Kerk en Israël als luis in de pels

Het Platform Appèl Kerk en Israël mag de luis in de pels van de Protestantse Kerk in Nederland worden genoemd, als het gaat om 'de onopgeefbare verbondenheid' van de kerk met Israël.

Aanbieding
Op maandag 23 januari belegde dit platform zijn jaarlijkse ontmoetingsdag in de Rode Hoed in Amsterdam. Op die dag werd een nieuw boek van prof.dr. Hans Jansen, onder de titel Van jodenhaat naar zelfmoordterrorisme (uitgave Groen, Heerenveen) ten doop gehouden. De ondertitel van het boek geeft precies aan waarom het de schrijver van dit meer dan duizend pagina's tellende boek gaat: Islamisering van het Europees antisemitisme in het Midden-Oosten.
Prof. Jansen bood zijn boek aan aan ds. G. de Fijter, assessor van het moderamen van de Protestantse Kerk. Hij herinnerde aan de onopgeefbare verbondenheid met Israël, zoals die in de kerkorde staat omschreven. Wat hij dan niet begreep, was dat de kerk nooit met zoveel woorden de zelfmoordacties in Israël had veroordeeld. Hij vroeg indringend het thema antisemitisme in het Midden-Oosten op de kerkelijke agenda te plaatsen. In zijn reactie koos ds. De Fijter zorgvuldig zijn woorden. Hij sprak 'ootmoedig' over het vertrouwen dat door de kerk kennelijk is beschaamd. Werd Israël ooit door iemand genoemd de bloedsomloop van de kerk, hij noemde Israël de longen van de kerk.
De Fijter onderstreepte de onopgeefbare verbondenheid met het Joodse volk. Zo spreekt ook de kerkorde erover; dit terwijl de Hervormde Kerk ooit haar solidariteit met Israël, volk, land en staat uitsprak. 'De kerk wil betrouwbaar zijn,' zei De Fijter. Kennelijk over de grenzen van Israël heen kijkend, zei De Fijter echter ook 'dat de kerk de mens (in het algemeen) als beelddrager Gods op het oog heeft.'
Mevr.drs. Marieke den Hartog, projectmedewerker voor Kerk en Israël in de Protestantse Kerk, aan wie het boek ook werd aangeboden, gooide intussen bewust 'een knuppel' in de zaal door te zeggen dat ze bij haar Palestijnse vrienden nooit een religieuze claim op het land had aangetroffen. 'Er zijn partners voor vrede zowel aan Joodse als aan Palestijnse zijde.’
Mevr.drs. Ayaan Hirsi Ali, Tweede-Kamerlid voor de VVD, was kort en krachtig in haar reactie, toen ook zij het boek kreeg aangeboden. Ze droeg Israël 'een zeer warm hart' toe. Ze zei in Somalië, haar geboorteland, als moslima te zijn opgevoed met de gedachte dat Joden beesten en duivels zijn. Ze moest (mocht) via verder onderwijs later ontdekken dat Joden mensen zijn.

Het boek
In 1982 maakt prof. Jansen furore met zijn boek Christelijke theologie na Auschwitz. Daarin legde hij de theologische en kerkelijke wortels bloot van het antisemitisme in Europa, uitlopend op de holocaust. Het boek bracht een schok teweeg. Nu legt de auteur, thans verbonden aan het Simon Wiesenthal Instituut in Brussel, de vinger bij het door de islam gevoede antisemitisme in het Midden-Oosten: 'Nooit eerder in de geschiedenis van de mensheid heeft een hele beschaving de Jood en zijn land in honderden kranten dag in dag uit zo zwart gemaakt als nu in de Arabische wereld gebeurt.'
Op het boek zelf komen we in deze kolommen terug. In zijn lezing bij de presentatie van zijn boek beperkte prof. Jansen zich tot de hoofdlijn. Dagelijks wordt hij herinnerd aan de lijfspreuk van Socrates: 'Onwetendheid is het enige kwaad in de wereld'. Daarom scheef hij zijn boek.
Als achtergrond van het opgelaaide antisemitisme in de moslimse Arabische wereld schetste prof. Jansen dat dertien eeuwen lang de islam de grootste bedreigende 'koloniale mogendheid' van het Midden-Oosten was. De Joden hadden en kregen slechts rechten, als ze zich aan de islam onderwierpen. Met de vestiging van de Joodse staat in 1948 voltrok zich echter een revolutionaire omwenteling. Toen werden de Joden in de ogen van moslims trawanten van de satan. De staat werd een bolwerk van Joods imperialisme. De machteloze vijand van al die voorgaande eeuwen werd een bedreigende vijand. De machteloze Jood werd een zegevierende Jood, de nederige Jood werd een zionist, die overwon, ook in vier oorlogen na 1948. Daarom was Israël in de ogen van de Arabische volkeren, c.q. de moslims voortaan een kankergezwel. Joden mogen er in het Midden-Oosten alleen zijn als ze berusten in een status van onderworpenheid.
Het gevolg van de omwenteling is geweest dat 'zelfs antisemitische literatuur in Europa zich niet kan meten met die in het Midden-Oosten'. 'Onderwijs van de Palestijnse Autoriteit moedigt leerlingen aan om Israël in een heilige oorlog te vernietigen. Telkens terugkerende thema's in schoolboeken zijn: de staat Israël heeft geen recht van bestaan, Israël heeft geen historische rechten, Israël heeft geen godsdienstige rechten, Israël heeft Palestina geüsurpeerd, zionisme is incarnatie van racisme, Israël is een bezettende macht. Israël wordt systematisch gedemoniseerd, het bestaan van Israël wordt ontkend, onderwijs is voorbereiding op de heilige oorlog tegen Israël. Het onderwijs verheerlijkt martelaarschap voor bevrijding van Palestina'.
Waarom – vroeg prof. Jansen – zweeg de hele wereld in het Midden-Oosten toen de Iraanse president Mahmoed Ahmedinejad op 26 oktober zei: 'De staat Israël moet niet alleen worden vernietigd maar zal ook van de kaart worden geveegd'? Antwoord: 'Omdat hij keurig de heersende opvatting vertolkt van islamitische wetenschappers, politici en geestelijke leiders in het Midden-Oosten, voor wie Israël géén bestaansrecht heeft en daarom uiteindelijk moet worden vernietigd'. Geen enkele moslim zal ooit afstand willen doen van het land Palestina.

Moslimreactie
Drs. Mohamed Ajouaou, moslimtheoloog en publicist, reageerde op de lezing, c.q. het boek van Jansen. Hij zette in met de stelling dat Arabieren alleen beelden van de Joden hebben.
Intussen benadrukte hij dat het boek van Jansen wetenschappelijk, wat de feiten betreft nauwkeurig is: 'Het is waar en herkenbaar'. Bij de centrale theorie van prof. Jansen – islamisering van Europese Jodenhaat – plaatste hij vraagtekens. Had Jansen zijn kerntheorie al klaar, voordat hij de feiten te boek stelde? Het analytische gedeelte van het boek is weliswaar goed onderbouwd maar 'onderhevig aan falsificatie'. Hij onderkende intussen de 'jodenhaat' bij moslims. Er zijn echter nuances. De meeste landen in het Midden-Oosten onderhouden diplomatieke relaties met Israël. Overal wordt ook gevraagd om herziening van de Arabische schoolboeken. Waarom de uitspraken van de Iraanse president dan niet worden tegengesproken? 'Omdat niemand ze serieus neemt'. Ze behoren tot de wollige, opgeklopte taal in het Midden-Oosten.

Appèl
Tot zover een impressie van wat bij de presentatie van het boek van Jansen op tafel kwam. In het begin van dit artikel sprak ik uit dat het Platform Appèl Kerk en Israël een luis in de pels van de Protestantse Kerk is. Dat herhaal ik. Deze beweging houdt de kerk bij de les. Als het boek van Jansen door een moslim(deskundige) als feitelijk correct en wetenschappelijk valide wordt getypeerd, zal het voor een kerk die zich serieus met Israël bezighoudt, zaak zijn zich met de inhoud van dit boek grondig bezig te houden. Laat antisemitisme, vandaag dus toegespitst als moslimantisemitisme in het Midden-Oosten, dat overigens wereldwijd politiek wordt doorvertaald, (sec.!) op de agenda van de Protestantse Kerk komen! De kerk bevindt zich namelijk in een spagaatpositie. Enerzijds de formulering over onopgeefbare verbondenheid met het volk, anderzijds de visie binnen Kerkinactie, het werelddiaconale orgaan van de Protestantse Kerk, op grond waarvan men in diaconaal opzicht zelfs de dubbele solidariteit met Joden en Palestijnen heeft ingeruild voor een eenzijdige solidariteit met de Palestijnen. De kerk is (lijkt) zo machteloos om concrete invulling te geven aan de 'onopgeefbare verbondenheid'.
In een lezing van ds. J. de Vreugd, onder de titel Hoe moeten de kerken reageren?, vraagt deze: 'Hebt u ooit een vlammend protest van het moderamen van de PKN gehoord tegen het antisemitisme? Is er ooit een duidelijk protest geweest tegen de demonisering van Israël? Hebben vertegenwoordigers van de kerken fel geprotesteerd tegen de verdraaiing van de geschiedenis? Zijn de vertegenwoordigers van de kerken naar Israël afgereisd om slachtoffers te bemoedigen en leidinggevenden een hart onder de riem te steken toen de intifada op zijn hoogte- (of diepte-) punt was? Hebben de kerken de diaconale hand uitgestoken naar Israël? Nee. Kerkinactie en ICCO subsidiëren vooral de vijanden van Israël'.

Prioriteit
Ongetwijfeld vallen best enige nuances aan te brengen bij wat op de studiedag van het Appèl Kerk en Israël te berde is gebracht. Feit is echter dat er sinds de Hervormde Kerk haar positie ten opzichte van Israël in de kerkorde van 1951 vastlegde, er een aanmerkelijke verzwakking in haar solidariteit met Israël is opgetreden, hetgeen bij de vorming van de Protestantse Kerk nog duidelijker is gebleken.
Op het humanitaire vlak mag 'onopgeefbare verbondenheid' met de één weliswaar niet ten koste van 'de ander' gaan. Maar het antisemitisme, zoals dat vandaag uit de moslimwereld wordt gepraktiseerd en met gedoging of support van (delen van) de kerk(en) een politieke doorvertaling krijgt, dient naar mijn oordeel de kerk tot een agendapunt maken, met hoge prioriteit.
Ooit heeft de joodse schrijver Martin van Amerongen gezegd dat er vandaag sprake is van 'links antisemitisme', waarbij het volk in het land, met een eigen staatkundige ordening een gemakkelijk mikpunt is. Waarvan akte.

P.S. Na het schrijven van dit artikel is vorige week de uitslag van de Palestijnse verkiezingen bekend geworden. Deze werd alom als verbijsterend aangemerkt, vanwege het feit dat de terreurorganisatie Hamas de grote overwinnaar is geworden. In het algemeen is als oorzaak voor deze overwinning aangegeven de corruptie in de gelederen van de Fatah-partij. Moet echter ook niet als medeoorzaak worden gezien de jarenlange antisemitische voorlichting in de Arabische media en in het onderwijs, waarover prof. Jansen heeft geschreven? Hoe is het anders mogelijk dat een volk in meerderheid kiest voor een partij die de vernietiging van Israël in haar statuut heeft staan en in terreuracties tot uitdrukking brengt dat het daarmee menens is?

V.D.G.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen