Studeren in de pastorie

Van woensdag 18 tot en met vrijdag 20 januari werd in het Duitse Emden een predikantenconferentie gehouden. Er waren zo’n 25 predikanten aanwezig: een aantal vrijgemaakt-gereformeerden, christelijke gereformeerden en ook één uit hervormde kring, en dat was ondergetekende. De conferentie was georganiseerd door de Apeldoornse kerkhistoricus verbonden aan de TUA (= Theologische Universiteit Apeldoorn), prof.dr. H.J. Selderhuis, en bestond uit lezingen en workshops. Medewerking verleenden prof.dr. G. Kwakkel, oudtestamenticus aan de Theologische Universiteit Kampen, prof.dr. C. van der Kooi, dogmaticus aan de VU in Amsterdam, prof.dr. G.C. den Hertog, ethicus aan de TUA, en dr. H. de Leede rector van het theologisch seminarium Hydepark van de Protestantse Kerk in Nederland te Doorn.
De conferentie werd gehouden in de voormalige Grote Kerk in Emden, gelegen aan de monding van de Eems, niet ver over de grens. Deze prachtige kerk werd in 1944 bij bombardementen grotendeels verwoest en in 1992- 995 herbouwd. Maar de bestemming werd vanaf dat moment een andere: de Johannes à Lasco-bibliotheek.

Emden en de Reformatie
De naam Emden doet onwillekeurig denken aan de Reformatie. Wie thuis is in de kerkgeschiedenis, zal weten dat Johannes à Lasco een reformator was en in de zestiende eeuw van grote betekenis is geweest. Hij was een Pools edelman en theoloog, in 1540 predikant (superintendent) in Emden, en gaf krachtig leiding aan het gereformeerd kerkelijk leven in Oost-Friesland. Het is bekend dat hij een dispuut heeft gehouden met de leider van de wederdopers, Menno Simons, die ook de toevlucht tot Emden had gezocht. In 1550 kwam à Lasco in Londen, waar hij als superintendent leiding gaf aan de Nederlandse vluchtelingengemeente. Hij moest na de dood van de protestantse koning Edward VI en vanwege het bevel van de roomse koningin Mary met de vluchtelingengemeente Engeland verlaten. Ze voeren in twee schepen richting Denemarken, waar ze overigens werden geweigerd, omdat men daar alleen het Lutherse protestantisme erkende. Na een tocht waarbij men veel teleurstellingen ondervond van Luthersen, kwamen de vluchtelingen 4 december 1553 totaal uitgemergeld en uitgeput aan in Emden. Hier werden ze gastvrij ontvangen en opgenomen. Hier heeft à Lasco het gereformeerd kerkelijk leven met kracht bevorderd.
Emden is ook bekend vanwege een belangrijke synode in de zestiende eeuw, gehouden van 4 tot en met 13 oktober 1571. De grondslag werd gelegd voor het gereformeerd kerkelijk leven van de Nederlandse en Waalse Kerken onder het kruis, waarvan door de synode van Wesel al een eerste ontwerp was gemaakt. Wie met deze kennis toegerust de voormalige Emdense Grote Kerk binnenkomt, wordt hieraan herinnerd. Het verleden herleeft! Tal van kostbare voorwerpen uit die tijd zijn hier tentoongesteld. Direct bij binnenkomst ziet de bezoeker een indrukwekkende galerij kostbare schilderijen. Enkele namen: Menno Simons, Johannes à Lasco, M. Alting, Joh. Althusius en Hardenberg. We werden rondgeleid door de heer Voss, die aan de bibliotheek verbonden is, die moeiteloos drie dagen over de Emdense geschiedenis kan vertellen, maar dit in een uur moest doen. De bibliotheek met de collectie van vijftiende-, zestiende- en zeventiende-eeuwse boeken is indrukwekkend. De hoeveelheid is enorm en naar ik begreep, is van veel materiaal digitaal kennis te nemen!

Theologie en studie
De conferentie had als motto Theologie en Pastorie. In het RD van donderdag 19 januari lichtte prof. Selderhuis dit motto toe: het is een soort bijscholing, predikanten dienen blijvend te studeren en zich systematisch in wetenschappelijke vakliteratuur te verdiepen.
Bij de kennismaking gaven de meeste predikanten aan dat ze aan studie zoals zojuist genoemd, niet of hoegenaamd niet toekwamen. Het werk in de gemeente slokt hen op. Ze zagen deze conferentie als een goede bijscholing in een aantal theologische vakken. Veel kerkenraden zien een academische studie zoals een promotieonderzoek, als een hobby van de predikant. Men redeneert in de trant van: dat doet hij in zijn vrije tijd. Eén ding werd duidelijk: wil men kunnen studeren in de pastorie, dan moet een kerkenraad dat steunen. Die dient te zoeken naar middelen en mogelijkheden om daaraan gestalte te geven. Met alles wat hier geboden werd, wilde deze conferentie een prikkel tot studie zijn. Of de verwachtingen van alle deelnemers uitgekomen zijn, valt nog te bezien. Bij de evaluatie was iedereen zeer voldaan en gaf men aan uit te zien naar de volgende conferentie.

Vrucht
Om de volgende redenen heb ik deze conferentie als waardevol ervaren:
1. De sterke stimulans tot studie en de voortgang ermee. Wetenschappelijke studie in zijn vakgebied is voor een predikant verfrissend, verrijkend en verdiepend, zoals iemand zei. Je plukt er allerlei persoonlijke vruchten van. Het verdiept je kennis en inzicht. Achtergronden van wat iemand zegt, schrijft of bedoelt, ga je ontdekken. Des te beter kun je in prediking, catechese en vergaderwerk leiding geven aan het leven der gemeente. Hoe de boodschap te brengen in de context van de moderne cultuur? Dat is vandaag een enorme uitdaging. Nu, studie scherpt je geest tot nadenken en bezinning!
2. De ontmoeting met collega’s. In dit geval waren dit predikanten uit andere kerkverbanden, maar dat was verfrissend. Het is goed met elkaar de vreugden en lasten van het ambt te delen. Wie met collega’s spreekt, ontdekt dat zij doorgaans dezelfde vragen en dezelfde ambtelijke zorgen en moeiten hebben. Dat geeft een verrassende herkenning. Vooral anno 2006, nu de predikant werkelijk alles moet kunnen en steeds meer gedrongen wordt een manager te zijn! Dan is het toch nuttig om je te bezinnen op de eerste ambtelijke taak: de verkondiging van het evangelie. Zo ben je Dienaar van het Goddelijke Woord.
3. De theologische gedachtewisseling. Vragen die aan de orde kwamen, waren: wat doet u met het Oude Testament vandaag in de prediking? En wat denkt u van de charismata, van liturgische experimenten, aanbidding en lofprijzing? Met deze vragen, waarvan er nog meer te noemen zijn, zijn we aangeland midden deze tijd. Die tijd kenmerkt zich door verschraling, verwarring en verval. We leven niet meer in de tijd van à Lasco. Dat neemt niet weg dat het uiterst waardevol is ons blijvend te oriënteren op het centrale leerstuk van de Reformatie, de rechtvaardiging door het geloof alleen. De vluchtelingen die hier toen aankwamen, hebben daarvoor hoge offers gebracht. De voormalige Emdense Grote Kerk doet een klemmend appèl de boodschap niet prijs te geven, maar daaraan vast te houden en pasmunt te maken voor deze tijd.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen