Globaal bekeken

Bij uitgeverij Verloren te Hilversum verscheen een boek Het bijzondere van Holland ('Een geschiedenis van Holland in 25 verhalen', zie Aankondigingen). Het boek sluit af met een essay van Jan Blokker. Daarin schrijft deze over 'de katholieke emancipatiebeweging', waarbij we het impliciete commentaar van Blokker nemen voor wat deze waard is:

Noord-Holland kon tot in de jaren zestig van de twintigste eeuw behalve op een groeiend aantal onkerkelijken, bogen op een stevig protestants 'fundament' - bij elkaar zo'n 30% goeddeels hervormden en gereformeerden. Maar in talrijke grotere en kleinere 'roomse enclaves' woonden nog altijd evenveel katholieken.
In Westwoud bijvoorbeeld waren dat er toen nog bijna 75% - en Westwoud mag in dit verband met ere genoemd worden, want daar heeft tussen 1865 en 1870 de huisarts Willem Jan Frans Nuyens in al zijn vrije avonduren zitten schrijven aan maar liefst vier delen geschiedenis van 'de Nederlandse beroerten in de 15e eeuw', waarin de glorie van de Hollandse reformatie werd herinnerd als de nachtmerrie voor de Hollandse katholieken.
We zijn dan in de jaren van de katholieke emancipatiebeweging, die zich des te nadrukkelijker manifesteerde toen rond dezelfde tijd met het nodige calvinistische triomfalisme de feestelijkheden werden aangekondigd voor driehonderd jaar 'Heiligerlee' (1868) en driehonderd jaar 'Den Brie'" (1872). Voor de eerste gedenkdag - het begin van de Tachtigjarige Oorlog ten slotte - wilde een Nationaal Comité geld inzamelen voor een monument, en daartoe werden collectebrieven verzonden naar Nederlandse notabelen, onder wie de katholieke Amsterdammer J.A. Alberdingk Thijm, die bekend stond als een voornaam ijveraar voor de emancipatie van de in Nederland nog altijd achtergestelde katholieken. Thijm ontstak onmiddellijk in woede. Waarom zou hij, die als katholiek 'van allen invloed op het staatsbestuur gedurende ruim twee eeuwen verstoken' was gebleven, ineens moeten delen in 'protestantse jubel' over een feest dat voor hem en honderdduizenden van zijn geloofsgenoten nooit een echt, laat staan een nationaal feest zou kunnen worden? Dat schreef hij nog geen uur nadat hij de inzamelcirculaire had ontvangen, en nog dezelfde dag liet hij z'n boze pamflet in eigen beheer drukken en verspreiden.
Vier jaar later nam hij minstens zo verontwaardigd de polemische pen andermaal op, toen duidelijk werd dat de herdenking van 'Den Briel' onder andere een eerbetoon zou betekenen voor de watergeuzen, dus ook voor hun aanvoerder Lumey - de moordenaar van negentien argeloze Gorinchemse priesters, pastoors, monniken, abten en minderbroeders die niets anders op hun geweten hadden gehad dan hun katholieke geloof.
Wie zich ervan wil vergewissen hoezeer de religieuze tegenstellingen in Holland tot nog maar betrekkelijk kort geleden de gemoederen konden verhitten (kort voor de nationale 1 aprilvieringen van 1872 zongen Amsterdamse relschoppers voor het huis van Alberdingk Thijm aan de nog niet gedempte Nieuwezijds Voorburgwal: 'Als Alberdingk niet vlagt, dan gaat hij in de gracht', (en de politie moest voor extra bewaking zorgen), komt een heel eind als hij een middagje door Den Briel wandelt. In het kleine museumpje boven het raadhuis hebben ze daar een oude afbeelding van Lumey - met de wijde pikbroek waaraan je onmiddellijk de zeeschuimer herkent - sterk vergroot op hout geplakt tot een menshoge tweedimensionale pop, die in de buurt van zijn navel een knopje heeft waarop je kunt drukken, en dan komt het verhaal van zijn leven. Aan de tekst uit zijn buik kun je horen hoe ze in het stadje nog altijd met de held in hun maag zitten. Want hoe karakteriseer je een bevrijder die eigenlijk ook een brute sadist was?
Hemelsbreed nog geen kilometer verderop ligt trouwens het roomse Martelveld, met de nog altijd druk en vroom bezochte bedevaartskapel waar de afschuw van de watergeuzen wordt weggebeden in rouw om de martelaren.

Op 31 januari a.s. hoopt in Leiden te promoveren drs. Th. A.W. van der Louw op een proefschrift waarvan de titel is Transformation in the Septuagint ('Towards an Interaction of Septuagint Studies in Translation Studies'). We feliciteren de promovendus met de voltooiing van zijn studie en wensen hem een goede promotiedag toe. Hier volgen enkele stellingen bij het proefschrift:

• De vader van de idiolecte vertaalmethode van de Amsterdamse School is Friedrich Schleiermacher.
• Dat twee van de beste vertalingen die er zijn, Gute Nachricht (1997) en de Nieuwe Bijbelvertaling (2004), 'vaderen' vertalen met 'voorouders' om vrouwen in te sluiten, laat zich exegetisch en godsdiensthistorisch niet verdedigen.
• Een gedegen onderzoek naar de theologische verbindingslijnen tussen Abraham Kuyper en zijn leermeester J.H. Scholten is dringend gewenst.
• De binnenstadskerken van Groningen dienen gedurende de hele eredienst vrij toegankelijk te zijn (d.w.z. niet op slot), tenzij er dreiging is van gevaar of er concrete aanwijzingen zijn dat de eredienst verstoord zal worden.
. Politici maken vaak vuile handen, journalisten vaker

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen