Boekbespreking

In een vaak bevlogen stijl stelt journalist, theoloog en atheïst Bodelier de angst aan de orde, die Nederland in zijn greep lijkt te hebben sinds de moorden op Ptim Fortuyn en Theo van Gogh en de aanslagen in New York en Madrid. Dat is niet goed, stelt hij. Angst ontwricht, verlamt en stemt bovendien pessimistisch. Hij citeert politicoloog Jos de Beus, die in dagblad Trouw schreef dat er eigenlijk drie vormen van angst zijn: de angst om het verlies van verworvenheden, de angst in een leegte te vallen en de angst voor de wanorde, de algehele chaos.
Zelf noemt Bodelier de angst in veel gevallen onbestemd. Angst voor radicale moslims maar net zo goed voor populistische politici: Nawijn, Eerdmans en Wilders.
Zijn analyse is kort en duidelijk: de gevoelsmens overheerst in onze samenleving. We leven in een romantische tijd. We zijn naar zijn inzicht veel te vaak erfgenamen van Jean-Jacques Rousseau, die voor het eerst onder woorden bracht wat velen vandaag als hoogste waarheid beschouwen: je vindt het richtsnoer voor je leven door intensief op zoek te gaan naar jezelf. 'Bestaan is voelen,' schreef Rousseau. Gevoelsmensen volgen hun hart. Vandaar de behoefte om bij de dood van een volkszanger samen te komen in een voetbalstadion. Gevoelsmensen voelen wat ze zeggen en denken wat ze doen; Het probleem is alleen: ze denken pas na achteraf en maken daarom menig keer dubieuze keuzes en nemen de gevolgen van hun handelingen op de koop toe.
Nu lijkt het alsof in onze dagen niet de Romantiek maar de Verlichting de hoogste ogen gooit. Maar, vindt Bodelier, dat het woord Verlichting vandaag zo vaak valt, zou er wel eens op kunnen wijzen dat de verlichte tradities onder grote druk staan. Dat juist niet de Verlichting overheerst, maar de revolte tegen de Verlichting - de Romantiek.
In elf hoofdstukken probeert hij met de stukken aan te tonen dat zo de situatie geworden is: er heerst een gevoelsdictatuur. Het gevoel wordt het onbetwiste uitgangspunt van het denken. 'Het is zo, omdat ik het zo voel. Verdedigen kan ik het niet, maar het voelt goed. Mijn gevoel zegt me dat het klopt', aldus citeert Bodelier nogal gangbare uitspraken van de doorsnee-Nederlander. 'Wat iemand voelt, ook al is het haat, rancune of ressentiment, ook al berust het gevoel op verkeerde informatie of een foute inschatting van de situatie, per definitie verdient het gevoel respect.' Is de romanticus veelal somber over de tijd waarin hij leeft, Bodelier pleit ervoor deze onnodige somberte af te leggen. Het grootste goed van onze huidige samenleving is de vrijheid. Dat we vrij zijn om te ondernemen, vrij om te werken, vrij om ons te onitwikkelen, vrij om te denken en te schrijven wat we willen. Kortom, een rijkdom aan kansen in het meest vrije deel van de wereld. Vandaar: optimisme als opdracht voor de 21e eeuw.
Bodelier schrijft boeiende hoofdstukken over wat hij noemt 'het pornografisch universum' (schokkend en heftig), over het groene radicalisme en het milieuterrorisme, over het verval van het onderwijs door de invoering van het Studiehuis en het zogenoemde 'leren leren', over de vraag: waarom steunen we Bush niet in zijn verdediging van de wereldwijde vrijheid et cetera. Dat Bodelier waarschuwt voor het volgen van de 'onderbuik', vind ik heel sterk onder woorden gebracht in zijn boek. Maar zijn grote optimisme over het gehalte van de Nederlandse samenleving is voor iemand die de normen en waarden van het evangelie hoogacht, niet echt te volgen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen