbel niet zo duidelijk voor ons burgerlijk huwelijk spreekt of tegen samenwonen. Laten we dat eerst maar eens eerlijk en open toegeven, dat ontwapent en ontspant. Daarna kunnen we de bijbelse visie op het huwelijk wel weer in kaart gaan brengen.

Het 'plus' van trouwen
Gevoed door enkele bijbelse gegevens kreeg ik de volgende gedachte, toen 658 mensen vertelden, bijvoorbeeld bij kennismaking, over het feit dat ze samenwonen. Ik besefte: dat kan ik ook zeggen. Natuurlijk, ook ik woon samen met mijn vrouw, dag en nacht! Het verraste me. Maar ... ik ben bovendien gehuwd. Dat is méér. Dat hielp mij verder. Samenwoners kunnen dat niet zeggen, maar wij wel: we zijn gehuwd.
Maar wat is dat dan? Is het meer dan een gewoonte waarvan in ieder geval het volk in groten getale de waarde niet zo ziet? Weer volgde een zoektocht, zo eenvoudig lag het niet. Een paar parels mocht ik gaandeweg op het spoor komen. Verrijkend was het. Ik prijs me daarom gelukkig de uitkomst van de zoektocht te mogen publiceren. Onder dit voorbehoud dat ik denk dat dit stuk hooguit kan fungeren als een aanzet voor een herbezinning op het huwelijk. Het is geen systematische studie. Zo'n studie zou wel goed zijn, want er zijn heel wat vragen, ook rond mijn bijdrage. Mijn bijdrage heeft een wat apologetisch karakter en of dat vruchtbaar is, probeert de lezer, hoop ik, te beoordelen. Het artikel is in eerste instantie gerelateerd aan gemeenteleden die lopen met vragen over samenwonen.
Overigens zit er veel aan het onderwerp vast, zo lijkt mij. Er lopen lijntjes naar tal van levensterreinen, bijvoorbeeld het missionaire. Als de gemeente meer leeft vanuit het besef van de aard van het huwelijk, komt dit de weerbaarheid ten goede van het christen-zijn op al die terreinen.
Ten slotte nog dit als opmerking vooraf. Hieronder wordt het huwelijk geprezen vanwege wat de Heere daarmee belooft aan ons. Er zijn echter tal van concrete situaties in de levens van mensen, in de levens van de lezers van dit blad, waar menselijke relaties door zonde, wonde en gebrek met pijn en moeite zijn omgeven. Lezen over Gods beloften kan dan best pijn doen, juist op dit terrein: er wordt een prachtig beeld geschetst, maar je hebt er zelf geen deel aan, om wat voor reden dan ook. De pijn komt voort uit de teleurstellingen van het leven, misschien ook juist wel de teleurstellingen naar de Heere God toe. Wie direct of indirect van die pijn weet, is misschien geneigd het onderstaande enigszins met een korreltje zout te nemen. Dat is heel begrijpelijk. Ik hoop dat u, dat jij met die pijn naar de Heere toe kunt gaan. Ik ken geen andere plek waar heling of verzachting van wonden verwacht mag worden.

Het gespreksklimaat
Maakt het wat uit, huwen of samenwonen? Ja, ik ben overtuigd dat het wat uitmaakt. Daarom probeer ik te vertolken wat de Bijbel op dit punt te zeggen heeft. Maar een dergelijke luisteroefening is nog niet zo eenvoudig, dat weet ieder die wel eens gesproken heeft met gemeenteleden die (willen gaan) samenwonen.
Dit ter sprake brengen, maakt de emoties al gauw los. Relaties zijn namelijk nummer 1 in de belevingswereld van de meeste jongeren. Alles draait erom. En als je over hun samenwonen komt te spreken, dan bestaat de kans dat het wordt opgevat als het ter discussie stellen van hun relatie. 'Tegen zijn' kan worden opgevat als het dwarsbomen van hun levensgeluk.
In het gesprek ontmoet je soms ook onwetendheid, ook dat draagt bij aan de kans op een conflict. Ze zullen vaak zeggen: 'We houden van elkaar, wat is daar verkeerd aan?!' En daar hebben ze wel een punt. Wij zijn misschien gauw geneigd bij samenwonen de duurzame trouw in twijfel te trekken, 'het is immers geen institutioneel huwelijk', denken we dan. Maar samenwoners beginnen met de beste en oprechtste bedoelingen: elkaar liefhebben voor het leven. Het is goed om dat te honoreren. 'Er eens een punt achter zetten' zit absoluut niet in hun bedoelingen, dat sluimert misschien als een stuk(je) onzekerheid in hun achterhoofd. Daarbij zijn ze van mening dat ze verder niets nodig hebben, ze gaan het zelf redden. Ze zullen waarschijnlijk ook menen dat de Heere God het goed vindt.
De discussie met jongeren wordt meer samenbindend als we eerst maar eens toegeven dat de bijbelse gegevens over het huwelijk beperkt en verscholen zijn en dat de tijden erg veranderd zijn. Een recente catechesemethode verwijst naar Genesis 2:24, Spreuken 2:17 en Mattheüs 19:6 als Schriftbewijs voor het huwelijk, maar kritisch denkende jongeren lezen daarin echt niet ons burgerlijk huwelijk. En dat is nog niet eens een kwestie van onwetendheid, maar hoe lees je de Bijbel vandaag de dag?! Vol goede bedoelingen beamen ze die teksten en gaan vervolgens samenwonen, zich van geen kwaad bewust! Ik moet toegeven, ik lees ons huwelijk ook niet in die teksten. Wie verdere bijbelargumenten te berde brengt, merkt dat de Bijbel man-vrouwrelaties tekent in een voor jongeren vreemde samenleving. Die bijbelse gegevens werken vervreemdend. De cultuur van mannelijke dominantie, rolpatronen en uithuwelijken werkt immers niet zo aanstekelijk voor jongeren om de Bijbel in hun relatieleven toe te passen. De wetgeving met (bijna-)doodstraffen op overspel evenmin.
Veel argumentatie pro-huwelijk en contra-samenwonen ligt misschien daarom in de juridische sfeer (het publieke karakter, bescherming van relatie en kinderen enz.). Dat is bij gebrek aan andere bijbelse inzichten. De juridische behoefte bestaat overigens wel. Getuige het samenlevingscontract dat je als samenwonenden kunt afsluiten bij de notaris. In de praktijk gebeurt dat echter toch pas na verloop van tijd. In het denken over relaties moeten we zien dieper af te steken dan alleen naar het koele en onpopulaire juridische.

Denken vanuit het samenvoegen
Om het artikel een beetje helder te houden stel ik vier stellingen voorop die ik daarna toelicht. Het is mijns inziens betrekkelijk eenvoudig:
- het woord huwelijk staat gelijk met samenvoeging door God. Het wezen van het huwelijk is dat de Heere God iets doet, Hij voegt man en vrouw samen, een christenstel en niet-christenstel gelijk, waardoor zij worden tot één vlees en waardoor zij samen beeld van God worden - zij het dat het na de zondeval een gehavende eenheid en een gehavend beeld is.
Alleen God kan samenvoegen. Zoals Hij de eerste mens schiep en daaruit man en vrouw vormde, zo kan alleen Hij die twee weer tot 'één vlees' maken (dat is veel meer dan de seksualiteit). Ik pleit ervoor dat bruidegom en bruid in de kerk niet meer 'opgeleid' worden om te zeggen: 'Ja, ik neem N.N. tot man/vrouw'. Laten zij zeggen: 'Ja, ik ontvang N.N. graag als mijn man/vrouw'. Of wellicht concreter: 'Ja, ik word graag samengevoegd met N.N.'. Het verbindt twee dingen: de gave van de samenvoeging door de Heere en de persoonlijke keuze van de mens. Als dat 'ontvangen' goed onderwezen wordt en zo de basishouding wordt dan komen straks veel praktijkkwesties in een ander daglicht te staan. We doen er mijns inziens goed aan om het 'één vlees worden' en het 'samengevoegd worden' veel nadrukkelijker te communiceren. Als we het wonder, de belofte, de rijkdom en de praktische uitwerking daarvan weten over te brengen, zal er meer verlangd worden naar het huwelijk (en zal de neiging tot samenwonen kunnen afnemen). Tevens kan dit ook een ingang zijn voor gesprek met niet-christenen (de missionaire waarde van het huwelijk). Want het is ook voor hun! Hopelijk komt zo ook de Bijbel in beeld.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen