Klimaat voor het belijden

Inleiding
De vraag naar de waarde van de gereformeerde traditie is als vraag opnieuw naar ons toegekomen door met name twee dingen:
a. Het ontstaan van de Protestantse Kerk in Nederland. Vergeleken met de Nederlandse Hervormde Kerk is er in de Protestantse Kerk immers naast het gereformeerde belijden, het lutherse belijden bijgekomen. De vraag is dan of de gereformeerde traditie het onder die bredere belijdende grondslag zal kunnen uithouden. Dus of ze voldoende ademruimte zal hebben, niet enkel om te overleven, maar zelfs ook om opnieuw krachtig uit te botten tot nieuw gereformeerd leven.
b. In samenhang daarmee is er het falen van de kerkelijke eenheid vanwege het ontstaan van de Hersteld Hervormde Kerk. Onze gereformeerde traditie was blijkbaar niet zo krachtig dat de eenheid van de diverse gemeenten bewaard kon blijven. De kwestie die hieraan verbonden is, stelt ons voor de vraag of wij, nu kerkelijk van elkaar gescheiden, in staat zullen zijn de gereformeerde traditie vitaal te houden. Immers, zo spoedig gaan wij leven van elkaars eenzijdigheden. Er dreigt het grote gevaar dat we meer op onvruchtbare wijze op elkaar gaan (af)reageren dan dat we positief gaan bouwen aan wat wezenlijk gereformeerd is. We zijn ook als mensen die in ons bijbels denken gereformeerd willen zijn, maar heel klein, zwak en kwetsbaar. Voor we het in de gaten hebben, komen we in de kramp van zelfverdedigende zelfhandhaving, waarin we macht willen uitoefenen. We raken uit balans, dreigen weg te glijden en gaan meewerken aan uitholling en afbraak van alles wat te maken heeft met de gereformeerde traditie. Deze twee zaken, het ontstaan van de Protestantse Kerk en de eigenstandigheid van de hersteld hervormden, hebben iets van een schok gegeven. Het doet de vraag naar de kracht en de waarde van de gereformeerde traditie opnieuw bovenkomen.

Hoofdlijnen
Voor we echter dieper op deze vraagstelling ingaan, is het nodig om eerst enig zicht te krijgen op wat we als gereformeerde traditie beschouwen. Niet ieder zal dit op precies dezelfde manier invullen en er mag ook een bepaalde ruimte zijn voor variatie. Toch zijn er wel enkele hoofdlijnen te trekken. We denken bij gereformeerde traditie aan zaken als zeer trouwe kerkgang, indien mogelijk twee keer per zondag. We denken aan prediking die Schriftgetrouw is en daarin bevindelijk. Het objectieve heil in Christus (het voorwerpelijke dus) klinkt er helder, maar evenzeer klinkt het persoonlijke geloof als werk van de Heilige Geest (het onderwerpelijke) volop mee. Kortom, het gaat om prediking van zonde en genade, van genade voor zondaren. Elke vorm van arminiaanse zelfverlossingsleer zal daarbij zijn uitgebannen, omdat verlossing geheel wordt gezien als werk van God de Vader, van God de Zoon en van God de Heilige Geest.
Dat Christus alles volkomen volbracht heeft, krijgt huizenhoog alle accent, evenals het werk van de Geest, die het heil aan ons toepast. Bij gereformeerde traditie denken we ook aan kerkdiensten waar de preek als verkondiging van het heil in Christus centraal staat, de liturgie sober is en er zeer groot accent ligt op het zingen van de psalmen. Want het sola Scriptura, de Schrift alleen, wil allesbepalend zijn. Verder kunnen we denken aan trouwe, regelmatige catechismusprediking, aan zondagsheiliging waarin we beseffen dat de zondag niet allereerst een gezellige dag voor ons is, maar een heilige dag voor God. En laten we niet vergeten de heiliging van het leven voor elke dag, waarin we, met woorden van de catechismus, rusten van onze boze werken. We voeren dagelijks strijd tegen de zonde, allereerst in ons eigen hart, vervolgens ook in onze handel en wandel, zodat helder wordt dat we niet van de wereld zijn, maar als christen in de wereld leven. Iets dat tot uitdrukking dient te komen in allerlei facetten van ons leven, tot en met onze kleding toe. Zonder hier iets te doen aan kledingvoorschriften, willen we in dit verband toch wel noemen dat de Schrift ons leert dat kleding ons allereerst gegeven is om onze naaktheid te bedekken. Verder kunnen we denken aan een uitgavenpatroon dat soberheid en matigheid kent. Accent op grote luxe, ook inzake auto's, eten en drinken, is niet in overeenstemming met gereformeerde traditie. Daarmee wil niet gezegd zijn dat een zekere mate van genieten, wanneer we daar de middelen toe hebben, niet mag, doch materialisme dient ons vreemd te zijn.

Traditie en belijden
Uiteraard zou er nog meer te zeggen zijn over wat we verstaan onder gereformeerde traditie. Soms wordt bijvoorbeeld het gereformeerd belijden ook gerekend tot de gereformeerde traditie. Zelf willen die weg niet bewandelen, omdat we gereformeerd belijden op afstand willen houden van wat traditie is.
Gereformeerd belijden ligt immers zo dicht tegen de Schrift aan dat het verwarring zou geven hier van traditie te spreken.
Hoewel we bij gereformeerde traditie ook geheel willen stoelen op wat de Schrift zegt, dienen we toch te beseffen dat gereformeerd belijden van meer karaats goud is qua Schriftgehalte. Het wil namelijk totaal uit de Schrift opkomen en naar de Schrift heenleiden. Daarmee geven we tegelijk ook aan dat we gereformeerde traditie niet absoluut willen stellen. Het is zelfs eigen aan de gereformeerde traditie om breed te denken, om oog te hebben voor nuanceverschillen en waardering op te brengen voor bijbels denken bij andere tradities. Gereformeerde traditie beoogt immers katholiek te zijn door het gereformeerd belijden volop te willen laten functioneren.
Ondertussen willen we met dit alles geen afbreuk doen aan de gereformeerde traditie zelf. Wij houden het dus op een omschrijving van gereformeerde traditie, waarbij het onderscheid tot gereformeerd belijden helder blijft. Deze onderscheiding lijkt ons vruchtbaarder dan een andere onderscheiding die soms wel gebruikt wordt, namelijk die tussen traditie (met een kleine t) en Traditie (met hoofdletter T). Uiteraard blijft bij de onderscheiding tussen gereformeerde traditie en gereformeerd belijden vaststaan dat er innige verbondenheid is tussen beide. Gereformeerde traditie mag zelfs gezien worden als het klimaat waarin het gereformeerd belijden het allerbest kan gedijen.

Voor de afdeling Nieuw-Lekkerland van de Gereformeerde Bond hield ds. R.H. Kieskamp een lezing over De waarde van de gereformeerde traditie binnen de Protestantse Kerk in Nederland. In enkele bijdragen plaatsen we in bewerkte vorm de inhoud daarvan.

RED. DE WAARHEIDSVRIEND

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen