Boekbespreking

Gedurende een lange reeks van jaren heeft de dichter en essayist Willem Barnard op zijn eigen onnavolgbare wijze bijdragen geleverd aan de uitleg van de Schrift. De afgelopen jaren verschenen van de hand van deze Schriftgeleerde vier delen over de psalmen, notities bij het psalter nu eens van taalkundige dan weer van homiletische aard.
Nu ligt er een omvangrijk boek over Handelingen voor ons. Een commentaar in de gewone zin kun je het niet noemen. Daarvoor is het qua opzet en uitvoering te fragmentarisch en te divers. Sommige hoofdstukken zoals Handelingen 1 en 2 krijgen een brede behandeling van maar liefst ruim negentig bladzijden, terwijl andere hoofdstukken slechts een paar pagina’s toebedeeld krijgen. Soms worden opmerkingen gemaakt bij een enkel vers, dan weer zijn het vertaalkwesties of overpeinzingen naar aanleiding van de tekst van Handelingen. Maar uit alles wordt duidelijk: Willem Barnard is voor alles een taalman, met een diepe eerbied voor de letters en de woorden van de Bijbel, zoals we die ontvangen hebben. Dat zal ieder die eerbiedig het gezag van de hele Schrift aanvaardt, aanspreken. Deze eerbied voor het Woord in de geschreven woorden hangt voor Barnard samen met de vleeswording van het Woord (Joh. 1:14). Historische achtergronden interesseren hem niet zoveel en nog minder de tradities achter de woorden. Dat vormt een heilzaam correctief op de vaak versplinterende uitleg van de historisch-kritische school en evenzeer op een orthodox historiserende lezing, waarbij het feitelijk gebeuren als het ware opgeborgen wordt in het verleden. Daartegenover beklemtoont de auteur dat Lukas nu tot ons spreekt. Al blijf ik bij die sterke nadruk op het geschiedende Woord wel vragen houden bij de relatie tot de historie. Lukas is immers niet te verstaan zonder de antieke geschiedschrijving.
Een sterke nadruk valt op de eenheid van de Schrift, zoals met name blijkt uit de notities bij de rede van Paulus in de synagoge van Antiochië (Hand. 13). Het paasgebeuren heeft in de uitleg van Barnard een centrale betekenis. Zo leest hij Handelingen 12 terecht als een paasverhaal. Niet altijd vind ik zijn opmerkingen overtuigend en evenmin de vertaalkeuzes. Maar altijd daagt de schrijver je uit tot meedenken en meeluisteren. De aforistische stijl maakt dat je geboeid blijft lezen.
De verleiding is groot te blijven citeren. Een enkel voorbeeld: Bij de woorden over het aanroepen van de Naam des Heren (Hand. 2:21) lezen we: ‘Die naam luidt JHWH, maar het gekke is dat ik die naam die ik wil aanroepen, die naam alleen maar kan aanroepen langs een omweg. De mensen van die vijftigste dag meenden dat die omweg ‘de weg’ was. Zij nóemden zich ook mensen van de weg. De naam aanroepen betekende die weg bewandelen’ (p. 74). Bij de aanhaling uit Psalm 16 in Handelingen 13: ‘Als het gaat om een "weg ten leven", dan is het de dood die in de weg staat’ (p. 185). ‘Koning schrijf je in het Hebreeuws met dezelfde letters als moloch, er is maar een klankverschuiving nodig en er is oorlog.
De klinkers van oorlog dringen zich maar al te vaak tussen de karakters, waarmee het koningschap geschreven wordt, lezen we naar aanleiding van Handelingen 13:21 (p. 191). En over de mensen van Athene en hun respect voor goden en machten: ‘Er kan altijd nog meer bij. Nieuwe goden. Religieus snoepgoed. Extatische toestanden. Exotische heilsleer. Exotisch, niet exodisch’ (p. 261). Over Paulus’ woorden op de Areopagus en zijn verwijzing naar het eerste Testament: ‘Hetgeen in de Schrift aan de orde is, ligt niet in het verlengde van onze vermoedens. Knoopt niet aan bij onze intuïtie. Knoopt alleen aan bij het falen daarvan’ (p.266).
Zo zou ik nog een aantal bladzijden kunnen vullen met sprekende citaten. Dat doe ik niet. Ik volsta met te zeggen: Koop, neem en lees!

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen