Een brug voor de kerken

Met een veertiental predikanten hebben we van 18 tot 20 oktober een missionaire oriëntatiereis gemaakt naar Londen. Deze trip was georganiseerd door de IZB. Het was een geweldige reis! Niet alleen zijn Engelsen nogal wat creatiever dan wij, we mochten ook op allerlei manieren ervaren dat Gods Geest werkt, ook in die miljoenenstad.

Eerst de theorie
Als groep hebben we ons tijdens een bijeenkomst op het IZB-bureau voorbereid op de reis door het bespreken van het rapport Mission-shaped Church. 'Het is niet de Kerk van God, die een zending heeft in de wereld, maar het is de God van de zending, die een Kerk heeft in deze wereld.' Met deze zin is de kern van het rapport het best weergegeven. Het is een publicatie van een werkgroep van de Kerk van Engeland uit 2004. Al geruime tijd is men intensief bezig een antwoord te vinden op de enorme kaalslag van de kerk door de secularisatie in de afgelopen decennia. Hoe kun je in die delen van de stad, waar geen kerkelijke gemeente meer te vinden is, een nieuwe gemeente planten?
In 1994 verscheen een eerste publicatie Breaking New Ground - church planting in the Church of England. Bezinning op de praktijk bracht aan het licht dat de zaken veel gecompliceerder liggen dan men eerst voor ogen had. De samenleving is zo versplinterd dat je per regio moet kijken naar mogelijkheden. Je kunt bijvoorbeeld een start maken vanuit een school. Breng ouders die hun kinderen naar school brengen samen in een ontmoeting, een bijbelkring, een eenvoudige kerkdienst.
Geef in een wijk met veel zakenmensen een mogelijkheid om elkaar te ontmoeten rond de lunch. Dan laat je daaraan vooraf een korte dienst plaatsvinden. Tijdens de lunch kun je erover doorspreken. Of begin in een achterstandswijk een goedkoop, maar goed eetcafé, waarin ook plaats is voor internet en een jeugdclub. Dan kun je van daaruit een geschikt tijdstip kiezen om een laagdrempelige kerkdienst te beginnen en zo een gemeente stichten.
In het rapport Mission-shaped Church komen deze mogelijkheden aan de orde. Naast een analyse wordt er ook een theologische onderbouwing gegeven. De bedoeling is dat de bestaande kerken inzicht krijgen in de cultuur, zoals die zich in eigen land en stad heeft ontwikkeld. Ook moet men ontdekken dat in deze nieuwe situatie er niet eenvoudigweg een kopie gemaakt kan worden van de moedergemeente, maar juist rekening gehouden dient te worden met eigen omstandigheden van de betreffende regio. En ten slotte dat je ook met vertrouwen ruimte moet maken om hieraan vorm en inhoud te geven. Immers, God is machtig om in elke cultuur een gemeente van de Heere Jezus Christus te stichten.

De praktijk: hartje Londen
Ons eerste bezoek was aan het lunchcafé annex boekwinkeltje The Vine in Covent Garden. Dit centrum gaat uit van de London City Mission, een organisatie die in 1835 is gesticht en momenteel ongeveer 117 evangelisten in dienst heeft en meer dan 200 vrijwilligers telt.
Een van hen is Petra. Zij vertelde ons over haar bezoekwerk onder de ouderen in de wijk. Velen zijn zeer eenzaam en elk geloof in God kwijt. Door trouw bezoek en luisteren heeft zij goede contacten gelegd, zodat levensvragen aan de orde kunnen komen en er een band met de christelijke gemeente is gelegd. In het lunchcafé heeft zij contacten met bijvoorbeeld studenten. Ook hier komen contacten tot stand met een gemeente, die in dit gebouw diensten verzorgt. Zo is er een gemeente ontstaan met momenteel vijfentwintig leden.
Op het hoofdkantoor van de London City Mission (LCM) gaf algemeen secretaris dr. John Nicholls een kort overzicht van de 170-jarige geschiedenis.
Men probeert mensen in hun persoonlijke omstandigheden te ontmoeten, hen door daad en woord in aanraking te brengen met de Heere Jezus Christus en de Bijbel, en zo een brug te zijn naar de kerken. In Londen is minder dan 8% christen. Een probleem is dat in het geloofsleven gesproken wordt in taal en begrippen van de zestiende eeuw. Ook wat deze kloof betreft wil de London City Mission een brug voor de kerken te zijn. Via deze organisatie is het ook mogelijk om invulling te geven aan een diaconaal jaar. Op praktische wijze kun je dan dienend van betekenis zijn onder de armsten en de arbeidersklasse.
In de Isle of Dogs, een gebied met veel moslims, heeft de uit Nederland afkomstige econoom Henk Douma van de LCM de ruimte gekregen om een centrum te beginnen: Café Forever.
Voor weinig geld wordt hier een goede maaltijd geserveerd. Via huwelijken gaat de instroom van moslims in dit gebied nog steeds door. In het centrum wordt gezocht naar herkenningspunten voor de bezoekers, zoals in de keuze van de muziek, een spreuk uit de koran op de menukaart, etc. Er is een internetruimte en een clubruimte voor kinderen. Zo hebben zich via ontmoetingen in het restaurant gesprekskringen kunnen vormen

Een kerkplanting
Onze tweede studiedag begon met een ontmoeting met Ric Thorpe, een hulppredikant van de Holy Trinity Brompton Church, de bakermat van de Alpha-cursus. Samen met 100 gemeenteleden is hij naar Shadwell, een oude stadswijk in Oost-Londen gegaan. Het grote voordeel van deze aanpak is dat je niet moeizaam vanuit een vergrijsd bestand iets nieuws tot stand brengt, hetgeen vele jaren kost, maar direct kunt beginnen met een enthousiaste groep.
De start bestaat uit drie fasen.
In fase één zocht men contact met het gebied; dat zowel een achterstandswijk als een rijke wijk omvat. Omdat de Londense marathon vlak langs de kerk kwam, had men op grote spandoeken aanmoedigende leuzen geschreven en goed zichtbaar opgehangen. Dat trok de aandacht. Er werden ook allerlei activiteiten gestart om te laten weten dat men er was.
In fase twee heeft men huiskringen opgezet, die werden ondergebracht in pastorates' die uit drie of vier kringen bestaan. Zo kan er toerusting plaatsvinden. Elk nieuw lid wordt opgenomen in een huiskring en krijgt een mentor toegewezen. Er zijn brainstormgroepen voor beleidsontwikkelingen in het leven geroepen: respectievelijk voor dienst en gebed; pastorale zorg; gastvrijheid; training; werk aan de gemeenschap. Hieruit wordt een paar creatieve ideeën gehaald en uitgewerkt.
In fase 3 zijn een Alpha-cursus en een avonddienst gestart. Verder is er een cursus tot een beter verstaan van de islam. De verwachting is dat deze gemeente na vijf jaar zoveel kracht en ervaring heeft dat er van hieruit vijf gemeenten gesticht kunnen worden.

Diensten
Het volgende bezoek gold het London Institute for Contemporary Christianity, dat ruim 20 jaar geleden in het leven werd, geroepen door John Stott. Men geeft heel veel cursussen om inzicht te krijgen in de eigen cultuur. Er zijn contacten met de kerken en de evangelische bewegingen in het Verenigd Koninkrijk. Voorzien van een pakket folders en magazines zijn wij op weg gegaan naar St. Paul's Cathedral. In een eeuwenoude traditie van lofprijzing en verootmoediging voor God werden we meegenomen door een koor, dat de psalmteksten telkens weer op een nieuwe wijze weet te vertolken. Gods Woord houdt stand in eeuwigheid. Dat is de basis en de verbinding.
Vrijwel aansluitend woonden wij de dankdagavonddienst bij in Spurgeon's Tabernacle. Voorganger was de eigen predikant dr. Peter Masters. Achter een historische gevel, met een nieuwe en hoge kerkzaal, gevuld met veel kleurlingen, troffen wij ook een grote boekenwinkel onder de kerkzaal aan.
Na de dienst werden we ontvangen in de studeerkamer van de predikant. Hij toonde ons onder andere de lezenaar van Spurgeon met de daarin verwerkte klok. De preek werd gehouden uit 1 Petrus 1:23 en zette in met veel verwachting van de genade van God in Christus. De verkondiging liep uit op een pleidooi voor de King Jamesvertaling en een waarschuwing tegen charismatische bewegingen.

Eén in missie
Onze derde en laatste dag begonnen wij in het landelijk dienstencentrum van de Methodistenkerk, waar ds. Graham Horsley - een van de medeopstellers van Mission-shaped Church - ons het een en ander vertelde over het ontstaan van dit rapport, dat in een ongekend hoge oplage is verschenen. We hadden een zeer boeiend gesprek. God kwam in Christus naar deze wereld, Hij kwam in het vleselijke bestaan. Als God dan zo in onze cultuur ingaat, moeten wij dan ook niet in de cultuur van de ons omringende mensen ingaan? Dat wil zeggen: moeten we niet - vanuit missionair oogpunt - veel meer aan de cultuur meedoen in plaats van ons ertegen afzetten?
Deze discussie wordt in de IZB op dit moment ook gevoerd naar aanleiding van wat prof. A. van de Beek hierover heeft gezegd en geschreven. Iemand van de Nederlandse predikanten reageerde met de opmerking: 'Christus had wel de zondaar lief, maar haatte de zonde. Moet je daarom niet veel kritischer zijn ten opzichte van de cultuur?' Horsley merkte op dat het wellicht ook te maken heeft met het feit of je arminiaans bent (wat methodisten zijn) of gereformeerd. Gereformeerden zeggen al gauw: 'Pas op voor de zonde', terwijl arminianen eerder zeggen: 'Ga maar de zondige wereld in en kijk waar de Geest werkt'.

De eeuwen door
Vervolgens bezochten wij All Souls Church. Vanuit dit kerkgebouw heeft John Stott zijn werk gedaan. Hier werd een middagdienst verzorgd vanuit Lukas 19. Zacheüs, een rijke man, die verloren was. Als je hierbij bedenkt dat deze dienst vooral door mensen uit het grote zakenleven wordt bezocht, dan voel je de actualiteit. Het accent lag in de preek op Christus, die het centrum is. Jezus en Zacheüs. Niet andersom. Zacheüs ontvangt Jezus, dat is zijn grote geschenk. Ook in deze kerk wordt in de kelder een prima lunch verzorgd. Dat trekt bezoekers en geeft gelegenheid tot ontmoeting. Opvallend dat de betekenis van de maaltijd hier zo sterk is ontdekt en leeft.
De rest van de middag was ter vrije besteding. Ondergetekenden hebben een bezoek gebracht aan de begraafplaats van de Dissenters. Daar zijn onder anderen John Bunyan, John Owen en Isaac Watts begraven. Aan de overkant van de weg staat het huis en de kapel van John Wesley. Te paard trok deze broeder in de achttiende eeuw vanuit Londen heel Groot-Brittannië door en maakte duizenden bekeerlingen. Gemeentestichting de eeuwen door. De laatste woorden van John Wesley op zijn sterfbed waren: 'The best of all is: God is with us'. Deze woorden vormen een indrukwekkende afsluiting van onze reis. Ze zijn nog steeds van kracht. Dat hebben wij gezien, gehoord en met elkaar besproken. Dit smaakt naar meer.

Een hartelijk woord van dank aan de IZB en met name aan collega D.Ph.C. Looijen is zeker op zijn plaats. Het was een bijzonder waardevol initiatief, dat ook door zijn kundige leiding tot een betekenisvolle ontmoeting is geworden.

B.J. VAN DE KAMP, HIERDEN
A.H. VAN VELUW, 'S-GRAVENZANDE

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen