Ds. C. den Boer

Op Oudejaarsdag werd ons via het nieuws meegedeeld dat 2005 één seconde langer zou duren dan een gewoon jaar. Het betrof een correctie op de tijd. Toen ik het boek Pasen, feest van bevrijding las, moest ik daar weer aan denken. Er komt heel wat bij kijken om de paasdatum vast te stellen. Het Centrum voor Israëlstudies (CIS) heeft weer van zich laten horen. Dit keer heeft ds. Den Boer een boek geschreven over de paasdatum in relatie tot de inhoud van het feest. Voor mij persoonlijk best wel even schrikken wat er allemaal schuil gaat achter de totstandkoming van de paasdatum; zeker de anti-judaïstische houding van het concilie van Nicea.
Bij planningen binnen de kerk moet je altijd even goed opletten wanneer we Pasen gaan vieren (en daarmee verbonden Hemelvaartsdag en Pinksteren). Iedere jaar valt dat namelijk op een andere dag. En zoals we het al als kind geleerd hebben, vieren we Pasen op de eerste zondag na de eerste volle maan na 21 maart. Hoe komen we aan deze bepaling? Om hier antwoord op te krijgen moeten we terug naar de wortels.
In de synoptische evangeliën kunnen we lezen dat Jezus is gekruisigd tijdens het joodse Paasfeest (Pesach). De eerste dag van de ongehevelde broden vieren de Joden op de 14e Nisan; op die dag was Jezus ook samen met zijn discipelen (donderdagavond). In het evangelie naar Johannes lijkt de dag van Jezus' kruisiging de 14e Nisan te zijn. Ds. Den Boer verklaart dit verschil door aan te nemen dat er in Jezus' tijd een verschil was in de vaststelling van de paasdatum. De Boëthoseërs (een groep binnen de Sadduceën) hanteerden een andere maandmarkering (wanneer nieuwe maan? ) dan bijvoorbeeld de Farizeeën.
Maar hoe is nu binnen de christelijke kerk de paasdatum vastgesteld? We weten dat christenen van de eerste/tweede eeuw in Klein-Azië het Paasfeest vierden op de 14e Nisan; dus op dezelfde dag als de Joden het Pesach vierden. Er waren echter ook christenen (in het Westen) die de eerste zondag na de 14e Nisan Pasen vierden. Het is verdrietig om te moeten lezen dat er in de Vroege kerk strijd is gevoerd over de paasdatum.
Op het concilie van Nicéa, voorgezeten door keizer Constantijn de Grote, wordt vastgesteld dat Pasen voortaan gevierd zal worden op de eerste zondag na de eerste volle maan na de voorjaarsequinox (= het lentepunt, als dag en nacht even lang duren). Dit laatste punt blijkt later juist zo lastig vast te stellen te zijn. Wat veel erger is, is dat op dit concilie heel duidelijk is gekozen om het christelijke paasfeest niet te laten samenvallen met het joodse. De argumenten liegen er niet om; ze zijn ronduit anti-judaïstisch. 'Het is onze plicht niets gemeenschappelijks te hebben met de moordenaars van onze Here.' De kerk heeft op dit punt al heel vroeg gedwaald!
adat er eeuwenlang verschillen zijn geweest in het tijdstip van de paasviering is er ten slotte toch meer uniformiteit gekomen. Een belangrijke correctie op de juliaanse kalender is ingevoerd door paus Gregorius XIII (was hij natuurkundig onderlegd of had hij daar zijn monniken voor?). Een jaar duurt namelijk niet 365,25 dagen, maar 365,2422 dagen. Dit kleine verschil loopt wel op. In 1582 heeft de paus de 5e t/m de 14e oktober overgeslagen en daarmee kwam men weer in de pas te lopen met het astronomische zonnejaar. Ook is er nog sprake geweest van een vaste paasdatum. Tegen deze gedachte is veel verzet gekomen. Op die manier snijd je de band met Pesach helemaal door. In het derde millennium valt het paasfeest in veel gevallen in dezelfde week als het Pesachfeest. Voor ons als kerk is het zaak om de verbindingslijn vast te houden. Met Pesach vieren de Joden de bevrijding uit Egypte; met Pasen zetten we deze viering voort met de bevrijding van de macht van de zonde door het offer van Jezus Christus. Ik wil mijn waardering uitspreken voor deze studie. Met name de grondige onderbouwing en goede annotatie wil ik hierbij onderstrepen. Persoonlijk zie ik liever de noten onder aan de bladzijde dan achterin, maar dat doet uiteraard niets af aan de kwaliteit daarvan. Dit boek bepaalt ons weer eens bij de pijnlijke kant van hoe de kerk met Israël is omgegaan. Op dit punt hebben we ons te bekeren!
En tot slot een klein puntje. Ik zou voor een iets andere titel hebben gekozen. Meer in de lijn van: Paasdatum, een kwestie van pijnlijk verschil. Ik hoop dat we na het lezen van dit boek ons van dat pijnlijke verschil mogen bevrijden en mogen komen tot een goede verbinding tussen ons Paasfeest en het Pesachfeest!

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen